The Bureau of Bangkok Municipal Fertilizer: A History of Refuse Management in Bangkok, from the mid-1950s to the mid-1970s
Main Article Content
Abstract
This article examines the development of the Bureau of Bangkok Municipal Fertilizer, Bangkok Municipality from the mid-1950s to the mid-1970s to understand the process of solid waste management in Bangkok through technology. The study found that the Bureau of Bangkok Municipal Fertilizer started by trying to solve the problem of solid waste. This problem affectsed people in the urban area that extends to the waste dumping sites of the Bangkok Municipality. People’s complaints encouraged solutions to waste problems through technology to treat solid waste as a resource. It was driven by a government that realized the pressure from the people from the mid-1950s. This was an experimental project and there was an enormous waste disposal plant constructed from this movement. However, the plant was unable to operate efficiently, and due to technological limitations was unable to adequately deal with the solid waste of the Bangkok Municipality. The most crucial factor was the political factor of the late 1950s, which interfered with the administration of the municipality and affected the operation of the fertilizer plant.
Article Details

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
Copyright of any paper published in this journal belongs to the Author and All rights reserved.
The opinions expressed in the journal are those of the authors. Department of History, Philosophy and English Literature’s Journal Committee, Editorial Board and Peer Reviewer do not have to agree with those comments.
References
กรุงเทพมหานคร. จากเทศบาลสู่กรุงเทพมหานคร. กรุงเทพฯ: ชวนพิมพ์, 2542.
จักรกฤษณ์ นรนิติผดุงการ. เทศบาลนครกรุงเทพกับการพัฒนาในช่วง พ.ศ. 2503-2514 วิเคราะห์นโยบายและการดำเนินงานจากการจัดงบประมาณ. กรุงเทพฯ: คุรุสภา, 2518.
เทศบัญญัติของเทศบาลนครกรุงเทพบางเรื่องที่ประชาชนควรสนใจ พิมพ์เป็นธรรมบรรณาการ ในงานพระราชทานเพลิงศพ มหาอำมาตย์ตรี พระยาประชากิจกรจักร (ชุบ โอสถานนท์) ณ เมรุวัดมกุฎกษัตริยาราม 8 กุมภาพันธ์ 2499. พระนคร: ชุมนุมช่าง, 2499.
เทศบาลนครกรุงเทพ, กองกลาง. การแบ่งส่วนงานของเทศบาลนครกรุงเทพ. พระนคร: กรมการปกครอง, 2506.
เทศบาลนครกรุงเทพ. ที่ระลึก คล้ายวันสถาปนาเทศบาลนครกรุงเทพ ครบรอบ 30 ปี 27 พฤษภาคม 2510. พระนคร: กรมการปกครอง, 2510.
ธานินทร์ ทิพยางค์. “การรักษาความสะอาดในกรุงเทพฯ ระหว่าง พ.ศ. 2440-2475.” วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, สาขาวิชาประวัติศาสตร์ บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ, 2551.
ธำรง สุขเจริญ. “การบริหารงานรักษาความสะอาดของกรุงเทพมหานคร: ศึกษาเฉพาะกรณีปัญหาและการแก้ปัญหาการกวาด เก็บขน และทำลายมูลฝอย.” วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, สาขาวิชาการปกครอง บัณฑิตวิทยาลัย จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2521.
นันทกา สุประภาตะนันทน์. ประพัฒน์ วรรธนะสาร กับงานเทศบาล; และการสัมภาษณ์ พลเอก มังกร พรหมโยธี เรื่องกิจการในหน้าที่เทศบาล และกระทรวงศึกษาธิการ. พระนคร: ชุมนุมการช่าง, 2500.
นิภาพร รัชตพัฒนากุล. “ความหมายของ ‘สาธารณะ’ ในประวัติศาสตร์เมืองกรุงเทพ: ข้อสังเกตจากการจัดการสิ่งแวดล้อมเมืองกรุงเทพของกรมสุขาภิบาล,” วารสารสมาคมประวัติศาสตร์ฯ ฉ. 36 (2557): 163-193.
พระราชกำหนดศุขาภิบาลกรุงเทพฯ ร.ศ. 116, ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 14: 517-525.
พระราชบัญญัติเวนคืนอสังหาริมทรัพย์ในท้องที่ตำบลพญาไท และตำบลสามเสนใน อำเภอดุสิต จังหวัดพระนคร พ.ศ. 2485, ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 59 (12 พฤษภาคม 2485): 1050-1054.
พระราชบัญญัติสาธารณสุข พ.ศ. 2484, ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 58 (30 ธันวาคม 2484): 1963-2012.
พัฒนา มูลพฤกษ์. อนามัยสิ่งแวดล้อม, ฉบับปรับปรุง. กรุงเทพฯ: ซิกม่า ดีไซน์ กราฟฟิก, 2546.
เยาวรัตน์ พุฒิมานรดีกุล. “การเปลี่ยนแปลงของกรุงเทพในช่วงรัชกาลที่ 5-7 และผลกระทบทางสภาพแวดล้อมต่อประชาชน.” วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, สาขาวิชาประวัติศาสตร์ บัณฑิตวิทยาลัย จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2527.
รองอำมาตย์โท ขุนอนุสสรสิทธิกรรม (ทองดี วัชโรทยาน). กรุงเทพฯ: อักษรเจริญทัศน์, 2521.
วิฑูรย์ เลี่ยนจำรูน. ไปให้พ้นยุคปฏิวัติเขียว: เบื้องหลังปัญหาการเกษตรและการแสวงหาทางเลือกใหม่. สุพรรณบุรี: ศูนย์เทคโลยีเพื่อสังคม, 2535.
