ระดับความเสี่ยงฟันผุและปัจจัยที่เกี่ยวข้องในเด็กปฐมวัยอายุ 6 เดือนถึง 3 ปี: การศึกษาแบบ ภาคตัดขวางในชุมชนกึ่งชนบท จังหวัดนครปฐม ประเทศไทย
คำสำคัญ:
การประเมินความเสี่ยงฟันผุ, ฟันผุในเด็กก่อนวัยเรียน, พฤติกรรมสุขภาพช่องปากของผู้ปกครองบทคัดย่อ
การศึกษาเชิงพรรณนาแบบภาคตัดขวางนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินความเสี่ยงฟันผุ ศึกษาพฤติกรรมของผู้ปกครอง และวิเคราะห์ปัจจัยที่เกี่ยวข้องในเด็กก่อนวัยเรียนอายุ 6 เดือนถึง 3 ปี กลุ่มตัวอย่างจำนวน 94 คู่ คัดเลือกแบบเจาะจงจากผู้มารับบริการคลินิกสุขภาพเด็กดี โรงพยาบาลดอนตูม ระหว่างเดือนกรกฎาคม–กันยายน พ.ศ. 2568 เก็บข้อมูลโดยใช้แบบประเมินความเสี่ยงฟันผุตามสมุดบันทึกสุขภาพแม่และเด็ก แบบสอบถามด้านความรู้ ทัศนคติ พฤติกรรม และปัจจัยส่งเสริม รวมทั้งการตรวจช่องปากโดยทันตบุคลากร วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและการทดสอบไคสแควร์หรือ Fisher's exact test
ผลการศึกษาพบว่า เด็กมีความเสี่ยงฟันผุระดับปานกลางและสูง ร้อยละ 44.7 และ 36.2 ตามลำดับ โดยพบคราบจุลินทรีย์ ร้อยละ 66.0 รอยขาวขุ่น ร้อยละ 40.4 และฟันผุ ร้อยละ 30.9 ผู้ปกครองส่วนใหญ่มีความรู้และทัศนคติระดับปานกลาง ขณะที่พฤติกรรมการดูแลช่องปากอยู่ในระดับต้องปรับปรุงถึงร้อยละ 50.0 ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับความเสี่ยงฟันผุอย่างมีนัยสำคัญ ได้แก่ ระดับการศึกษา รายได้ครัวเรือน การได้รับความรู้ด้านสุขภาพช่องปาก การรับข้อมูลจากสื่อโซเชียล ระดับความรู้ พฤติกรรม และปัจจัยส่งเสริม (p < 0.05) ขณะที่ทัศนคติไม่พบความสัมพันธ์
ผลการศึกษาชี้ให้เห็นว่าการลดความเสี่ยงฟันผุในเด็กเล็กจำเป็นต้องดำเนินการแบบบูรณาการ โดยเน้นการปรับพฤติกรรมผู้ปกครองควบคู่กับการบูรณาการการประเมินความเสี่ยงและระบบติดตามในบริการสุขภาพปฐมภูมิอย่างเป็นระบบ
เอกสารอ้างอิง
Alkhawaldeh, A., ALBashtawy, M., Rayan, A., Abdalrahim, A., Musa, A., Eshah, N., Abu Khait, A., Qaddumi, J., Khraisat, O., & ALBashtawy, S. (2023). Application and use of Andersen’s behavioral model as theoretical framework: A systematic literature review from 2012–2021. Iranian Journal of Public Health, 52(7), 1346–1354. https://doi.org/10.18502/ijph.v52i7.13236
American Academy of Pediatric Dentistry. (2014). Policy on early childhood caries (ECC): Classifications, consequences, and preventive strategies. Pediatric Dentistry, 36(6), 50–52.
American Academy of Pediatric Dentistry. (2023). Caries-risk assessment and management for infants, children, and adolescents. https://www.aapd.org/research/oral-health-policies--recommendations/caries-risk-assessment-and-management-for-infants-children-and-adolescents/
American Dental Association. (2020). Caries risk assessment and management. https://www.ada.org
Boateng, G. O., Neilands, T. B., Frongillo, E. A., Melgar-Quiñonez, H. R., & Young, S. L. (2018). Best practices for developing and validating scales for health, social, and behavioral research: A primer. Frontiers in Public Health, 6, 149. https://doi.org/10.3389/fpubh.2018.00149
Boonyawong, P., et al. (2022). Factors associated with early childhood caries among preschool children in Thailand. Healthcare, 10(10), 2045. https://doi.org/10.3390/healthcare10102045
Buchanan, H., Newton, J. T., Baker, S. R., & Asimakopoulou, K. (2021). Adopting the COM-B model and TDF framework in oral and dental research: A narrative review. Community Dentistry and Oral Epidemiology, 49(5), 1–9. https://doi.org/10.1111/cdoe.12677
Bureau of Dental Health, Department of Health, Ministry of Public Health. (2014). Manual for teachers and caregivers on promoting oral health in early childhood [in Thai]. Veterans Organization Printing House. https://kb.hsri.or.th/dspace/handle/11228/6096
Bureau of Dental Health, Department of Health, Ministry of Public Health. (2023). Report of the 9th National Oral Health Survey, Thailand 2022–2023 [in Thai]. Ministry of Public Health.
