การเรียนรู้ด้วยการบริการสังคม: ทางเลือกหนึ่งในการรับใช้สังคมของมหาวิทยาลัย
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความนี้ต้องการนำเสนอหลักการและการประยุกต์ใช้การเรียนรู้ด้วยการบริการสังคมเพื่อให้เป็นทางเลือกหนึ่งในการปฏิบัติพันธกิจมหาวิทยาลัยเพื่อสังคมของสถาบันอุดมศึกษา วิธีการจัดการเรียนการสอนแบบนี้ใช้ความรู้และทักษะทางวิชาการในการวิเคราะห์หาความต้องการของชุมชนเพื่อนำมาใช้ในการฝึกประสบการณ์การเรียนรู้ ที่เน้นการปฏิบัติจริงและนำไปสู่การพัฒนาชุมชนตามเป้าหมายที่กำหนดไว้ การเรียนรู้ด้วยการบริการสังคมมีหลายวิธี ตั้งแต่กิจกรรมอาสาสมัคร การฝึกประสบการณ์วิชาชีพ การออกปฏิบัติงานภาคสนามสหกิจศึกษา การจัดทำโครงการพัฒนาชุมชน และการบริการสังคมในรูปแบบอื่นที่มีลักษณะเดียวกัน หลักการของการเรียนรู้ด้วยการบริการสังคมสอดคล้องกับปรัชญาการศึกษากลุ่มปฏิรูปนิยมและทฤษฎีการเรียนรู้ในกลุ่มที่เน้นผู้เรียนเป็นศูนย์กลางซึ่งเรียนรู้ด้วยการปฏิบัติจริงหรือการเรียนรู้โดยอาศัยประสบการณ์
ขั้นตอนหรือกระบวนการจัดการเรียนรู้ด้วยการบริการสังคม ประกอบด้วยการสำรวจความต้องการ การเตรียมการวางแผนกิจกรรม การลงมือปฏิบัติงาน การติดตามประเมินผล การสาธิตผลงานและการแสดงความชื่นชมยินดีกับความสำเร็จ มีการวิจัยเพื่อทดลองใช้รูปแบบการเรียนรู้ด้วยการบริการสังคมในสถาบันการศึกษาของไทยและในต่างประเทศ ทั้งระดับประถมศึกษา มัธยมศึกษา และอุดมศึกษาในรายวิชาต่างๆ พบว่าสามารถช่วยให้ผู้เรียนได้รับความรู้ทางวิชาการ ทักษะการทำงาน และลักษณะนิสัยต่างๆ ได้อย่างมีนัยสำคัญ โดยผู้เรียนจะเข้าร่วมในกิจกรรมที่ออกแบบมาเพื่อให้บรรลุผลสำเร็จตามเป้าหมายของการเรียนรู้ทั้งความรู้ทางวิชาการ การพัฒนาบุคลิกภาพ การคิดวิเคราะห์ ทักษะความเป็นผู้นำ ทักษะการสื่อสารและการทำงานร่วมกัน ความรับผิดชอบของพลเมืองดี และการสร้างความเข้าใจร่วมกันต่อความหลากหลายทางความเชื่อและวัฒนธรรม ผู้เรียนจะได้มีโอกาสทำงานร่วมกับชุมชนวิชาชีพที่ซึ่งเขาสามารถจะไปสมัครงานและประกอบอาชีพได้เมื่อสำเร็จการศึกษา ส่วนหน่วยงานและชุมชนที่เข้าร่วมโครงการในลักษณะนี้ ก็จะได้ประโยชน์หลายประการ เช่น ได้รับองค์ความรู้และนวัตกรรมจากการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ รวมทั้งผลลัพธ์ที่เกิดจากกิจกรรมและโครงการพัฒนาชุมชนที่ได้วางแผนดำเนินการร่วมกัน
สถาบันอุดมศึกษาสามารถนำการจัดการเรียนรู้แบบนี้ไปใช้เป็นทางเลือกหนึ่ง ในการรับใช้สังคม โดยกำหนดเป็นวิสัยทัศน์และยุทธศาสตร์ที่สำคัญของสถาบันและจัดทำแผนปฏิบัติการเพื่อนำไปสู่การปฏิบัติอย่างจริงจังและแสวงหาคู่ความร่วมมือ ในการพัฒนาชุมชนร่วมกันในระยะยาว
Article Details
เอกสารอ้างอิง
กิ่งกาญจน์ กลิ่นจันทร์. (2556). “การพัฒนากิจกรรมการเรียนรู้ที่เน้นการบริการสังคมเรื่องปรากฏการณ์ทางธรณีวิทยาและธรณีประวัติ สำหรับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4.” วารสารวิชาการ Veridian E-Journal. 6(3) : กันยายน-ธันวาคม 2556. หน้า 80-91.
เฉลิมชัย มนูเสวต. (2543). การพัฒนารูปแบบวิชาที่ใช้ในการเรียนการสอนเชิงบริการ ในสถาบันอุดมศึกษา สังกัดทบวงมหาวิทยาลัย. วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิตสาขาวิชาอุดมศึกษา คณะครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ทิศนา แขมมณี. (2551). ศาสตร์การสอน องค์ความรู้เพื่อการจัดกระบวนการเรียนรู้ ที่มีประสิทธิภาพ (พิมพ์ครั้งที่ 7). กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
นฤมล มณีงาม. (2547). การพัฒนาโปรแกรมสร้างจิตสำนึกเกี่ยวกับการประหยัดพลังงานตามหลักการเรียนรู้ด้วยการรับใช้สังคมสำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6. วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
ณัฐนันท์ วิริยะวิทย์. (2014). ผลการใช้เทคนิคการเรียนรู้ด้วยการรับใช้สังคมของนักศึกษาระดับปริญญาตรี มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนคร. สาขาวิชานิเทศศาสตร์ คณะวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยราชภัฏพระนคร.
