วิเคราะห์ปัญหาการคุ้มครองภูมิปัญญาท้องถิ่นที่เกี่ยวกับสมุนไพร

บทคัดย่อ

ประเทศกำลังพัฒนาและประเทศไทยเป็นประเทศที่มีภูมิปัญญาท้องถิ่นเกี่ยวกับสมุนไพรมากมาย แต่กลับถูกกลุ่มประเทศที่พัฒนาแล้วเข้ามาในประเทศและแสวงหาประโยชน์จากภูมิปัญญาท้องถิ่นดังกล่าวโดยมิชอบและไม่ได้ให้ผลประโยชน์ตอบแทนกลับมา จากปัญหาดังกล่าวการให้ความคุ้มครองภูมิปัญญาท้องถิ่นที่เกี่ยวกับสมุนไพรจึงเป็นสิ่งสำคัญ บทความนี้ได้อธิบายถึงมาตรการทางกฎหมายในการคุ้มครองภูมิปัญญาท้องถิ่นที่เกี่ยวกับสมุนไพรของกฎหมายระหว่างประเทศและกฎหมายของประเทศไทย พร้อมวิเคราะห์ปัญหาและเสนอแนวทางในการพัฒนากฎหมายดังกล่าวของประเทศไทย ทั้งนี้ พบว่าการให้ความคุ้มครองภูมิปัญญาท้องถิ่นที่เกี่ยวกับสมุนไพรในกรอบของกฎหมายระหว่างประเทศมีหลายฉบับ สำหรับประเทศไทยมีพระราชบัญญัติคุ้มครองและส่งเสริมภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทย พ.ศ. 2542 และกฎหมายทรัพย์สินทางปัญญาบางฉบับที่เกี่ยวข้องกับการคุ้มครองภูมิปัญญาท้องถิ่นที่เกี่ยวกับสมุนไพร อย่างไรก็ตาม กฎหมายของประเทศไทยในการคุ้มครองภูมิปัญญาท้องถิ่นดังกล่าวยังมีปัญหาคือประเทศไทยยังไม่มีกฎหมายเฉพาะที่บัญญัติออกมาเพื่อคุ้มครองภูมิปัญญาท้องถิ่นที่เกี่ยวกับสมุนไพรโดยตรง และแม้จะมีพระราชบัญญัติคุ้มครองและส่งเสริมภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทย พ.ศ. 2542 ก็ตาม แต่ก็เป็นการให้ความคุ้มครองในส่วนของเอกชน นอกจากนั้น กฎหมายทรัพย์สินทางปัญญาก็ไม่สามารถให้ความคุ้มครองได้ ดังนั้นจึงควรมีการบัญญัติกฎหมายเฉพาะที่ออกมาเพื่อคุ้มครองภูมิปัญญาท้องถิ่นที่เกี่ยวกับสมุนไพรโดยตรง และควรมีการแก้ไขกฎหมายเกี่ยวกับทรัพย์สินทางปัญญาเพื่อให้สามารถคุ้มครองภูมิปัญญาท้องถิ่นเกี่ยวกับสมุนไพรได้มากขึ้น