การวิเคราะห์เชิงสิทธิมนุษยชนของมาตรการผ่อนผันแรงงานข้ามชาติในประเทศไทย

บทคัดย่อ

บทความนี้มุ่งวิเคราะห์มาตรการผ่อนผันแรงงานข้ามชาติ 3 สัญชาติของประเทศไทยในช่วงปี พ.ศ. 2567–2568 ภายใต้กรอบการวิเคราะห์เชิงโครงสร้างนโยบายแรงงานและสิทธิมนุษยชน โดยชี้ให้เห็นว่าแรงงานข้ามชาติเป็นองค์ประกอบเชิงโครงสร้างที่ขาดไม่ได้ของระบบเศรษฐกิจไทย ท่ามกลางปัญหาสังคมสูงวัยและการขาดแคลนแรงงานในหลายภาคอุตสาหกรรม มาตรการผ่อนผันของรัฐทำหน้าที่เป็นกลไกเชื่อมแรงงานที่อยู่นอกระบบเข้าสู่ระบบกฎหมาย ผ่านกระบวนการขึ้นทะเบียน การออกใบอนุญาตทำงาน การตรวจสุขภาพ และการจัดเก็บข้อมูลชีวมิติ ซึ่งช่วยลดจำนวนแรงงานผิดกฎหมาย เพิ่มเสถียรภาพตลาดแรงงาน และเสริมประสิทธิภาพการบริหารของรัฐในระยะสั้น

ในมิติสิทธิมนุษยชน บทความเสนอว่ามาตรการดังกล่าวสะท้อนการเปลี่ยนผ่านจากแนวคิดการควบคุมแรงงานเชิงปราบปรามไปสู่การคุ้มครองแรงงานในฐานะมนุษย์ที่มีศักดิ์ศรี การเปิดโอกาสให้แรงงานเข้าถึงสิทธิในการทำงานอย่างถูกกฎหมาย ระบบสุขภาพ หลักประกันทางสังคม รวมถึงการรับรองสิทธิของเด็กและครอบครัว มีความสอดคล้องกับมาตรฐานสิทธิมนุษยชนสากล อย่างไรก็ตาม บทความชี้ให้เห็นข้อจำกัดเชิงโครงสร้างของนโยบายที่ยังมีลักษณะชั่วคราว สิทธิแบบมีเงื่อนไข และความเสี่ยงด้านการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล ซึ่งสะท้อนความจำเป็นในการยกระดับมาตรการผ่อนผันไปสู่การปฏิรูปนโยบายแรงงานข้ามชาติอย่างยั่งยืน