การกระจายเชิงพื้นที่และปัจจัยสนับสนุนการเกาะกลุ่ม ของโรคความดันโลหิตสูงในผู้สูงอายุไทย
บทคัดย่อ
การวิจัยเชิงความสัมพันธ์เพื่อศึกษาการกระจาย การเกาะกลุ่มเชิงพื้นที่ และเปรียบเทียบความแตกต่างของปัจจัยด้านประชากร สังคมและภาวะสุขภาพ และดัชนีพฤฒพลัง ระหว่างพื้นที่เสี่ยงสูงและพื้นที่เสี่ยงต่ำ พื้นที่วิจัยคือ 76 จังหวัดในประเทศไทย (ไม่รวมกรุงเทพมหานคร) โดยรวบรวมข้อมูลทุติยภูมิย้อนหลังในปี พ.ศ. 2565 วิเคราะห์ข้อมูลเชิงพื้นที่ด้วยโปรแกรม GeoDa 1.20 นำเสนอแผนที่ด้วยโปรแกรม QGIS 3.30.3 และวิเคราะห์ความแตกต่างของค่าเฉลี่ยตัวแปรระหว่างพื้นที่เสี่ยงสูงและพื้นที่เสี่ยงต่ำด้วยโปรแกรม SPSS 29.0 สถิติที่ใช้ ได้แก่ อัตรา สัดส่วน SEB smoothed rates, Moran’s I, LISA และ t-test
ผลการวิจัยพบว่าอัตราป่วยโรคความดันโลหิตสูงในผู้สูงอายุรายจังหวัด ในปี พ.ศ. 2565 มีค่ามัธยฐาน (Median) ร้อยละ 40.07 (ต่ำสุด 26.83 สูงสุด 54.30) จังหวัดที่มีอัตราป่วยสูงกว่าเกณฑ์เป้าหมาย (ไม่เกินร้อยละ 31.50) 11 จังหวัด (ร้อยละ 14.5) พบพื้นที่เสี่ยงสูง 12 จังหวัด (ร้อยละ 15.8) และพื้นที่เสี่ยงต่ำ 16 จังหวัด (ร้อยละ 21.1) ปัจจัยที่มีความแตกต่างของค่าเฉลี่ยอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ได้แก่ สัดส่วนของผู้สูงอายุ (P=0.011) และดัชนีพฤฒพลังด้านการมีสุขภาพดีและความมั่นคง (P=0.012) จากผลการวิจัยควรจัดลำดับความสำคัญและจัดสรรทรัพยากรในการลดความเสี่ยงและดูแลผู้สูงอายุที่ป่วยด้วยโรคความดันโลหิตสูงในพื้นที่เสี่ยงสูง โดยเฉพาะจังหวัดที่มีประชากรสูงวัยและดัชนีพฤฒพลังด้านการมีสุขภาพดีและความมั่นคงระดับสูง
เอกสารอ้างอิง
Bureau of Policy and Strategy, Office of Permanent Secretary of Ministry of Public Health. (2022). Public Health Statistics 2022. Retrieved 5 August 2023 from https://dmsic.moph.go.th/index/detail/9127
Department of Medical Services (DMS), Ministry of Public Health. (2020). A guide to providing new-style diabetes and hypertension clinic services, focusing on people (for practitioners) 2563. Retrieved 22 August 2023 from https://dmsic.moph.go.th/index/detail/8448
Department of Medical Services (DMS), Ministry of Public Health. (2020). Handbook of Integrated, People-Centered Health Service in New Normal Diabetic&Hypertensive Clinic (For Healthcare Workers. Retrieved 22 April 2023
Department of Medical Services (DMS), Ministry of Public Health. (2022). Final research report: Development of a new service model for patients with non-communicable diseases (diabetes and hypertension). Retrieved 22 April 2023 from https://agingthai.dms.go.th/agingthai/wp-content/uploads/2023/01/research_01.pdf
Ekpalakorn, W., Phakcharoen, H., Sathiannoppakao, W. (2021).The 6th National Health Examination Survey
-2020. Retrieved 22 August 2023 https://www.hsri.or.th/printed-matter/399
IBM Corporation. (2023). SPSS Statistics (Version 29.0) [Computer software]. IBM Corporation. https://muit.mahidol.ac.th/docs/users-guide/manual-install-programs/manual-spss/manual-install-spss29-windows/
Kanchanapibulwong, A., Khamwangsanga, P., Kaewta, S. eds. (2020). Situation report on NCDs, diabetes, hypertension and related risk factors 2019. Bangkok: Aksorn Graphic and Design Publishing.
