ยุทธวิธีการพัฒนาวัดให้เป็นแหล่งเรียนรู้ชุมชน ตามหลักเศรษฐกิจพอเพียง กรณีศึกษา : วัดสารวนาราม บ้านโคกรัง หมู่ 7 ตำบลเอราวัณ อำเภอเอราวัณ จังหวัดเลย

บทคัดย่อ

การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพปัญหาชุมชนและความต้องการใช้วัดเป็นแหล่งเรียนรู้ชุมชนตามหลักเศรษฐกิจพอเพียงที่วัดสารวนาราม บ้านโคกรัง ตำบลเอราวัณ อำเภอเอราวัณ จังหวัดเลย 2) สร้างยุทธวิธีการพัฒนาวัดให้เป็นแหล่งเรียนรู้ชุมชนตามหลักเศรษฐกิจพอเพียง  3)  ศึกษาผลของการพัฒนาวัดเป็นแหล่งเรียนรู้ชุมชนตามหลักเศรษฐกิจพอเพียง โดยใช้การวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม (Participatory Action Research: PAR) ประชากรที่ใช้ในการศึกษาได้แก่ ผู้นำทางศาสนา ผู้นำชุมชน ตัวแทนครัวเรือน  ผู้แทนหน่วยงานและกลุ่มที่เกี่ยวข้องในการพัฒนาวัดให้เป็นแหล่งเรียนรู้ชุมชน  เครื่องมือที่ใช้ในการศึกษาได้แก่ แบบสอบถาม แบบสัมภาษณ์และประเด็นคำถามในการเก็บข้อมูลด้วยเทคนิค AIC  และการทดลองปฏิบัติการพัฒนาวัดให้เป็นแหล่งเรียนรู้ชุมชน  วิเคราะห์เนื้อหาโดยใช้สถิติพื้นฐานและบรรยายเชิงพรรณนา ใช้เวลาศึกษาตั้งแต่เดือนมกราคม 2552 – มกราคม 2553 รวม  13  เดือน  ผลการศึกษาสรุปได้ดังนี้

1. ปัญหาชุมชน พบว่าคนส่วนใหญ่ขาดความรู้ความเข้าใจและการปฏิบัติตามหลักธรรมของพุทธศาสนา ความต้องการใช้วัดเป็นแหล่งเรียนรู้ชุมชนตามหลักเศรษฐกิจพอเพียง พบว่า  คนในชุมชนต้องการให้วัดเป็นแหล่งพัฒนาจิตใจให้คนมีคุณธรรมสูงขึ้นเพื่อให้เกิดสันติสุขในชุมชน

2. การสร้างยุทธวิธีการพัฒนาวัดให้เป็นแหล่งเรียนรู้ชุมชนตามหลักเศรษฐกิจพอเพียง พบว่าได้ใช้วัดเป็นศูนย์การแลกเปลี่ยนเรียนรู้ โดยมีขั้นตอน คือการค้นหาปัญหา ความต้องการ วางแผน ลงมือปฏิบัติโครงการตามหน้าที่ และประเมินผลร่วมกัน วิธีการพัฒนาใช้การร่วมมือกันทุกขั้นตอนโดยมีพระสงฆ์เป็นหลัก มีตัวแทนชุมชนที่ศรัทธาในศาสนาเป็นผู้นำ  ใช้กิจกรรมการบวชพราหมณ์ปฏิบัติธรรม  นิทรรศการภูมิปัญญาท้องถิ่นและความรู้สมุนไพรกับเศรษฐกิจพอเพียง  การทำอาชีพเสริมทอเสื่อและจักสาน  การปลูกพืชอาหาร ไม้ดอก ไม้ยืนต้นในวัดและชุมชน เพื่อการพัฒนาเปลี่ยนพฤติกรรมคนในชุมชนสู่การใช้ชีวิตอย่างพอประมาณ มีเหตุผล และมีภูมิคุ้มกัน

3. ผลการพัฒนาวัดเป็นแหล่งเรียนรู้ชุมชนตามหลักเศรษฐกิจพอเพียง พบว่า ชุมชนและผู้เกี่ยวข้องมีความพึงพอใจต่อการใช้วัดเป็นแหล่งเรียนรู้ในระดับมาก  โดยวัดมีความเหมาะสมมากที่สุดในการเป็นศูนย์รวมจิตใจและแหล่งเรียนรู้ตามหลักเศรษฐกิจพอเพียง ด้วยกิจกรรมการพัฒนาจิตใจ วัฒนธรรม  ภูมิปัญญาและสร้างพื้นที่สีเขียวขยายสู่ชุมชน