พัฒนาการเด็กปฐมวัยและปัจจัยทางนิเวศวิทยาที่เกี่ยวข้องในช่วงอายุ 3-5 ปี ในช่วงการระบาดของโรคโควิด 19 ในจังหวัดกาญจนบุรี ประเทศไทย

บทคัดย่อ

การแพร่ระบาดของโรคโควิด 19 ส่งผลกระทบอย่างรุนแรงต่อพัฒนาการของเด็กปฐมวัย โดยเฉพาะในกลุ่มเด็กวัยก่อนเข้าเรียน ในประเทศไทย ในอำเภอด่านมะขามเตี้ย จังหวัดกาญจนบุรี พบว่าพัฒนาการสงสัยล่าช้ามีแนวโน้มสูงอย่างน่ากังวล การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ประเมินพัฒนาการของเด็กอายุ 3–5 ปี ในช่วงการแพร่ระบาดของโรคโควิด 19 และ 2) หาความสัมพันธ์ ระหว่าง ปัจจัยส่วนบุคคล ระหว่างบุคคล และชุมชน กับพัฒนาการสงสัยล่าช้า ประยุกต์ใช้กรอบแนวคิดทางนิเวศวิทยาของบรอนเฟนเบรนเนอร์ (Bronfenbrenner’s Ecological Model) การศึกษาเชิงวิเคราะห์แบบภาคตัดขวางนี้ ดำเนินการในกลุ่มเด็กไทยอายุ 3–5 ปี ที่มีข้อมูลในระบบฐานข้อมูลสุขภาพ (Health Data Center: HDC) ระหว่างเดือนสิงหาคมถึงตุลาคม 2565 เก็บข้อมูลผ่านแบบประเมินพัฒนาการเด็กตามคู่มือเฝ้าระวังและส่งเสริมพัฒนาการเด็กปฐมวัย (DSPM) และแบบสอบถามผู้ดูแลเด็ก ใช้สถิติเชิงพรรณนาและสถิติเชิงอนุมาน รวมถึงการวิเคราะห์ถดถอยโลจิสติก

ผลการศึกษาพบว่า เด็กมีพัฒนาการสงสัยล่าช้า ร้อยละ 55.56 ด้านที่ได้รับผลกระทบมากที่สุด ได้แก่ ด้านการใช้กล้ามเนื้อมัดเล็กและสติปัญญา และการใช้ภาษา เด็กที่ผู้ดูแลได้รับคู่มือ DSPM แต่ไม่ได้ใช้ มีแนวโน้มสงสัยพัฒนาการล่าช้าสูงกว่า 1.69 เท่า (p < 0.001) ปัจจัยสนับสนุนจากชุมชน ระบบบริการสุขภาพ และนโยบายในช่วงโควิด 19 มีอิทธิพลอย่างมีนัยสำคัญต่อพัฒนาการเด็ก

สรุปผลการศึกษาได้ว่าปัจจัยหลายระดับ โดยเฉพาะพฤติกรรมของผู้ดูแลและความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นจากการระบาดของโรคโควิด 19 มีความสัมพันธ์อย่างมากกับภาวะพัฒนาการสงสัยล่าช้า ดังนั้นการสนับสนุนเชิงนโยบายด้วยการเสริมสร้างระบบส่งเสริมพัฒนาการเด็กที่ขับเคลื่อนโดยชุมชน และการสนับสนุนผู้ดูแลเด็ก เป็นสิ่งจำเป็นในการยกระดับผลลัพธ์ด้านพัฒนาการของเด็กปฐมวัย โดยเฉพาะในช่วงวิกฤตด้านสาธารณสุข