การประเมินผลกระทบด้านสุขภาพและสิ่งแวดล้อมด้วยการประเมินวัฏจักรชีวิตผลิตภัณฑ์ จากการใช้เชื้อเพลิงชีวมวลและก๊าซปิโตรเลียมเหลวของกระบวนการผลิตข้าวหลาม ในจังหวัดชลบุรี
คำสำคัญ:
ฝุ่นละอองขนาดเล็ก, ผลกระทบสิ่งแวดล้อม, ผลกระทบด้านสุขภาพ, การประเมินวัฏจักรชีวิตบทคัดย่อ
มลพิษทางอากาศจากการผลิตข้าวหลามด้วยเชื้อเพลิงชีวมวลส่งผลกระทบอย่างมีนัยสำคัญต่อสุขภาพและสิ่งแวดล้อม งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อเปรียบเทียบผลกระทบจากการใช้เชื้อเพลิงชีวมวลและก๊าซปิโตรเลียมเหลว (Liquefied Petroleum Gas: LPG) ในการผลิตข้าวหลาม พื้นที่ตำบลแสนสุข จังหวัดชลบุรี โดยประยุกต์ใช้แนวทางบูรณาการระหว่างการประเมินความเสี่ยงต่อสุขภาพและการประเมินวัฏจักรชีวิต (Life Cycle Assessment: LCA) วิธีวิจัยใช้รูปแบบผสานวิธี (Mixed-methods) ประกอบด้วยการตรวจวัดความเข้มข้นของฝุ่นละออง PM2.5 และ PM10 ณ จุดผลิต และการวิเคราะห์ LCA ตามมาตรฐาน ISO 14040/14044 ด้วยซอฟต์แวร์ OpenLCA ครอบคลุม 4 มิติ คือ ผลกระทบต่อสุขภาพมนุษย์ ระบบนิเวศ ทรัพยากร และการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ
ผลการศึกษาพบว่าการเผาไหม้ชีวมวลปล่อยฝุ่น PM10 เฉลี่ยสูงกว่า LPG (166.86±11.93 เทียบกับ 97.51±10.06 µg/m³) และเกินมาตรฐานคุณภาพอากาศ 39.05% ขณะที่ศักยภาพการก่อภาวะโลกร้อนจากชีวมวลสูงกว่า LPG ถึง 4.3 เท่า (216.415 เทียบกับ 49.6 kg CO2 eq) ด้านผลกระทบต่อสุขภาพ ชีวมวลก่อให้เกิดการสูญเสียปีสุขภาวะรวม 2.87×10-4 DALY ซึ่งสูงกว่า LPG ถึง 5.2 เท่า นอกจากนี้ LPG มีสัดส่วนฝุ่นละเอียดพิเศษขนาดเล็กกว่า 0.43 ไมครอนสูงกว่า แต่ก่อผลกระทบโดยรวมต่ำกว่า งานวิจัยนี้ชี้ให้เห็นว่า LPG มีประสิทธิภาพดีกว่าในมิติสุขภาพและสิ่งแวดล้อม และสนับสนุนนโยบายการเปลี่ยนผ่านสู่พลังงานสะอาดควบคู่การอนุรักษ์ภูมิปัญญาอาหารพื้นถิ่นเพื่อความยั่งยืนของเศรษฐกิจฐานราก
เอกสารอ้างอิง
Ajaj, R., Dweik, R. A., Syed Ali, S. A., & Stietiya, M. H. (2023). Life cycle assessment studies to evaluate the sustainability of various facemasks used during COVID-19: A UAE case study. Journal of Environmental Chemical Engineering, 11(5), 110491. https://doi.org/10.1016/j.jece.2023.110491
Akimoto, H. (2003). Global air quality and pollution. Science, 302(5651), 1716–1719. https://doi.org/10.1126/science.1092666
Bond, T. C., Doherty, S. J., Fahey, D. W., Forster, P. M., Berntsen, T., DeAngelo, B. J., … & Zender, C. S. (2013). Bounding the role of black carbon in the climate system: A scientific assessment. Journal of Geophysical Research: Atmospheres, 118(11), 5380–5552. https://doi.org/10.1002/jgrd.50171
Bora, R. (2023). Life-cycle assessment of humidity sensors printed with forest-based ink and laser graphitization (Master’s thesis, KTH Royal Institute of Technology). Department of Energy Technology. Retrieved from /mnt/data/6b348557-5979-4dcb-a88d-81825fb43759.pdf
Brunner, P. H., & Rechberger, H. (2016). Handbook of Material Flow Analysis: For environmental, resource, and waste engineers (2nd ed.). CRC Press. https://doi.org/10.1201/9781315313450
Chitralada School Study. (2025). The impact of PM2.5 on the health of primary school students aged 10–13 in Bangkok. International Journal of Research in Social Sciences. https://doi.org/10.47772/IJRISS.2025.905000411
Food and Agriculture Organization of the United Nations. (1983). Simple technologies for charcoal making (FAO Forestry Paper No. 41). https://www.fao.org/3/x5328e/x5328e00.htm
Gangavarapu, V. T. (2024). Life cycle assessment of cooking fuels: A case study in Tamil Nadu, India (TRITA-ITM-EX 2024:115) [Master’s thesis, KTH Royal Institute of Technology]. DiVA.
Himanshu, Pal, K., Jain, S., & Tyagi, S. K. (2021). Energy and exergy analysis and emission reduction from forced draft gasifier cookstove models: A comparative study. Journal of Thermal Analysis and Calorimetry. Advance online publication. https://doi.org/10.1007/S10973-021-11137-Y
Huijbregts, M. A. J., Steinmann, Z. J. N., Elshout, P. M. F., Stam, G., Verones, F., Vieira, M. D. M., Hollander, A., Zijp, M., & van Zelm, R. (2016). ReCiPe 2016: A harmonized life cycle impact assessment method at midpoint and endpoint level. Report I: Characterization (RIVM Report 2016-0104). National Institute for Public Health and the Environment (RIVM).