ประสาท เนืองเฉลิม. (2558). “การพัฒนากิจกรรมการเรียนรู้โดยการบริการสังคมสำหรับนิสิตครูวิทยาศาสตร์” วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยธนบุรี. 9 (19) : พฤษภาคม-สิงหาคม หน้า 30-39.
พัชรินทร์ เสตะจันทร์. (2550). ผลของการใช้กิจกรรมการเรียนรู้โดยการรับใช้สังคม (Service Learning) ที่มีต่อการปรับตัวเข้ากับสังคมในมหาวิทยาลัยของนักศึกษามหาวิทยาลัย อัสสัมชัน กรุงเทพมหานคร. วิทยานิพนธ์การศึกษามหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.
พันทิพย์ เหล่าหาโคตร. (2551). การพัฒนากิจกรรมการเรียนรู้โดยการรับใช้สังคม เพื่อส่งเสริมความตระหนักในการอนุรักษ์ทรัพยากรป่าไม้ของนักเรียน ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1. วิทยานิพนธ์ปริญญาศิลปศาสตรมหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร.
ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 121 ตอนพิเศษ 23 ก วันที่ 14 มิถุนายน 2547 หน้า 1-24.
วิทยากร เชียงกูล. (2550). อธิบายศัพท์สังคมศาสตร์เพื่อการพัฒนา. กรุงเทพฯ : สายธาร.
วิมลรัตน์ จตุรานนท์. (2551). “การบูรณาการเทคนิคการเรียนรู้ด้วยการบริการสังคม (ในรายวิชา 404401 บูรณาการหลักสูตรและการสอนวิชาเฉพาะ): กรณีศึกษาสาขาวิชาบรรณารักษศาสตร์และสาร สนเทศศาสตร์” ใน วารสารศึกษาศาสตร์. 19 (2): กุมภาพันธ์ 2551-พฤษภาคม 2551 หน้า 5-14.
Billing, S. H. (2006). Lessons from Research on Teaching and Learning: Service-learning as effective instruction. New York: State Farm Companies Foundation.
Butin, D.W. (2010). Service Learning in Theory and Practice : the Future of Community Engagement in Higher Education. New York : Palgrave Macmillan.
Center for Community-Engaged Learning, University of Minnesota. (2011). Benefit of Service Learning [Online]. Available from : http//www.servicelearning. umn.edu/info/benefits.html
Center for Teaching and Learning, University of Washington (2012). Service Learning [Online]. Available from : http//www.washington. edu/ teachingresources
Center for Service Learning and Civic Engagement, University of Cincinnati. (2014). Faculty Workbook : Using P.A.R.C. Model for SL Course Design [Online]. Available from: http//www.servicelearningnetwork.org /wp-content/uploads/2014.
Ernest, B. (2003). “Using literature with English language learners : A service learning Project”. in Learning to Serve, Serving to Learn. A View from Higher Educations. Salisbury University.
Fischer, G. Rohde, M. and Wulf, V. “Community-based learning: The core competency of residential, research-based universities” in International Journal of Computer-Supported Collaborative Learning. March 2007, Volume 2, Issue 1, pp 9–40. Received: 15 October 2006.
Freeman, Nancy K. and Swick, Kevin J. (2000). “Early childhood teacher education students Strengthen this caring and competence through service-learning.” in Anderson, J.B., Swick, K.J., Yff, Joost, (eds). Service learning in teacher education : Enhancing the growth of new teachers, their students and communities. 2001. New York: ERIC Publications.
Iverson, S.V. and James, J.H. (2010). “Becoming “Effective” Citizens? Change-Oriented Service in a Teacher Education Program”. in Innovative Higher Education. 35 (1): 19-35.
Kolb, D. A. (1984). Experiential learning. Englewood Cliffs. New Jersey: Prentice Hall.
Lambert, L., Walker, D., Zimmerman, D., Cooper, J., Lambert, M., Gardner, M., & Szabo, M. (2002). The constructivist leader (2nd ed.). New York: Teacher’s College Press.
McCarthy, M. and Corbin, I., (2003). “The Power of service-learning for American’s schools.” Principal. 82(3) : 52-55.
National Service-Learning Clearinghouse. (2004). Service learning is… Retrived Augest, 20, 2004, [Online]. Available from : http://www. servicelearning.org/article/archive/35/.
National Youth Leadership Council. (2010). The Service Learning Cycle. Retrieved on August, 2010, [Online]. Available from : http//www. nylc.org/ sites /nylc.org/files/SLCycle_2PgHandOut.pdf
Point of Light and Hasbro Children’s Fund (2017). IPARDE Resources. [Online]. Available from : www.generation.org/iparde
Ralph, R. B. (2005). Service learning in a community college. UMI Proquest Digital Dissertation: AAT 3184344.
Richardson, S., (2006). “The power of service learning.” Techniques. January, 2006 : 38-40.
Sandle, K. (2005). Service learning research at Ohio University. Retrived February, 02, 2006.[Online]. Available from : http://ww.ohiou. edu/ commserv/servlern/research.htm.
Scott,V.G. (2006). “Incorporating Service Learning into your Special Education Program.” in Intervention in School and Clinic. 42 (1): 25-29.
Swan, B.G. (2006). “Motivating Students Through Service Learning”. in The Agricultural Education Magazine. 78 (4): 23-24.
University of Louisville (2011). Community Engagement : Glossary of Terms. Recommendation of the Community Engagement Steering Committee, February 4, 2011.
