ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการใช้โทรเวช (Telemedicine) อย่างต่อเนื่อง ของผู้รับบริการในสถาบันโรคผิวหนัง กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข
คำสำคัญ:
โทรเวช, การใช้บริการอย่างต่อเนื่อง, การยอมรับเทคโนโลยี, ผู้ป่วยโรคผิวหนังบทคัดย่อ
บทนำและวัตถุประสงค์: พฤติกรรมการใช้โทรเวชอย่างต่อเนื่องมีความสำคัญต่อความยั่งยืนของระบบสุขภาพดิจิทัล การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการใช้โทรเวชอย่างต่อเนื่องของผู้รับบริการในสถาบันโรคผิวหนัง กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข
วิธีการศึกษา: การวิจัยเชิงพรรณนาแบบภาคตัดขวาง กลุ่มตัวอย่างจำนวน 285 คน สุ่มอย่างง่ายจากผู้รับบริการโทรเวช 1,077 คน ในปีงบประมาณ พ.ศ. 2567–2568 เก็บข้อมูลด้วยแบบสอบถามที่พัฒนาจากกรอบแนวคิด Extended TAM, UTAUT และ HBM โดยเก็บข้อมูลทั้งในรูปแบบแบบสอบถามกระดาษและออนไลน์ผ่าน Google Form วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและไคสแควร์
ผลการศึกษา: กลุ่มตัวอย่างร้อยละ 83.2 มีพฤติกรรมการใช้บริการ Telemedicine อย่างต่อเนื่อง ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ได้แก่ สถานภาพสมรส (p = 0.007) จำนวนครั้งที่เคยใช้บริการ (p < 0.001) ระยะเวลาการป่วยด้วยโรคผิวหนัง(p < 0.001) การนัดหมายโดยผู้รับบริการหรือญาติ (p = 0.014) ความตั้งใจใช้บริการในอนาคต (p < 0.001) ความสะดวกในการเดินทาง (p = 0.003) การมีพาหนะส่วนตัว (p = 0.009) และค่าใช้จ่ายในการเดินทางต่ำ (p = 0.042) ขณะที่ปัจจัยการยอมรับเทคโนโลยีทั้งภาพรวม และรายด้านไม่พบความสัมพันธ์ (p > 0.05)
สรุปผลและข้อเสนอแนะ: พฤติกรรมการใช้ Telemedicine อย่างต่อเนื่องสัมพันธ์กับประสบการณ์การใช้จริง ความจำเป็นในการติดตามโรค และแรงสนับสนุนจากครอบครัว ที่น่าสังเกตคือ ผู้ป่วยที่มีความสะดวกในการเดินทางยังคงเลือกใช้ Telemedicine สะท้อนว่า Telemedicine กลายเป็นรูปแบบการดูแลที่เลือกใช้เป็นหลัก ไม่ใช่ทางเลือกสุดท้าย หน่วยบริการควรพัฒนาระบบนัดหมาย การช่วยเหลือผู้ดูแล และการออกแบบบริการที่ตอบโจทย์ชีวิตจริงของผู้ป่วยโรคผิวหนังเรื้อรัง
เอกสารอ้างอิง
Armstrong, A. W., Kwong, M. W., Chase, E. P., Ledo, L., Nesbitt, T. S., & Shewry, S. L. (2012). Teledermatology operational considerations, challenges, and benefits: The referring providers’ perspective. Telemedicine and e-Health, 18(8), 580–584. https://doi.org/10.1089/tmj.2011.0241
Alshammari, F., & Hassan, S. (2021). Perceptions, preferences and experiences of telemedicine among users of information and communication technology in Saudi Arabia. Journal of Health Informatics in Developing Countries, 13(1), 1–15.
Batsis, J. A., DiMilia, P. R., Seo, L. M., Fortuna, K. L., Kennedy, M. A., Blunt, H. B., … Bartels, S. J. (2019). Effectiveness of ambulatory telemedicine care in older adults: A systematic review. Journal of the American Geriatrics Society, 67(8), 1737–1749. https://doi.org/10.1111/jgs.15959
Champion, V. L., & Skinner, C. S. (2008). The health belief model. In K. Glanz, B. K. Rimer, & K. Viswanath (Eds.), Health behavior and health education: Theory, research, and practice (4th ed., pp. 45–65). Jossey-Bass.
Cimperman, M., Makovec Brenčič, M., & Trkman, P. (2016). Analyzing older users’ home telehealth services acceptance behavior: Applying an extended UTAUT model. International Journal of Medical Informatics, 90, 22–31. https://doi.org/10.1016/j.ijmedinf.2016.03.002
Cochran, W. G. (1977). Sampling techniques (3rd ed.). John Wiley & Sons.
Davis, F. D. (1989). Perceived usefulness, perceived ease of use, and user acceptance of information technology. MIS Quarterly, 13(3), 319–340. https://doi.org/10.2307/249008
Institute of Dermatology, Department of Medical Services. (2022). Outpatient service statistics report, fiscal year 2021 [รายงานสถิติบริการผู้ป่วยนอก ปีงบประมาณ 2564]. Institute of Dermatology.