Jenkins, B. M., Baxter, L. L., Miles, T. R., Jr., & Miles, T. R. (1998). Combustion properties of biomass. Fuel Processing Technology, 54(1–3), 17–46. https://doi.org/10.1016/S0378-3820(97)00059-3
Klöpffer, W. (2006). Book review: The Hitch Hiker’s Guide to LCA: An orientation in LCA methodology and application, by Baumann, H., & Tillman, A.-M. International Journal of Life Cycle Assessment, 11(2), 142. https://doi.org/10.1065/lca2006.02.008
Kodgule, R., & Salvi, S. (2012). Exposure to biomass smoke as a cause for airway disease in women and children. Current opinion in allergy and clinical immunology, 12(1), 82–90. https://doi.org/10.1097/ACI.0b013e32834ecb65
Kongtip, P., Nankongnab, N., Chaikittiporn, C., Laohaudomchok, W., Woskie, S., & Slatin, C. (2015). Informal workers in Thailand: Occupational health and social security disparities. New Solutions: A Journal of Environmental and Occupational Health Policy, 25(2), 189–211. https://doi.org/10.1177/1048291115586036
Loiseau, E., Aissani, L., Le Féon, S., Laurent, F., Cerceau, J., Sala, S., & Roux, P. (2018). Territorial Life Cycle Assessment (LCA): What exactly is it about? A proposal towards using a common terminology and a research agenda. Journal of Cleaner Production, 176, 474–485. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2017.12.169
Obernberger, I., Brunner, T., & Bärnthaler, G. (2006). Chemical properties of solid biofuels: Significance and impact—Standardisation of solid biofuels in Europe. Biomass and Bioenergy, 30(11), 973–982. https://doi.org/10.1016/j.biombioe.2006.06.011
Pope III, C. A., & Dockery, D. W. (2006). Health effects of fine particulate air pollution: Lines that connect. Journal of the Air & Waste Management Association, 56(6), 709–742. https://doi.org/10.1080/10473289.2006.10464485
Shackelford, B. B., Steenland, K., Kirby, M. A., Balakrishnan, K., Chiang, M., Diaz-Artiga, A., McCracken, J. P., Thompson, L. M., Rosa, G.,
Waller, L. A., Jabbarzadeh, S., Wang, J., Pillarisetti, A., Johnson, M. A., Peel, J. L., Checkley, W., & Clasen, T. F. (2025). Gestational and postnatal exposures to fine particulate matter (PM2.5) and their association with acute ear infections, diarrhea, respiratory symptoms, and mortality: A longitudinal study of infants in the multicountry Household Air Pollution Intervention Network (HAPIN) trial. Environmental Research, 285(1), 122258. https://doi.org/10.1016/j.envres.2025.122258
Tejpal, N., Swaranjit, & Sharma, P. (2019). Study of effects of cooking fuels biomass and LPG on pulmonary function tests in rural women of Punjab. International Journal of Current Medical and Applied Sciences, 23(1), 1–5. http://www.ijcmaas.com
Tian, D., Hu, Y., Wang, Y., Boylan, J. W., Zheng, M., & Russell, A. G. (2009). Assessment of biomass burning emissions and their impacts on urban and regional PM 2.5: A Georgia case study. Environmental Science & Technology, 43(2), 299–305. https://doi.org/10.1021/es801827s
Tonne, C., Adair-Rohani, H., Amann, M., Ceston, J., Häsler, B., Kiesewetter, G., Lee, J., Nagendra, S. M. S., Sambandam, S., Thondoo, M., &
Usmani, F. (2023). Health and climate impacts of scaling adoption of liquefied petroleum gas (LPG) for clean household cooking in Cameroon: A modeling study. Environmental Health Perspectives, 131(4), 047003. https://doi.org/10.1289/EHP11361
Vassilev, S. V., Baxter, D., Andersen, L. K., & Vassileva, C. G. (2010). An overview of the chemical composition of biomass. Fuel, 89(5), 913–933. https://doi.org/10.1016/j.fuel.2009.10.022
World Health Organization. (2023). Household air pollution and health. https://cdn.who.int/media/docs/default-source/thailand/environmental-health-thailand/household-air-pollution.pdf
Zhu, W., Cai, J., Hu, Y., Zhang, H., Han, X., Zheng, H., & Wu, J. (2021). Long-term exposure to fine particulate matter relates with incident myocardial infarction (MI) risks and post-MI mortality: A meta-analysis. Chemosphere, 267, 128903. https://doi.org/10.1016/j.chemosphere.2020.128903
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
Disclaimer and Copyright Notice
เนื้อหาและข้อมูลในบทความที่ลงตีพิมพ์ในวารสารกฎหมายและนโยบายสาธารณสุข ถือเป็นข้อคิดเห็นและความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความโดยตรงซึ่งกองบรรณาธิการวารสาร ไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย หรือร่วมรับผิดชอบใด ๆ
บทความ ข้อมูล เนื้อหา รูปภาพ ฯลฯ ที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารกฎหมายและนโยบายสาธารณสุข ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารฯ หากบุคคลหรือหน่วยงานใดต้องการนำทั้งหมดหรือส่วนหนึ่งส่วนใดไปเผยแพร่ต่อหรือเพื่อกระทำการใด ๆ จะต้องอ้างอิงเสมอ
