มาตรการควบคุมมอร์ฟีนของสถานพยาบาล

ผู้แต่ง

  • ชุติวัต ประดิษฐพัสตรา คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์

คำสำคัญ:

มาตรการควบคุมมอร์ฟีน, ควบคุมมอร์ฟีน, ควบคุมยากลุ่มโอปิออยด์

บทคัดย่อ

          มอร์ฟีนเป็นยาในกลุ่มโอปิออยด์ หรืออนุพันธ์ของฝิ่น ซึ่งนิยมนำมาใช้ประโยชน์ในทางการแพทย์ โดยมีสรรพคุณในการระงับอาการปวด หากแต่มอร์ฟีนมีสถานะเป็นยาเสพติดให้โทษในประเภท 2 ตามพระราชบัญญัติยาเสพติดให้โทษ พ.ศ. 2522 จึงต้องมีมาตรการในการควบคุมอย่างเคร่งครัด เพื่อป้องกันมิให้มอร์ฟีนที่ใช้ประโยชน์ในทางการแพทย์ถูกนำไปใช้ในทางที่ผิดได้ บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาถึงปัญหาในการควบคุมมอร์ฟีนของสถานพยาบาล โดยวิธีดำเนินการวิจัยเป็นการค้นคว้าจากเอกสารทางวิชาการ หนังสือ วารสาร งานวิจัย บทความ ข้อมูลทางวิชาการที่ปรากฏอยู่ในรูปของสื่ออิเล็กทรอนิกส์และเอกสารต่างๆที่เกี่ยวข้องทั้งภาษาไทยและภาษาต่างประเทศ ตลอดจนเสนอแนะมาตรการควบคุมมอร์ฟีนของสถานพยาบาลให้มีความเหมาะสม

          ผลการวิจัย พบว่า ปัญหาในการควบคุมมอร์ฟีนของสถานพยาบาล ได้แก่  ปัญหาการจัดเก็บและการเบิกจ่ายมอร์ฟีน เนื่องจากมอร์ฟีนที่ถูกเก็บรักษาไว้ในสถานพยาบาลอาจเกิดการสูญหายหรือถูกนำไปใช้ในทางที่ผิดได้, ปัญหาการสำรองมอร์ฟีนในด้านรูปแบบและปริมาณของมอร์ฟีนซึ่งเกิดขึ้นเนื่องจากสถานพยาบาลไม่สามารถสำรองมอร์ฟีนได้ทุกรูปแบบ และปัญหาการยืมมอร์ฟีนระหว่างสถานพยาบาลซึ่งเกิดขึ้นเนื่องจากมอร์ฟีนเป็นยาเสพติดให้โทษในประเภทที่ 2 ทำให้ไม่สามารถให้ยืมระหว่างสถานพยาบาลได้

          ข้อเสนอแนะจากการวิจัย ในการจัดเก็บมอร์ฟีนนั้นสถานพยาบาลควรจัดให้มีตู้เก็บยาเสพติดเฉพาะ มีความมั่นคงปลอดภัย ใส่กุญแจ กำหนดผู้รับผิดชอบและกำหนดช่วงเวลาที่รับผิดชอบอย่างชัดเจน โดยในการเบิกจ่ายมอร์ฟีนแต่ละครั้งต้องมีการแนบใบสั่งจ่ายยาเสพติดให้โทษประเภท 2 หรือแบบ ย.ส.5 ที่สั่งจ่ายและลงนามโดย แพทย์ ทันตแพทย์ หรือสัตวแพทย์, ในการสำรองมอร์ฟีนหากสถานพยาบาลไม่สามารถสำรองมอร์ฟีนได้ทุกรูปแบบให้สถานพยาบาลกำหนดรายการมอร์ฟีนที่จำเป็นสำหรับสถานพยาบาลของตน และกำหนดปริมาณมอร์ฟีนสำรองขั้นต่ำที่จะจัดซื้อ และในการยืมมอร์ฟีนระหว่างสถานพยาบาลนั้นตามกฎหมายไม่สามารถกระทำได้ แต่สถานพยาบาลอาจนำใบสั่งจ่ายยาเสพติดให้โทษในประเภทที่ 2 ไปรับยาจากสถานพยาบาลอื่นแทนผู้ป่วยได้