Krainara, K. (2022). The Effect of Taste Stimulation Program fer Sodium Intake among High Risk of Hypertension. Thammasat University Hospital Journal. 7(3), 83-94. https://he02.tci-thaijo.org/index.php/TUHJ/article/view/260570
Luc Anselin. (2023). Geoda TM (Version 1.20) [Computer software]. https://geodacenter.github.io/download_windows.html
Luxsana, P. (2022). Perceived Health and Behavioral Health of Patients with Diabeted Mellitus in the Inter Medicine Ward at Chumphon Khet Udomsak Hospital, Thailand. Thai Jounal of Plublic Health and Health Sciences; TJPHS. 15-32. file:///C:/Users/to3ii/Downloads/002-%E0%B8%A5%E0%B8%B1%E0%B8%81%E0%B8%A9%E0%B8%93%E0%B8%B2_1.pdf
Maairkien, S., Areechokchai, D., Saita, S., & Silawan, T. (2020). Time Series Analysis and Forecast of Influenza Cases for Different Age Groups in Phitsanulok Province, Northern Thailand. Current Applied Science and Technology, 20(2), 310-320. https://doi.org/10.14456/cast.2020.18
McNeil, E., Inthawong, Y., Assanangkornchai, S. (2015). Access to alcohol and binge drinking among vocational college students: A multilevel study in a tourist destination province of Thailand. The International Journal of Alcohol and Drug Research, 5(2), 47-55.
National Statistical Office, Ministry of Digital Economy and Society. (2017). Active Ageing Index of Thai Elderly. Bangkok: Text and Journal Publication Co., Ltd.
National Statistical Office, Ministry of Digital Economy and Society . (2024). Active Ageing Index of in Thailand 2024. Text and Journal Publication Co., Ltd.
National Statistical Office, Ministry of Digital Economy and Society . (2021). The 2021 health behavior of population survey. Retrieved 22 August 2023 from https://www.nso.go.th/nsoweb/storage/survey_detail/2023/20230505110449_84709.pdf
National Health Security Office. (2022). National Health Security System Development Report, Fiscal Year 2022. Bangkok: Saengchan Printing Limited Partnership.
National Health Security Office. (2019). A network of 38 civil society organizations and Isan farmers submitted a proposal to the Hazardous Substances Committee to ban 3 harmful chemicals. Retrieved 22 April 2025 from https://ddc.moph.go.th/odpc7/news.php?deptcode=odpc7&news=9879&news_views=155
Office of International Policy Development. (2017). Report on the burden of disease and injury in the Thai population 2014. Nonthaburi: The Graphic Systems Co., Ltd.
Office of the Permanent Secretary of Ministry of Public Health, (2023). Health Data Center (HDC). Retrieved 22 August 2023 from
https://hdc.moph.go.th/center/public/standard-report-detail/e46c73b57c9eeb2f07759a9e9bc50fb3
Official statistics registration systems, Department of Provincial Administration, Ministry of Interior. (2023). Elderly population. Retrieved 22 August 2023 from https://stat.bora.dopa.go.th/stat/statnew/statMenu/newStat/home.php
QGIS Development Team. (2022). QGIS Geographic Information System (Version 30.30.3) [Computer software]. https://www.qgis.org/en/site/index.html
Saita, S., Silawan, T., Parker, D. M., Sriwichai, P., Phuanukoonnon, S., Sudathip, P., Maude, R. J., White, L. J., & Pan-Ngum, W. (2019).
