ปฏิรูปโครงสร้างกฎหมายอากาศสะอาด: บทเรียนเปรียบเทียบ 6 ประเทศสู่กลไกเชิงสถาบันและเครื่องมือใหม่สำหรับประเทศไทย
คำสำคัญ:
กฎหมายอากาศสะอาด, สิทธิในอากาศสะอาด, กฎหมายสิ่งแวดล้อม, การศึกษากฎหมายเปรียบเทียบบทคัดย่อ
บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษาและวิเคราะห์กฎหมายอากาศสะอาดของ 6 ประเทศ ได้แก่ สหรัฐอเมริกา สหราชอาณาจักร ญี่ปุ่น สาธารณรัฐเกาหลี สาธารณรัฐประชาชนจีน และสาธารณรัฐฟิลิปปินส์ (2) เปรียบเทียบหลักการและกลไกทางกฎหมายดังกล่าวกับร่างพระราชบัญญัติบริหารจัดการเพื่ออากาศสะอาดของประเทศไทยภายใต้กรอบกฎหมายมหาชน และ (3) เสนอแนวทางพัฒนาร่างกฎหมายให้สามารถบังคับใช้ได้อย่างมีประสิทธิภาพและคุ้มครองสิทธิของประชาชนอย่างเป็นรูปธรรม การวิจัยใช้วิธีวิจัยเชิงคุณภาพ โดยศึกษาข้อมูลจากกฎหมาย เอกสารวิชาการ งานวิจัย และเอกสารการประชุมที่เกี่ยวข้อง แล้ววิเคราะห์เชิงเปรียบเทียบตามหลักกฎหมายมหาชนและกฎหมายสิ่งแวดล้อม
บทความนี้ ผู้เขียนได้เสนอว่า แม้กฎหมายของแต่ละประเทศมีความแตกต่างด้านโครงสร้างและกลไกการบังคับใช้ แต่มีองค์ประกอบร่วมสำคัญ 4 ประการ ได้แก่ (1) การรับรองสิทธิในอากาศสะอาดและการคุ้มครองสุขภาพของประชาชน (2) โครงสร้างการกำกับดูแลแบบบูรณาการระหว่างหน่วยงานส่วนกลางและระดับพื้นที่ (3) เครื่องมือการบังคับใช้ที่มีประสิทธิภาพควบคู่กับการเปิดเผยข้อมูลและการมีส่วนร่วมของประชาชน และ (4) การจัดการเชิงพื้นที่และมลพิษข้ามพรมแดน ผลการเปรียบเทียบยังสะท้อนว่าร่างพระราชบัญญัติบริหารจัดการเพื่ออากาศสะอาดของประเทศไทยยังมีข้อถกเถียงด้านการกระจายอำนาจ สิทธิในการเข้าถึงกระบวนการยุติธรรม เครื่องมือกำกับดูแล และกลไกทางการคลัง ดังนั้น การพัฒนากฎหมายควรมุ่งสร้างสมดุลระหว่างการรับรองสิทธิ การกำกับดูแลที่มีประสิทธิภาพ การมีส่วนร่วมของประชาชน และความสามารถในการบังคับใช้ เพื่อให้สิทธิในอากาศสะอาดเกิดผลในทางปฏิบัติอย่างยั่งยืน
เอกสารอ้างอิง
Bosselmann, K. (2017). The principle of sustainability: Transforming law and governance (2nd ed.). Routledge.
Boyd, D. R. (2012). The environmental rights revolution: A global study of constitutions, human rights, and the environment. UBC Press.
Craig, P. (2021). Administrative law (9th ed.). Sweet & Maxwell.
Farber, D. A. (2024). Environmental law in a nutshell (11th ed.). West Academic.
Fisher, E., & Scotford, E. (2017). Environmental principles and the evolution of environmental law. Hart Publishing.
Harlow, C., & Rawlings, R. (2021). Law and administration (4th ed.). Cambridge University Press.
King Prajadhipok's Institute, Senate Academic Committee, & College of Legislative Studies. (2026, June 11). Clean Air Legislation for the Breath of the Future [Academic seminar]. King Prajadhipok's Institute. https://kpi.ac.th/%E0%B8%AA%E0%B8%96%E0%B8%B2%E0%B8%9A%E0%B8%B1%E0%B8%99%E0%B8%9E%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%9B%E0%B8%81%E0%B9%80%E0%B8%81%E0%B8%A5%E0%B9%89%E0%B8%B2-%E0%B9%80%E0%B8%9B%E0%B8%B4%E0%B8%94%E0%B9%80-7/
Knox, J. H. (2016). Human rights principles and climate change. In K. Gray, R. Tarasofsky, & C. Carlarne (Eds.), The Oxford handbook of international climate change law (pp. 213–236). Oxford University Press.
Kotzé, L. J. (2017). Environmental constitutionalism. In L. J. Kotzé (Ed.), Environmental law and governance for the Anthropocene. Hart Publishing.
May, J. R., & Daly, E. (2015). Global environmental constitutionalism. Cambridge University Press.
Organisation for Economic Co-operation and Development. (1972). Recommendation of the Council on guiding principles concerning international economic aspects of environmental policies. OECD.
Organisation for Economic Co-operation and Development. (1975). The polluter pays principle: Definition, analysis, implementation. OECD.
Percival, R. V., Schroeder, C. H., Miller, A. S., & Leape, J. P. (2024). Environmental regulation: Law, science, and policy (10th ed.). Aspen Publishing.
Pollution Control Department. (2023). Air quality situation report of Thailand. Ministry of Natural Resources and Environment.
Sands, P., Peel, J., Fabra, A., & MacKenzie, R. (2018). Principles of international environmental law (4th ed.). Cambridge University Press.
Senate of Thailand. (2024). Draft Clean Air Act B.E. .... and legislative seminar reports. Parliament of Thailand.
United Nations Environment Programme. (2019). Environmental rule of law: First global report. UNEP.
United Nations General Assembly. (2022). Resolution 76/300. Human rights to a clean, healthy and sustainable environment.
United Nations Human Rights Council. (2021). Resolution 48/13. Human rights to a clean, healthy and sustainable environment.
United Nations. (1992). Rio Declaration on Environment and Development (Principle 15).
United Nations. (2015). Transforming our world: The 2030 Agenda for Sustainable Development.
Wang, H. (2024). Can ESG investment and the implementation of the new Environmental Protection Law enhance public subjective well-being? arXiv.
World Commission on Environment and Development. (1987). Our common future. Oxford University Press.
World Health Organization. (2021). WHO global air quality guidelines: Particulate matter (PM2.5 and PM10), ozone, nitrogen dioxide, sulfur dioxide and carbon monoxide. https://www.who.int
World Health Organization. (2024). Ambient air pollution: Health impacts. https://www.who.int
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
Disclaimer and Copyright Notice
เนื้อหาและข้อมูลในบทความที่ลงตีพิมพ์ในวารสารกฎหมายและนโยบายสาธารณสุข ถือเป็นข้อคิดเห็นและความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความโดยตรงซึ่งกองบรรณาธิการวารสาร ไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย หรือร่วมรับผิดชอบใด ๆ
บทความ ข้อมูล เนื้อหา รูปภาพ ฯลฯ ที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารกฎหมายและนโยบายสาธารณสุข ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารฯ หากบุคคลหรือหน่วยงานใดต้องการนำทั้งหมดหรือส่วนหนึ่งส่วนใดไปเผยแพร่ต่อหรือเพื่อกระทำการใด ๆ จะต้องอ้างอิงเสมอ
