นางหาบ: พุทธจริยศาสตร์จิตอาสา

บทคัดย่อ

นางหาบเป็นประเพณีการทำบุญแบบจิตอาสาที่ปฏิบัติกันมาเป็นเวลานานของชุมชนแสงภา อำเภอนาแห้ว จังหวัดเลย เป็นประเพณีที่แสดงให้เห็นถึงความศรัทธาต่อพระพุทธศาสนาอย่างมั่นคงและลึกซึ้งที่แฝงอยู่ในประเพณีท้องถิ่นนี้ นางหาบ เป็น ชื่อเรียกสตรี ซึ่งมีจิตอาสารับอาหารไปถวายพระสงฆ์ที่วัดศรีโพธิ์ชัยด้วยความเต็มใจ ประเพณีการทำบุญเช่นนี้เป็นการบำเพ็ญทานมัย คือ การทำบุญด้วยการบริจาคทานของตนเอง และเป็นการทำบุญด้วยเวยยาวัจจมัย  คือ การขวนขวายช่วยเหลือผู้อื่น ตามหลักบุญกิริยาวัตถุตามหลักพุทธจริยศาสตร์อีกส่วนหนึ่งด้วย ประเพณีการทำบุญแบบอาสาหาบสิ่งของไปถวายแด่พระสงฆ์แทนเพื่อนบ้านนี้เป็นประเพณีที่แสดงถึงความเป็นผู้มีจิตอาสาของนางหาบที่ได้กระทำตามแบบอย่างที่พระพุทธเจ้าได้ตรัสสอนไว้ก่อนส่งพระสงฆ์ไปเผยแผ่พระพุทธศาสนาเป็นครั้งแรก โดยพระองค์ทรงย้ำให้พระสงฆ์ได้เที่ยวจาริกไปเพื่อประโยชน์สุขของมหาชน ปัจจุบันชุมชนแสงภายังคงรักษาประเพณีนางหาบนี้อย่างมั่นคง ด้วยประเพณีที่งดงามเช่นนี้ นักท่องเที่ยวจึงเดินทางไปท่องเที่ยว ณ ชุมชนแสงภาแห่งนี้อย่างต่อเนื่อง หากชุมชนไม่ร่วมกันอนุรักษ์ประเพณีที่เป็นอัตลักษณ์ของท้องถิ่นนี้อาจสูญสลายไปในที่สุด  ทำอย่างไรประเพณีการหาบบุญซึ่งเป็นภูมิปัญญาของบรรพบุรุษของชุมชนแห่งนี้จักคงอยู่ต่อไปในท่ามกลางวัฒนธรรมดิจิทัลที่ ไหลบ่าเข้ามาพร้อมกับเทคโนโลยีสารสนเทศ  ด้วยการวิจัย อนุรักษ์ พัฒนาและขยายผลให้ประเพณีนี้ให้แพร่หลายออกไปในชุมชนอื่นๆ ต่อไป