Spatial Heterogeneity and Temporal Trends in Malaria on the Thai⁻Myanmar Border (2012_2017): A Retrospective Observational Study. Tropical medicine and infectious disease, 4(2), 62. https://doi.org/10.3390/tropicalmed4020062
Saita, S., Maeakhian, S., & Silawan, T. (2022). Temporal Variations and Spatial Clusters of Dengue in Thailand: Longitudinal Study before and during the Coronavirus Disease (COVID-19) Pandemic. Tropical medicine and infectious disease, 7(8), 171. https://doi.org/10.3390/tropicalmed7080171
Sanont, R. (2019). Marketing Communication of High Calories Food Related to Obesity Consuner Behavior in Adolescents. PSAKU Intenational jounal of interdisciplinary Research, 8(2), 434-444. https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=3553086
Samranbua, A., Thamchareontakul, B. Optimal Healthy Lifestyle for High Blood Pressure Reduction. The Journal of Baromarajanani College of Nursing, Nakhonratchasima, 23(2), 121-132. https://he02.tci-thaijo.org/index.php/Jolbcnm/article/view/105947/83994
Sammatat, S., Boonsith, N., & Lekdee, K. (2015). Mathematical spatial analysis for multiple disease mapping applications to hypertension and ischemic heart disease. Retrieved 22 August 2023 from https://sci.rmutp.ac.th/web2558/wp-content/uploads/2017/09/research_2557/Exp/2557Exp_sunee.pdf
Siripanitch, S., Mueanphung P., Saengchanthip, A., Direkphok, B. (2011). Cold Weather Death Surveillance in Thailand, October 2010 – February 2011. Weekly Epidemiological Surveillance Thailand, 42(44). https://he05.tci-thaijo.org/index.php/WESR/article/view/2747/2550
Strategy and Planning Division, Office of Permanent Secretary of Ministry of Public Health. (2022). Annual Report 2022. Bangkok: Aksorn Graphic and Design Publishing.
Strategy and Planning Division, Office of Permanent Secretary of Ministry of Public Health. (2023). Five-year government action plan (2023 - 2027). Retrieved 5 August 2023 from https://spd.moph.go.th/wp-content/uploads/2023/05/MOPH_plan-66-70-for-web.pdf
Suranaree University of Technology. (2022) SUT and the “Wellness Wconomic Corridor of Thailand” in Southern Isaan. Retrieved 22 April 2025 from https://www.sut.ac.th/pridemag/article/detail/28
The Excise Department. (2023). Number of registered alcohol-selling stores in 2022 [Personal communication]. 5 september 2023.
Verapol, K., Nithirat, B., (2020). The Delvelopment of Elderly Health Screening and Elderly Health Promoting Program for Preventive
Long-Term Care, based on the Concept: “Do not fall, do not forget, do not depress and good eats” Regionak Helth Promotion Center 9 Journal, 14(34), 158-171. https://he02.tci-thaijo.org/index.php/RHPC9Journal/article/view/242483/165587
Whitehead, M. (1992). THE CONCEPTS AND PRINCIPLES OF EQUITY AND HEALTH. International Journal of Health Services, 22(3), 429–445. Retrieved 22 April 2025 from http://www.jstor.org/stable/45131055
World Health Organization (WHO). (2022). Global status report on noncommunicable disease 2022. Geneva: World Health Organization.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
Disclaimer and Copyright Notice
เนื้อหาและข้อมูลในบทความที่ลงตีพิมพ์ในวารสารกฎหมายและนโยบายสาธารณสุข ถือเป็นข้อคิดเห็นและความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความโดยตรงซึ่งกองบรรณาธิการวารสาร ไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย หรือร่วมรับผิดชอบใด ๆ
บทความ ข้อมูล เนื้อหา รูปภาพ ฯลฯ ที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารกฎหมายและนโยบายสาธารณสุข ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารฯ หากบุคคลหรือหน่วยงานใดต้องการนำทั้งหมดหรือส่วนหนึ่งส่วนใดไปเผยแพร่ต่อหรือเพื่อกระทำการใด ๆ จะต้องอ้างอิงเสมอ
