ร่างประมวลกฎหมายยาเสพติดและแนวทางควบคุมสารเสพติด

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อทบทวนและวิเคราะห์กฎหมายเกี่ยวกับการป้องกันปราบปรามยาเสพติด จำนวน 13 ฉบับ และเสนอรูปแบบกฎหมายและแนวทางการควบคุมยาเสพติด ใช้วิธีการศึกษาเชิงคุณภาพ ได้แก่ 1. การวิจัยเชิงเอกสาร และ 2. การสังเกตและการเข้าร่วมประชุม ผลการศึกษาพบว่า องค์การสหประชาชาติได้มีมติกำจัดยาเสพติดให้สิ้นไปจากมวลมนุษยชาติและกำหนดเป็นอนุสัญญาระหว่างประเทศ อนุสัญญานี้ได้ทำให้ประเทศภาคีสมาชิกจะต้องออกกฎหมายกำหนดฐานความผิดและโทษอาญารุนแรงที่เกี่ยวข้องกับสารเสพติดขึ้น  แต่ผลการปราบปรามยาเสพติดกลับไม่ได้บรรลุเป้าหมาย

            ประเทศไทยกำลังทบทวนและแก้ไขกฎหมายต่างๆ ที่มีบทลงโทษทางอาญาต่อผู้ใช้ยา การออกแบบกฎหมาย โดยสำนักงาน ป.ป.ส. ได้รับมอบหมายจากกระทรวงยุติธรรมให้ดำเนินการปรับปรุงกฎหมายจำนวน 7 ฉบับ เป็นประมวลกฎหมายยาเสพติด ประมวลกฎหมายยาเสพติดจะเปิดช่องให้ศาลมีโอกาสใช้ดุลยพินิจในการลงโทษจำคุก หรือการปรับที่น้อยกว่าอัตราโทษขั้นต่ำที่กำหนดไว้สำหรับความผิดนั้น เมื่อมีเหตุอันสมควรเฉพาะรายโดยพิเคราะห์ถึงความร้ายแรงของการกระทำความผิด ฐานะของผู้กระทำความผิด และพฤติการณ์ที่เกี่ยวข้อง การแก้ไขปัญหายาเสพติดต้องดำเนินการให้ครบทั้ง 3 ด้าน คือ ปราบปราม ป้องกัน และบำบัด

            การวิจัยนี้มีข้อเสนอแนะสำหรับการออกกฎหมายลำดับรองโดยให้ 1) นำแนวคิดเรื่องสิทธิทางสุขภาพและสิทธิมนุษยชนมาใช้ในแนวทางการส่งเสริมและป้องกันด้านสาธารณสุขเป็นสำคัญ ผู้เสพติดควรได้รับการบำบัดรักษาโดยวิธีการทางด้านการแพทย์ แม้ว่าจะเป็นผู้ต้องหาหรืออยู่ในระหว่างถูกดำเนินคดีในความผิดฐานอื่น แต่หากมีการคำนึงถึงเรื่องสุขภาพไปพร้อมกันก็ต้องมีสิทธิในการได้รับการรักษาทางการแพทย์ และควรได้รับการปฏิบัติในกระบวนการบำบัดที่เหมือนผู้ป่วย 2) การใช้ยาส่วนบุคคลกรณี โดยเฉพาะ ได้แก่ การยอมให้ใช้ยาเสพติดในทางการแพทย์และความเจ็บปวดจากมะเร็งหรือการดูแลผู้ป่วยระยะท้ายแบบประคับประคองที่บ้าน และ 3) การลดทอนการเป็นความผิดทางอาญา กรณียาเสพติดบางชนิดและผู้เสพติดเป็นรายกรณี