วิเคราะห์ประเด็นสำคัญภายใต้พระราชบัญญัติการไกล่เกลี่ยข้อพิพาท พ.ศ. 2562

บทคัดย่อ

การไกล่เกลี่ยเป็นการระงับข้อพิพาททางเลือกที่จะต้องมีบุคคลที่สาม คือ ผู้ไกล่เกลี่ย เพื่อช่วยเหลือ ดำเนินการ และเสนอแนะแนวทางให้กับคู่กรณี โดยผู้ไกล่เกลี่ยไม่มีอำนาจในการชี้ขาดข้อพิพาท ซึ่งการไกล่เกลี่ยเป็นหนึ่งในเครื่องมือในการลดปริมาณคดีขึ้นสู่ศาลที่ได้รับความนิยมอย่างมากทั่วโลก แม้ว่าประเทศไทยจะรู้จักและระงับข้อพิพาทโดยการไกล่เกลี่ยมาเป็นเวลานานแล้ว แต่กฎหมายที่บัญญัติเกี่ยวกับการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทเพิ่งจะตราขึ้นใน พ.ศ. 2562 คือ พระราชบัญญัติการไกล่เกลี่ยข้อพิพาท พ.ศ. 2562 อย่างไรก็ตาม พระราชบัญญัติการไกล่เกลี่ยข้อพิพาท พ.ศ. 2562 ก็มีประเด็นให้พิจารณา เช่น ประเด็นเกี่ยวกับหน่วยงานซึ่งดำเนินการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทที่จำกัดเพียงหน่วยงานของรัฐ แม้จะมีศูนย์ไกล่เกลี่ยข้อพิพาทภาคประชาชนแต่ก็อยู่ภายใต้การกำกับดูแลของหน่วยงานของรัฐ จึงทำให้เป็นที่น่าติดตามว่าในทางปฏิบัตินั้น ศูนย์ไกล่เกลี่ยข้อพิพาทภาคประชาชนจะดำเนินการบรรลุวัตถุประสงค์หรือไม่ หรือประเด็นเกี่ยวกับการกำหนดคุณสมบัติและลักษณะต้องห้ามของผู้ไกล่เกลี่ย ซึ่งกฎหมายลำดับรองที่ออกโดยหน่วยงานต่างๆ ของรัฐมีความแตกต่างกันในรายละเอียด รวมถึงประเด็นเกี่ยวกับการขยายอายุความ ซึ่งเป็นที่น่าสนใจว่าจะส่งผลต่างจากการที่อายุความสะดุดหยุดลงอย่างมีนัยสำคัญหรือไม่ ทั้งนี้ ไม่ว่าการบังคับใช้พระราชบัญญัติการไกล่เกลี่ยข้อพิพาท พ.ศ. 2562 จะเป็นอย่างไรในทางปฏิบัติ รัฐจำเป็นต้องจัดระบบกฎหมายและกฎเกณฑ์ต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับการไกล่เกลี่ยเพื่อลดความสับสน รวมถึงการให้ข้อมูลและความรู้เกี่ยวกับการไกล่เกลี่ยกับประชาชน และส่งเสริมการมีส่วนร่วมของประชาชนอย่างจริงจัง