Chen, C., & Gu, D. (2021). Andersen model. In D. Gu & M. E. Dupre (Eds.), Encyclopedia of gerontology and population aging. Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-319-69892-2_876-1
Chou, Y.-C., Cheng, F.-S., Weng, S.-H., Tseng, C.-H., Hu, H.-Y., & Liu, C.-H. (2025). Impact of parental health beliefs on early childhood caries: A two-year longitudinal study. International Dental Journal, 75(5), 100902. https://doi.org/10.1016/j.identj.2025.100902
Cochran, W. G. (1977). Sampling techniques (3rd ed.). Wiley.
Department of Health, Ministry of Public Health. (2017). Oral health care manual for children aged 0–5 years [in Thai]. Transport and Parcel Organization.
Duangthip, D., Gao, S. S., Lo, E. C. M., & Chu, C. H. (2017). Early childhood caries among 5- to 6-year-old children in Southeast Asia. International Dental Journal, 67(2), 98–106. https://doi.org/10.1111/idj.12261
Jolfaei, N. A., & Tahani, B. (2025). Effect of oral health education based on COM-B model on improving the oral health behavior of preschool children. Journal of Education and Health Promotion, 14, 184. https://doi.org/10.4103/jehp.jehp_655_24
Jørgensen, M. R., & Twetman, S. (2020). A systematic review of risk assessment tools for early childhood caries: Is there evidence? European Archives of Paediatric Dentistry, 21(2), 179–184. https://doi.org/10.1007/s40368-019-00480-2
McNeil, D. W. (2023). Behavioral and cognitive-behavioral theories in oral health research: Current state and future directions. Community Dentistry and Oral Epidemiology, 51(1), 6–16. https://doi.org/10.1111/cdoe.12840
Obeidat, R., Heaton, L. J., Tranby, E. P., O’Malley, J., & Timothé, P. (2024). Social determinants of health linked with oral health in a representative sample of U.S. adults. BMC Oral Health, 24, 1518. https://doi.org/10.1186/s12903-024-05257-8
Peres, M. A., Macpherson, L. M. D., Weyant, R. J., Daly, B., Venturelli, R., Mathur, M. R., Listl, S., Celeste, R. K., Guarnizo-Herreño, C. C., Kearns, C., Benzian, H., Allison, P., & Watt, R. G. (2019). Oral diseases: A global public health challenge. The Lancet, 394(10194), 249–260. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(19)31146-8
Phantumvanit, P., Makino, Y., Ogawa, H., Rugg-Gunn, A., Moynihan, P., Petersen, P. E., Evans, W., Feldens, C. A., & Lo, E. C. M. (2018). WHO global consultation on public health intervention against early childhood caries. Community Dentistry and Oral Epidemiology, 46(3), 280–287. https://doi.org/10.1111/cdoe.12362
Sağlam, C., Mojarrab, N., Ahlat, E. M., Şakı Çınarcık, B., Ersin, N., Ertuğrul, F., & Çoğulu, D. (2025). Evaluation of the effectiveness of parental oral health education. Journal of Pediatric Research, 12(1), 7–13. https://doi.org/10.4274/jpr.galenos.2025.54765
Sakolwaree, W., Leelataweewud, P., & Jirarattanasopha, V. (2024). Early childhood caries in Thailand: An update. In Proceedings of the RSU International Research Conference 2024 (RSUCON-2024). Rangsit University. https://rsucon.rsu.ac.th/proceedings
Sheiham, A. (2005). Oral health, general health and quality of life. Bulletin of the World Health Organization, 83(9), 644.
Sitthisettapong, T., Tasanarong, P., & Phantumvanit, P. (2021). Strategic management of early childhood caries in Thailand: A critical overview. Frontiers in Public Health, 9, 664541. https://doi.org/10.3389/fpubh.2021.664541
Taber, K. S. (2018). The use of Cronbach’s alpha when developing and reporting research instruments in science education. Research in Science Education, 48(6), 1273–1296. https://doi.org/10.1007/s11165-016-9602-2
Tinanoff, N., Baez, R. J., Diaz Guillory, C., Donly, K. J., Feldens, C. A., McGrath, C., Phantumvanit, P., Pitts, N. B., Seow, W. K., Sharkov, N., Songpaisan, Y., & Twetman, S. (2019). Early childhood caries epidemiology, aetiology, risk assessment, societal burden, management, education, and policy: Global perspective. International Journal of Paediatric Dentistry, 29(3), 238–248. https://doi.org/10.1111/ipd.12484
Wang, K., Lee, G. H. M., Liu, P., Gao, X., Wong, S. Y. S., & Wong, M. C. M. (2022). Health belief model for empowering parental toothbrushing and sugar intake control in reducing early childhood caries among young children: Study protocol for a cluster randomized controlled trial. Trials, 23, 298. https://doi.org/10.1186/s13063-022-06208-w
World Health Organization. (2022). Global oral health status report: Towards universal health coverage for oral health by 2030. https://www.who.int/publications/i/item/9789240061484
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
Disclaimer and Copyright Notice
เนื้อหาและข้อมูลในบทความที่ลงตีพิมพ์ในวารสารกฎหมายและนโยบายสาธารณสุข ถือเป็นข้อคิดเห็นและความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความโดยตรงซึ่งกองบรรณาธิการวารสาร ไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย หรือร่วมรับผิดชอบใด ๆ
บทความ ข้อมูล เนื้อหา รูปภาพ ฯลฯ ที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารกฎหมายและนโยบายสาธารณสุข ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารฯ หากบุคคลหรือหน่วยงานใดต้องการนำทั้งหมดหรือส่วนหนึ่งส่วนใดไปเผยแพร่ต่อหรือเพื่อกระทำการใด ๆ จะต้องอ้างอิงเสมอ
