การเฝ้าระวังการโฆษณาและการสื่อสารการตลาดของกลุ่มธุรกิจเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ในประเทศไทย

บทคัดย่อ

            งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ (1) เพื่อศึกษาและวิเคราะห์กระบวนการดำเนินงานเฝ้าระวังการโฆษณาและการสื่อสารการตลาดของกลุ่มธุรกิจเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ และ (2) เพื่อวิเคราะห์ปัญหาและอุปสรรคที่เกิดขึ้นในกระบวนการดำเนินงานเฝ้าระวัง ใช้วิธีการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยการทบทวนวรรณกรรมที่เกี่ยวข้อง การสัมภาษณ์และการสนทนากลุ่มกับผู้มีส่วนเกี่ยวข้องกับกระบวนการดำเนินงานเฝ้าระวังการโฆษณาและการสื่อสารการตลาดของกลุ่มธุรกิจเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ ทั้งภาครัฐ ภาคประชาชน/ประชาสังคม และภาควิชาการ รวมถึงเก็บข้อมูลจากการเข้าร่วมกิจกรรมต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับเรื่องของ พ.ร.บ.ควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ ทั้งแบบมีส่วนร่วมและไม่มีส่วนร่วมในกิจกรรม

            ผลการวิจัยพบว่า กระบวนการดำเนินงานเฝ้าระวังการโฆษณาและการสื่อสารการตลาดของกลุ่มธุรกิจเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ แบ่งออกได้เป็น 3 รูปแบบ คือ (1) การดำเนินงานเฝ้าระวังโดยภาครัฐ (2) การดำเนินงานเฝ้าระวังโดยเครือข่ายภาคประชาชน/ภาคประชาสังคม และ (3) การดำเนินงานเฝ้าระวังโดยภาควิชาการ/วิชาชีพ ลักษณะการดำเนินการของแต่ละภาคส่วนจะมีความเชื่อมโยงในลักษณะของสามเหลี่ยมเขยื้อนภูเขา ส่วนปัญหาและอุปสรรคที่เกิดขึ้นในกระบวนการดำเนินงาน ได้แก่ (1) การตีความข้อกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการโฆษณาและการสื่อสารการตลาด (2) ผู้รับผิดชอบในกระบวนการเฝ้าระวังมีน้อย และ (3) ระบบการเฝ้าระวัง “TAS” ที่ภาคประชาชน/ภาคประชาสังคมยังขาดความมั่นใจในเรื่องความปลอดภัยของข้อมูลส่วนตัวของผู้ร้องเรียน