Institute of Dermatology, Department of Medical Services. (2023). Survey of satisfaction and travel expenditure of telemedicine service users, fiscal year 2023 [แบบสำรวจความพึงพอใจและภาระค่าใช้จ่ายของผู้ใช้บริการ Telemedicine ปีงบประมาณ 2566]. Institute of Dermatology.
Kamal, S. A., Shafiq, M., & Kakria, P. (2020). Investigating acceptance of telemedicine services through an extended technology acceptance model (TAM). Technology in Society, 60, 101212. https://doi.org/10.1016/j.techsoc.2019.101212
Kruse, C. S., Karem, P., Shifflett, K., Vegi, L., Ravi, K., & Brooks, M. (2018). Evaluating barriers to adopting telemedicine worldwide: A systematic review. Journal of Telemedicine and Telecare, 24(1), 4–12. https://doi.org/10.1177/1357633X16674087
Office of the National Economic and Social Development Council [NESDC]. (2023). The 13th National Economic and Social Development Plan (2023-2027) [แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13]. NESDC.
Rahimpour, M., Lovell, N. H., Celler, B. G., & McCormick, J. (2008). Patients’ perceptions of a home telecare system. International Journal of Medical Informatics, 77(7), 486–498. https://doi.org/10.1016/j.ijmedinf.2007.10.006
Rashid, M. M. (2022). The impact of social influence, and reliability of the service on telemedicine services acceptance: A study of users’ perceptions. Journal of Science and Technology Research, 4(1), 12–23.
Rho, M. J., Choi, I. Y., & Lee, J. (2021). Predictive factors of telemedicine service acceptance and behavioral intention of physicians. International Journal of Medical Informatics, 83(8), 559–571. https://doi.org/10.1016/j.ijmedinf.2014.05.005
Rosenstock, I. M., Strecher, V. J., & Becker, M. H. (1988). Social learning theory and the health belief model. Health Education Quarterly, 15(2), 175–183. https://doi.org/10.1177/109019818801500203
Smith, A. C., Thomas, E., Snoswell, C. L., Haydon, H., Mehrotra, A., Clemensen, J., & Caffery, L. J. (2020). Telehealth for global emergencies: Implications for coronavirus disease 2019 (COVID-19). Journal of Telemedicine and Telecare, 26(5), 309–313. https://doi.org/10.1177/1357633X20916567
Tsai, C. H. (2014). Integrating social capital theory, social cognitive theory, and the technology acceptance model to explore a behavioral model of telehealth systems. International Journal of Environmental Research and Public Health, 11(5), 4905–4925. https://doi.org/10.3390/ijerph110504905
van der Heijden, J. P., de Keizer, N. F., Bos, J. D., Spuls, P. I., & Witkamp, L. (2011). Teledermatology applied following general practitioner referral: A randomized controlled trial. British Journal of Dermatology, 165(5), 1058–1065. https://doi.org/10.1111/j.1365-2133.2011.10537.x
Venkatesh, V., & Davis, F. D. (2000). A theoretical extension of the technology acceptance model: Four longitudinal field studies. Management Science, 46(2), 186–204. https://doi.org/10.1287/mnsc.46.2.186.11926
Venkatesh, V., Morris, M. G., Davis, G. B., & Davis, F. D. (2003). User acceptance of information technology: Toward a unified view. MIS Quarterly, 27(3), 425–478. https://doi.org/10.2307/30036540
Warshaw, E. M., Hillman, Y. J., Greer, N. L., Hagel, E. M., MacDonald, R., Rutks, I. R., & Wilt, T. J. (2011). Teledermatology for diagnosis and management of skin conditions: A systematic review. Journal of the American Academy of Dermatology, 64(4), 759–772. https://doi.org/10.1016/j.jaad.2010.09.026
World Health Organization. (2010). Telemedicine: Opportunities and developments in Member States: Report on the second global survey on eHealth. World Health Organization.
World Health Organization. (2021). Global strategy on digital health 2020–2025. World Health Organization.
Zhou, M., Zhao, L., Kong, N., Campy, K. S., Qu, S., & Wang, S. (2019). Factors influencing behavior intentions to telehealth by Chinese elderly: An extended TAM model. International Journal of Medical Informatics, 126, 118–127. https://doi.org/10.1016/j.ijmedinf.2019.03.014
Alshammari, F., & Hassan, S. (2021). Perceptions, preferences and experiences of telemedicine in Saudi Arabia. Journal of Health Informatics in Developing Countries, 13(1), 1-15.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
Disclaimer and Copyright Notice
เนื้อหาและข้อมูลในบทความที่ลงตีพิมพ์ในวารสารกฎหมายและนโยบายสาธารณสุข ถือเป็นข้อคิดเห็นและความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความโดยตรงซึ่งกองบรรณาธิการวารสาร ไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย หรือร่วมรับผิดชอบใด ๆ
บทความ ข้อมูล เนื้อหา รูปภาพ ฯลฯ ที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารกฎหมายและนโยบายสาธารณสุข ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารฯ หากบุคคลหรือหน่วยงานใดต้องการนำทั้งหมดหรือส่วนหนึ่งส่วนใดไปเผยแพร่ต่อหรือเพื่อกระทำการใด ๆ จะต้องอ้างอิงเสมอ
