การพิทักษ์และคุ้มครองสิทธิด้านกฎหมายในการปฏิบัติงานของนักสังคมสงเคราะห์จิตเวช

บทคัดย่อ

การศึกษาครั้งนี้เป็นวิจัยเชิงคุณภาพโดยการวิเคราะห์เอกสารที่เกี่ยวข้อง โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษารูปแบบการพิทักษ์และคุ้มครองสิทธิด้านกฎหมายในการปฏิบัติงานของนักสังคมสงเคราะห์จิตเวชในประเทศไทย และปัญหาอุปสรรค ผลการศึกษา พบว่า สาเหตุหลักที่ทำให้ต้องมีการพิทักษ์และคุ้มครองสิทธิด้านกฎหมายในการปฏิบัติงานของนักสังคมสงเคราะห์ ได้แก่ 1) ลักษณะงานที่ต้องมีความสัมพันธ์หลากหลายกับบุคคลและหลากหลายหน่วยงาน การออกหน่วยปฏิบัติงานไปยังสถานที่ต่างๆ ขอบเขตการปฏิบัติงานที่หลากหลายมิติ ความก้าวหน้าทางอินเตอร์เน็ต 2) ความเครียดและความกดดันจากการทำงานของนักสังคมสงเคราะหจิตเวช 3) ไม่มีกฎหมายที่สมบูรณ์แบบโดยเฉพาะที่ว่าด้วยการพิทักษ์คุ้มครองสิทธิ์ในการปฏิบัติงานของนักสังคมสงเคราะห์จิตเวช มีเพียงพระราชบัญญัติสุขภาพแห่งชาติ พ.ศ. 2550 มาตรา 7 และมาตรา 49 ที่นำมาใช้อ้างอิงได้แม้ว่าพระราชบัญญัติดังกล่าวมิใช่กฎหมายว่าด้วยการพิทักษ์และคุ้มครองสิทธิด้านกฎหมายในการปฏิบัติงานของนักสังคมสงเคราะห์จิตเวชโดยเฉพาะ นอกจากนี้ประเทศไทยยังนำกฎหมายที่สามารถเทียบเคียงและปรับใช้ได้ ได้แก่ ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 420 มาตรา 421 และมาตรา 423 ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 326 มาตรา 328 และมาตรา 393 และพระราชบัญญัติวิชาชีพสังคมสงเคราะห์ พ.ศ. 2556 นอกจากนี้ผลกระทบจากปัญหาอุปสรรคในการพิทักษ์และคุ้มครองสิทธิด้านกฎหมายในการปฏิบัติงานของนักสังคมสงเคราะห์จิตเวช ทำให้นักสังคมสงเคราะห์จิตเวชอาจขาดความเชื่อมั่นในศักยภาพการปฏิบัติงาน ขาดขวัญกำลังใจในการปฏิบัติงาน ขาดแรงจูงใจสำหรับผู้จบการศึกษาด้านสังคมสงเคราะห์ทำให้การเลือกประกอบอาชีพนักสังคมสงเคราะห์จิตเวชอาจลดระดับลง ผู้เข้ารับบริการทางสาธารณสุขด้านจิตเวช ขาดความตระหนักถึงการเคารพสิทธิของนักสังคมสงเคราะห์จิตเวช ขาดงบประมาณเพื่อพัฒนาวิชาชีพและคุณภาพชีวิตนักสังคมสงเคราะห์จิตเวช เนื่องจากไม่มีกฎหมายที่เป็นการเฉพาะเรื่อง ทำให้ไม่สามารถจัดสรรงบประมาณเพื่อนำมาใช้บริหารจัดการและพัฒนาได้ สำหรับข้อเสนอแนะ ได้แก่ 1) บัญญัติกฎหมายที่สมบูรณ์แบบเฉพาะเพื่อการพิทักษ์และคุ้มครองสิทธิด้านกฎหมายในการปฏิบัติงานของนักสังคมสงเคราะห์จิตเวช 2) ปรับแก้ไขบริบทในพระราชบัญญัติวิชาชีพสังคมสงเคราะห์พ.ศ. 2556 3) บัญญัติกฎ ข้อกำหนด หลักเกณฑ์หรือแนวทางปฏิบัติอื่นๆ เกี่ยวกับการพิทักษ์และคุ้มครองสิทธิด้านกฎหมายในการปฏิบัติงานของนักสังคมสงเคราะห์จิตเวช