สมรรถนะการจัดบริการสุขภาพเชิงรุก ยุคดิจิทัล ของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน อำเภอลับแล จังหวัดอุตรดิตถ์
คำสำคัญ:
สมรรถนะ, การจัดบริการสุขภาพเชิงรุก, การเข้าถึงเทคโนโลยีดิจิทัลบทคัดย่อ
การวิจัยเชิงพรรณนาแบบภาคตัดขวางนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาระดับสมรรถนะการจัดบริการสุขภาพเชิงรุกยุคดิจิทัลของ อสม.อำเภอลับแล จังหวัดอุตรดิตถ์ รวมถึงศึกษาปัจจัยที่มีความสัมพันธ์และปัจจัยทำนายสมรรถนะดังกล่าว
กลุ่มตัวอย่างจำนวน 345 คน คัดเลือกจากอสม. ในอำเภอลับแล จังหวัดอุตรดิตถ์ เครื่องมือที่ใช้เป็นแบบสอบถามที่พัฒนาจากกรอบแนวคิดของ Spencer and Spencer วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา สหสัมพันธ์สเปียร์แมน และการวิเคราะห์ถดถอยพหุคูณ
ผลการวิจัยพบว่า อสม. มีสมรรถนะการจัดบริการสุขภาพเชิงรุกยุคดิจิทัลโดยรวมอยู่ในระดับสูง (Mean=4.19, S.D.=0.440) เมื่อพิจารณารายด้าน พบว่าด้านทัศนคติมีค่าเฉลี่ยสูงสุด (Mean=4.49, S.D.= 0.516) รองลงมาคือด้านแรงจูงใจ (Mean=4.42, S.D.=0.531) ด้านทักษะ (Mean=4.25, S.D.=0.761) และด้านบุคลิกลักษณะ (Mean=4.23, S.D.=0.639) ทั้ง 4 ด้านอยู่ในระดับสูง ขณะที่ด้านความรู้ดิจิทัลอยู่ในระดับปานกลาง (Mean=3.58, S.D.=0.634) สะท้อนให้เห็นช่องว่างด้านความปลอดภัยของข้อมูลสุขภาพ สำหรับปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับสมรรถนะการจัดบริการสุขภาพเชิงรุก พบว่าทั้ง 4 ปัจจัย มีความสัมพันธ์กับสมรรถนะฯ อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติทุกด้าน ดังนี้ การเข้าถึงเทคโนโลยี (rs = 0.257, p-value< 0.01) การพัฒนาศักยภาพด้านดิจิทัล (rs = 0.223, p-value<0.01) และประสบการณ์การใช้ดิจิทัล (rs = 0.144, p-value<0.01) ขณะที่อายุมีความสัมพันธ์เชิงลบกับสมรรถนะอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (rs = -0.173, p-value<0.01) และเมื่อวิเคราะห์ปัจจัยทำนาย พบว่าการเข้าถึงเทคโนโลยีและการพัฒนาศักยภาพด้านดิจิทัลสามารถร่วมกันพยากรณ์สมรรถนะได้ร้อยละ 12.6 (R²=0.126)
ผลการวิจัยชี้ให้เห็นว่าหน่วยงานสาธารณสุขควรส่งเสริมการเข้าถึงเทคโนโลยี ควบคู่กับการพัฒนาทักษะดิจิทัลของ อสม. โดยเฉพาะด้านความปลอดภัยของข้อมูลสุขภาพ และควรมีระบบติดตามประเมินผลอย่างต่อเนื่องเพื่อยกระดับการบริการสุขภาพเชิงรุกในชุมชน
เอกสารอ้างอิง
Angeles, R., Arnuco, F. D., Cristobal, F., Dolovich, L., Kaczorowski, J., Guenter, D., et al. (2025). Identifying accurate
methods of assessing blood pressure and health information by lay volunteers in the Philippines: Adapting a Canadian cardiometabolic health program to LMICs. Clinical Epidemiology and Global Health, 31, 101832.
Bloom, B. S., Engelhart, M. D., Furst, E. J., Hill, W. H., & Krathwohl, D. R. (1956). Taxonomy of educational objectives: The classification of educational goals. Handbook I: Cognitive domain. David McKay.
Boyatzis, R. E. (1982). The competent manager: A model for effective performance. John Wiley & Sons.
Chalongrat Thongkham, & Nippon Kaewtai. (2023). Digital technology communication for community health care by village health volunteers 4.0, Nong Bua District, Nakhon Sawan Province. EAU Heritage Journal of Science and Technology, 17(1), 88–101.
Chatcharin Chuanwan. (2019). Application of Spencer & Spencer's competency concept in evaluating competency of public health personnel. https://cdn.gotoknow.org/assets/media/files/001/389/457/original_20191224194035.pdf
Department of Health Service Support. (2023). MOPH promotes "Village Health Volunteer Buddy" system with
telemedicine function to care for bedridden patients during floods.
https://www.hfocus.org/content/2023/10/28646
Division of Community Health Support. (2020). Health information system for community health: Village health
volunteers. Retrieved February 13, 2025, from http://www.thaiphc.net
Division of Community Health Support. (2024). Guidelines for community health operations, fiscal year 2024.
