นโยบายสาธารณสุขซองบุหรี่แบบเรียบง่าย ข้อพิพาทระหว่างประเทศ บทเรียนจากออสเตรเลียสู่ไทย ตอนที่ ๑

บทคัดย่อ

นโยบายซองบุหรี่แบบเรียบง่ายของประเทศออสเตรเลียต่ออุตสาหกรรมยาสูบ เป็นนโยบายสาธารณสุขที่น่าจับตามองและศึกษาเป็นอย่างยิ่งในยุคนี้ เพราะเป็นกรณีที่หยิบยกประเด็นข้อขัดแย้งระหว่างผลประโยชน์สาธารณะ โดยเฉพาะส่วนของสุขภาพอนามัยและความปลอดภัยของประชาชน กับสิทธิทางการค้าเสรีโดยเฉพาะสิทธิทางการค้าของนักลงทุนต่างชาติในประเทศผู้รับการลงทุน มาต่อสู้กันทางกฎหมายอย่างชัดเจน เพราะมีการฟ้องร้องกันทั้งในระดับประเทศและระดับสากลจริง การศึกษากรณีซองบุหรี่แบบเรียบง่าย ซึ่งมีความคล้ายคลึงกับอุตสาหกรรมเครื่องดื่มในประเทศไทยอยู่หลายประการ จึงมีความสำคัญและจำเป็นต่อการดำเนินนโยบายของรัฐเพื่อออกมาตรการควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ของไทยต่อไป

บทความนี้นำเสนอแง่มุมทางกฎหมาย กรณีศึกษาของประเทศออสเตรเลีย ตั้งแต่มาตรการต่างๆ ที่นำมาใช้ควบคุมซองบุหรี่ คำเตือนเพื่อสุขภาพ กระบวนการทางกฎหมาย คำพิพากษาของศาลสูงออสเตรเลีย ตลอดจนการดำเนินการฟ้องร้องกันในระดับสากลผ่านกลไกระงับข้อพิพาทระหว่างประเทศ (ISDS – Investor State Dispute Settlement) และองค์การการค้าโลก  เขณะที่กฎหมายในประเทศไทยมีแนวโน้มที่จะเพิ่มเติมความเข้มงวด อาทิ การกำหนดสลากเครื่องดื่ม การควบคุมสื่อและการโฆษณาให้เป็นไปอย่างเคร่งครัดมากยิ่งขึ้น การเตรียมพร้อมเพื่อรับมือกับโลกการค้าเสรี โดยเฉพาะข้อพิพาทที่อาจจะถูกนำหยิบยกขึ้นจากนักลงทุนต่างชาติ เป็นสิ่งที่นักวิชาการทั้งด้านงานสาธารณสุข และกฎหมาย จำเป็นต้องศึกษาและทำความเข้าใจให้ถ่องแท้