การคุ้มครองผู้บริโภคจากการโฆษณาขายผลิตภัณฑ์เสริมอาหารบนสื่อออนไลน์

บทคัดย่อ

ปัจจุบันตลาดผลิตภัณฑ์เสริมอาหารของประเทศไทยกำลังขยายตัวอย่างต่อเนื่องทั้งกรณีที่เป็นการขายทั่วไปและการขายบนสื่อออนไลน์ อย่างไรก็ตาม ปัญหาที่เกิดขึ้นคือมีการโฆษณาผลิตภัณฑ์เสริมอาหารโดยมีการอวดอ้างสรรพคุณของอาหารที่เกินจริง หรือใช้ข้อความอันเป็นเท็จหรือหลอกลวงผู้บริโภคเกี่ยวกับคุณสมบัติหรือสรรพคุณของผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร ทำให้ผู้บริโภคส่วนหนึ่งหลงเชื่อและบริโภคผลิตภัณฑ์เสริมอาหารจนอาจส่งผลกระทบต่อสุขภาพและร่างกาย ดังนั้น ในบทความนี้จะอธิบายถึงกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการโฆษณาผลิตภัณฑ์เสริมอาหารออนไลน์ของประเทศอังกฤษและของประเทศไทย พร้อมวิเคราะห์ปัญหาและเสนอแนวทางในการพัฒนากฎหมายดังกล่าวของประเทศไทย ทั้งนี้พบว่ากฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการโฆษณาผลิตภัณฑ์เสริมอาหารออนไลน์ของประเทศอังกฤษอยู่ภายใต้ The Consumer Protection from Unfair Trading Regulations 2008 และ Food Safety Act 1990 โดยมีสำนักงานการค้าที่เป็นธรรม องค์การอาหารและยา และสำนักงานกำกับดูแลมาตรฐานการโฆษณา เข้ามากำกับดูแลในเรื่องดังกล่าว สำหรับประเทศไทย กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการโฆษณาผลิตภัณฑ์เสริมอาหารออนไลน์อยู่ภายใต้มาตรา 40 และมาตรา 41 แห่งพระราชบัญญัติอาหาร พ.ศ. 2522 ซึ่งกำหนดห้ามไม่ให้โฆษณาคุณประโยชน์ คุณภาพ หรือสรรพคุณของอาหารอันเป็นเท็จหรือเป็นการหลอกลวงให้เกิดความหลงเชื่อโดยไม่สมควร และผู้ที่ประสงค์จะโฆษณาคุณประโยชน์ คุณภาพหรือสรรพคุณของอาหารทางวิทยุกระจายเสียง วิทยุโทรทัศน์ ทางฉายภาพ ภาพยนตร์ หรือทางหนังสือพิมพ์ หรือสิ่งพิมพ์อื่น หรือด้วยวิธีอื่นใดเพื่อประโยชน์ในทางการค้า จะต้องนำเสียง ภาพ ภาพยนตร์ หรือข้อความที่จะโฆษณาดังกล่าวผ่านการพิจารณาและอนุญาตแล้วจึงจะโฆษณาได้ ผู้เขียนพบว่ากฎหมายของประเทศไทยมีปัญหา คือขาดหน่วยงานเอกชนที่จะเข้ามาช่วยกำกับดูแล และกฎหมายที่นำมาใช้ในการกำกับดูแลการโฆษณาอาหารภายใต้มาตรา 40 ยังไม่ชัดเจนในทางปฏิบัติ ดังนั้น ผู้เขียนจึงเสนอให้ควรมีองค์กรเอกชนเข้ามาช่วยกำกับดูแล และควรมีการแก้ไขมาตรา 40 ให้ชัดเจนมากขึ้นโดยใช้กฎหมายของประเทศอังกฤษมาเป็นแนวทาง