การจัดให้มีการคุ้มครองหญิงที่รับตั้งครรภ์แทนและเด็กตามกฎหมายคุ้มครองเด็กที่เกิด โดยอาศัยเทคโนโลยีช่วยการเจริญพันธุ์ทางการแพทย์

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษากฎหมายที่เกี่ยวกับการใช้เทคโนโลยีช่วยการเจริญพันธุ์ทางการแพทย์ กรณีให้หญิงอื่นรับตั้งครรภ์แทนคู่สมรสฝ่ายหญิง (Surrogacy) โดยใช้กรรมวิธีการปฏิสนธิภายนอกร่างกาย หรือ IVF (In vitro fertilization) เพื่อให้ได้ตัวอ่อนที่มีคุณสมบัติ ก่อให้เกิดสัญญารับตั้งครรภ์แทนที่มีการกำหนดเงื่อนไขไว้เป็นพิเศษ เพื่อเปิดโอกาสให้มีการรักษาภาวะการมีบุตรยากให้กับผู้ที่มีบุตรยากได้โดยถูกต้องตามกฎหมาย โดยได้ศึกษาเปรียบเทียบแนวคิด ทฤษฎี และหลักเกณฑ์ต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง ทั้งในประเทศไทยและต่างประเทศ นำมาวิเคราะห์เนื้อหาบทบัญญัติกฎหมายที่มีใช้ในประเทศไทย เพื่อหาช่องว่างของกฎหมายและแนวทางแก้ไขกฎหมายเพื่อให้ครอบคลุมการคุ้มครองแก่หญิงรับตั้งครรภ์แทน และเด็กทารกที่เกิดโดยอาศัยเทคโนโลยีช่วยการเจริญพันธุ์อย่างเหมาะสมต่อไป

          จากการศึกษา พบว่าการดำเนินการให้มีการตั้งครรภ์แทนนั้น ไม่มีบทบัญญัติในกฎหมายไทยที่ให้ความคุ้มครองสุขภาพของหญิงที่รับตั้งครรภ์แทนอย่างเพียงพอ ส่วนการเป็นผู้ปกครองเด็กในกรณีที่สามีและภริยาที่ชอบด้วยกฎหมายถึงแก่ความตายก่อนเด็กเกิด พระราชบัญญัติคุ้มครองเด็กที่เกิดโดยอาศัยเทคโนโลยีช่วยการเจริญพันธุ์ทางการแพทย์ พ.ศ. 2558กำหนดให้หญิงที่รับตั้งครรภ์แทนเป็นผู้ปกครองเด็กจนกว่าจะมีการตั้งผู้ปกครองขึ้นใหม่ ซึ่งเกิดสภาพบังคับให้หญิงที่รับตั้งครรภ์แทนต้องจำยอมเป็นฝ่ายอุปการะเลี้ยงดูเด็ก ทำให้ต้องรับภาระหน้าที่เกินกว่าที่ตกลงไว้ในสัญญา และยังทำให้เกิดปัญหาการเลี้ยงดูที่ไม่มีคุณภาพ ซึ่งส่งผลกระทบต่อเด็กโดยตรง

          มีข้อเสนอแนะ ดังนี้ ควรแก้ไขเพิ่มเติมบทบัญญัติเกี่ยวกับหลักเกณฑ์การให้ความคุ้มครองหญิงที่รับตั้งครรภ์แทน โดยกำหนดให้สามีและภริยาที่ชอบด้วยกฎหมายต้องทำประกันสุขภาพให้กับหญิงที่รับตั้งครรภ์และเด็กที่เกิดจากการตั้งครรภ์แทน เพื่อให้ได้รับการรักษาพยาบาลอย่างเต็มที่ และควรแก้ไขเพิ่มเติมบทบัญญัติให้เจ้าหน้าที่ตามกฎหมายว่าด้วยการคุ้มครองเด็กเป็นผู้ปกครองเด็กจนกว่าจะมีการตั้งผู้ปกครองขึ้น ในกรณีที่สามีและภริยาที่ชอบด้วยกฎหมายถึงแก่ความตายก่อนเด็กเกิด และเพิ่มเติมบทบัญญัติหน้าที่ของสามีและภริยาที่ชอบด้วยกฎหมายต้องทำประกันชีวิตของตนเองให้มีผลคุ้มครองในระหว่างที่มีการตั้งครรภ์แทน โดยให้เด็กเป็นผู้รับประโยชน์จากการเอาประกันชีวิต และให้กองทุนคุ้มครองเด็กตามกฎหมายมีหน้าที่ดูแลรักษาผลประโยชน์และมีอำนาจนำเงินที่ได้จากการเอาประกันชีวิตมาใช้อุปการะเลี้ยงดูเด็กได้เท่าที่จำเป็น