Department of Health Service Support, Ministry of Public Health.
Kanjana Sompheun, Wignheswan Thakong, & Sompong Sengmanee. (2025). Factors affecting digital technology usage behavior in operations of village health volunteers in Trok Nong Subdistrict, Khlung District, Chanthaburi
Province. Journal of MCU Nakhon, 12(10), 62–72.
Khwanriang, P., Supakham, R., & Waisumruay, K. (2021). Information behavior in prevention and control of COVID-19 epidemic among female Village Health Volunteers in Mueang District, Chiang Mai Province. Silpakorn University Journal, 41(5), 30–42.
Krejcie, R. V., & Morgan, D. W. (1970). Determining sample size for research activities. Educational and Psychological
Measurement, 30(3), 607–610.
McClelland, D. C. (1973). Testing for competence rather than for "intelligence." American Psychologist, 28(1), 1–14.
Ministry of Public Health. (2024). Somsak trains VHVs on "carb counting to reduce NCDs," establishing clinics at all
hospitals and one NCD district center per district. https://www.hfocus.org/content/2024/11/32239
Narut Apichatamrit. (2022). Smartphone use in work operations of village health volunteers in Nong Bua Rawe District, Chaiyaphum Province. Chaiyaphum Medical Journal, 42(2), 100–109.
Nichakorn Karawang. (2024). Situation of "Smart VHV" application use for operational reporting of village health
volunteers in Ban Hong District, Lamphun Province [Master's thesis]. Chiang Mai University.
Ngamkham, Duangphan Duangsri, Namfon Saisud, & Chonradee Limcharoen. (2024). VHV 4.0 competency
affecting the performance of village health volunteers in Racha Thewa Subdistrict, Bang Phli District, Samut
Prakan Province. Journal of Health Science and Health Wellbeing, 28(2), 150–162.
Office of the National Economic and Social Development Board. (1999). The fourth national economic and social
development plan (1977–1981).
Phaithun Sermsirimimongkol, Phra Palad Praphot Yusumran, & Phra Maha Boonlert Chuaythanee. (2024). VHV 4.0:
Capacity development to become model village health volunteers in Khlong Maduea Subdistrict, Krathum
Baen District, Samut Sakhon Province. Journal of Liberal Arts, RMUTSB, 6(3), 864–877.
Phanthakarn Yuenyong, Yanandhon Kraptip, Kanokkon Jongprasit, Kanokrada Kaew-on, Nichkarn Songjang, Thamonwon
Nalai, et al. (2024). Positive psychological capital in using the "VHV Online" application among village health
volunteers in Saen Suk Subdistrict, Mueang District, Chonburi Province. Journal of Research and Development in Health System, 17(1), 113–126.
Pornpirun Pimphan, & Suradech Samranjit. (2025). Operational competency of village health volunteers in Samut Prakan Province. Journal of Primary Health Care (Central Region), 39(1), 1–12.
Rajaa, S., & Palanisamy, B. (2022). Factors influencing the sustainability of a community health volunteer programme — A scoping review. Indian Journal of Medical Ethics, 7(4), 279–286.
Ratthaphon Kongpod, & Prasongchai Setthasurawit. (2024). Factors influencing technology acceptance of village health volunteers in Kalasin Province: A case study of the Smart VHV application. Journal of Law and Public Health Policy, 10(3), 545–566.
Sirikoi Chutataweesawat, Sumet Thancharoen, Kittichai Chandaeng, Pimpakarn Meepraithoon, Patiphon Phaduang, & Phitak Pong Phongkraphan. (2024). Process of developing competency of village health volunteers in basic photography for health communication via smartphone in Karen highland communities. Journal of Liberal Arts, Thammasat University, 24(1), 117–142.
Spencer, L. M., & Spencer, S. M. (1993). Competence at work: Models for superior performance. Wiley.
Sunthareewong, S., Suwan, P., Jantharamolee, S., & Srisupanan, M. (2019). Development of a model for enhancing
operational effectiveness of Village Health Volunteers in Nakhon Trang Municipality. Journal of the Southern College of Nursing and Public Health Network, 6(1), 30–44.
Uttaradit Provincial Public Health Office. (2025). Strategic activity plan for public health operations, Uttaradit Province, fiscal year 2025. https://utoapp3.moph.go.th/app2/plan/views/uploads/674eb84eef131-82e9606a13f0898a533c3f20de3ec01e-229.pdf?utm
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
Disclaimer and Copyright Notice
เนื้อหาและข้อมูลในบทความที่ลงตีพิมพ์ในวารสารกฎหมายและนโยบายสาธารณสุข ถือเป็นข้อคิดเห็นและความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความโดยตรงซึ่งกองบรรณาธิการวารสาร ไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย หรือร่วมรับผิดชอบใด ๆ
บทความ ข้อมูล เนื้อหา รูปภาพ ฯลฯ ที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารกฎหมายและนโยบายสาธารณสุข ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารฯ หากบุคคลหรือหน่วยงานใดต้องการนำทั้งหมดหรือส่วนหนึ่งส่วนใดไปเผยแพร่ต่อหรือเพื่อกระทำการใด ๆ จะต้องอ้างอิงเสมอ