เอกสารอ้างอิง

กองควบคุมวัตถุเสพติด สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา กระทรวงสาธารณสุข. (2556). คู่มือแนวทางปฏิบัติสำหรับบุคลากรทางการแพทย์เกี่ยวกับการมีไว้ในครอบครองหรือใช้ประโยชน์ซึ่งวัตถุออกฤทธิ์หรือการจำหน่ายยาเสพติดที่ใช้ประโยชน์ทางการแพทย์. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ.

กองบริหารการสาธารณสุข สำนักปลัดกระทรวงสาธารณสุข กระทรวงสาธารณสุข (2561). แนวทางการบริหารจัดการระบบยาในการดูแลผู้ป่วยแบบประคับประคอง (Palliative Care) ของหน่วยงานในสังกัดสำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข. นนทบุรี: กระทรวงสาธารณสุข.

คณะกรรมการเภสัชกรรมและการบำบัดโรงพยาบาลศิริราช. (2560). Hight Alert Drug คู่มือการใช้ยาที่มีความเสี่ยงสูง. พิมพ์ครั้งที่ 4. กรุงเทพมหานคร: โรงพยาบาลศิริราช.

“ประกาศกระทรวงสาธารณสุขเรื่องกำหนดหลักเกณฑ์และวิธีการในการกำหนดปริมาณยาเสพติดให้โทษในประเภท 2 ที่ผู้อนุญาตจะอนุญาตให้จำหน่ายหรือมีไว้ในครอบครอง (ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2558,” ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 132 ตอนพิเศษ 193 ง (21 สิงหาคม 2558), หน้า 6. และบัญชีท้ายประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง กำหนดหลักเกณฑ์และวิธีการในการกำหนดปริมาณยาเสพติดให้โทษในประเภท 2 ที่ผู้อนุญาตจะอนุญาตให้จำหน่ายหรือมีไว้ในครอบครอง (ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2558.

“ประกาศคณะกรรมการพัฒนาระบบยาแห่งชาติ เรื่องบัญชียาหลักแห่งชาติ พ.ศ. 2562,” ราชกิจจานุเบกษา. เล่มที่ 136 ตอนพิเศษที่ 95 ง (17 เมษายน 2562), หน้า 8. และภาคผนวก 1 รายการยาในบัญชียาสำหรับโรงพยาบาลและสถานบริการสาธารณสุขตามบัญชียาหลักแห่งชาติ พ.ศ. 2562 ลงวันที่ 19 มีนาคม 2562.

“พระราชบัญญัติยาเสพติดให้โทษ พ.ศ. 2522,” ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 96 ตอนที่ 63 (22 เมษายน 2522), หน้า 40-49.

สำนักพัฒนาวิชาการแพทย์ กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข. (2547). แนวทางเวชปฏิบัติการดูแลรักษาความปวดจากมะเร็ง. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.

U.S. FDA. (2011). Highlights of prescribing information. Retrieved February 10, 2020. from https://www.accessdata.fda.gov/drugsatfda_docs/label/2011/202515s000lbl.pdf.

World Health Organization. (1986). Cancer pain relief. Switzerland: World Health Organization.

World Health Organization. (2018). Management of substance abuse. Retrieved February 9, 2020. from https://www.who.int/substance_abuse/information-sheet/en/.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2020-07-16

รูปแบบการอ้างอิง

ประดิษฐพัสตรา ช. (2020). มาตรการควบคุมมอร์ฟีนของสถานพยาบาล. วารสารกฎหมายและนโยบายสาธารณสุข, 6(Supplement), S127-S140. สืบค้น จาก https://so05.tci-thaijo.org/index.php/journal_law/article/view/243320

ฉบับ

ประเภทบทความ

นิพนธ์ต้นฉบับ