สมภพ มานะรังสรรค์. เศรษฐกิจการเกษตร. กรุงเทพฯ: สามัคคีสาส์น, 2526.
สมัคร เจียมบุรเศรษฐ์. ทุจริตพันล้านบาทในเทศบาลนครกรุงเทพ การสอบสวนทรัพย์สิน คณะรัฐมนตรี พร้อมทั้งเครือญาติ การเปิดอภิปรายไม่ไว้วางใจ ร.ม.ต. มหาดไทย กลโกงการเลือกตั้ง. กรุงเทพฯ: มิตรไทย, 2517.
สำนักงานปุ๋ย พิมพ์เป็นอนุสรณ์ ในงานพระราชทานเพลิงศพ นายแพทย์ แสง สุทธิพงศ์ (พระชาญวิธีเวช) ม.ว.ม. ป.ช. ท.จ. ณ เมรุหน้าพลับพลาอิสริยาภรณ์ วัดเทพศิรินทราวาส วันอาทิตย์ที่ 28 ธันวาคม พ.ศ. 2512. พระนคร: ไทยสงเคราะห์ไทย, 2512.
สุดใจ จำปา, สุทธิรักษ์ สุจริตตานนท์, วสันต์ พงศาพิชญ์, สมชาย รัตนโกมุต, ธเรศ ศรีสถิตย์, ฉัตรไชย รัตนไชย, สมศักดิ์ พิทักษานุรัตน์, ประพนต์ เขมดำรง, ธนินภรณ์ เฮงตระกูล, กัลยา สุนทรวงศ์สกุล, พรชัย นพนาคีพงษ์, และ โสภา ชินเวชกิจวานิชย์. รายงาน การวิจัยการจัดการและการกำจัดขยะมูลฝอยของประเทศไทย. กรุงเทพฯ: สำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ กระทรวงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และสิ่งแวดล้อม, 2538.
สุธาริณี วาคาบายาซิ., “บทบาทของผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานครในการแก้ปัญหาสิ่งแวดล้อมของ กทม. (พ.ศ.2515-2543).” วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, สาขาวิชาประวัติศาสตร์ บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ, 2550.
สุรพล สุดารา, ศิริวรรณ ศิลาพัชรนันท์, เยาวรัตน์ พุฒิมานรดีกุล, และ มัทยา จิตติรัตน์. ประวัติปัญหาสภาวะแวดล้อมในสมัยรัตนโกสินทร์. กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2525.
หอจดหมายเหตุแห่งชาติ. เอกสารกรมราชเลขาธิการ รัชกาลที่ 7 กระทรวงมหาดไทย ร.7ม6/5 เรื่อง บันทึกความเห็น นาย ซี. โบดาร์ต เรื่องการทำลายขยะมูลฝอย (Notes on Refuse disposal and incineration by Charles Baudart, C.E., E.C.P., M.S.I.C. Nongkae April 1929)
หอจดหมายเหตุแห่งชาติ. เอกสารกรุงเทพมหานคร กทม1.11/2 เรื่อง การจัดตั้งสำนักงานบริการจัดสวนไม้ประดับและสำนักงานกำจัดมูลฝอยและสิ่งปฏิกูล เทศบาลนครกรุงเทพ (พฤศจิกายน 2506)
หอจดหมายเหตุแห่งชาติ. เอกสารกรุงเทพมหานคร กทม1.4.1/44 เรื่อง ระเบียบกระทรวง มหาดไทยว่าด้วยการควบคุมและดำเนินงานของสำนักงานปุ๋ย (21 กันยายน 2507 - 28 ตุลาคม 2508)
หอจดหมายเหตุแห่งชาติ. เอกสารกรุงเทพมหานคร กทม1.4.1/45 เรื่อง รายงานการประชุมคณะกรรมการวิจัยและประสานงานการผลิตและจำหน่ายปุ๋ยอินทรีย์ ครั้งที่ 15/2507-ครั้งที่ 16/2507 (8-22 ธันวาคม 2507)
หอจดหมายเหตุแห่งชาติ. เอกสารกรุงเทพมหานคร กทม1.4.2/5 เรื่อง งบแสดงฐานะทางการเงินและรายงานการตรวจสอบบัญชีการเงินของเทศบาลนครกรุงเทพ ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2505 (20 มีนาคม - 16 เมษายน 2507)
หอจดหมายเหตุแห่งชาติ. เอกสารกรุงเทพมหานคร กทม1/3 เรื่อง อนุญาตให้บุคคลและหน่วยงานต่าง ๆ ขนขยะแห้งจากกองทำลายขยะ ถนนดินแดงนำไปถมบริเวณบ้าน อาคาร และสถานที่ต่าง ๆ (2 พฤษภาคม 2505 - 30 เมษายน 2506)
หอจดหมายเหตุแห่งชาติ. เอกสารกรุงเทพมหานคร กทม1.1/1 เรื่อง การโรงงานและเครื่องทำปุ๋ยจากขยะมูลฝอยของเทศบาลนครกรุงเทพ (26 กรกฎาคม 2501 - 21 เมษายน 2502)
หอจดหมายเหตุแห่งชาติ. เอกสารกรุงเทพมหานคร กทม4.7.1/1 เรื่อง การประชุม หัวหน้ากองในฝ่ายรักษาความสะอาด ครั้งที่ 1/2515-ครั้งที่ 5/2515 และครั้งที่ 1/2516-ครั้งที่7/2516 (15 กันยายน 2515 - 20 พฤศจิกายน 2516)
หอจดหมายเหตุแห่งชาติ. เอกสารกรุงเทพมหานคร กทม4.9.1/7 เรื่อง การประชุมหัวหน้ากอง สำนักรักษาความสะอาด (11 มกราคม 2517 - 4 พฤษภาคม 2520)
หอจดหมายเหตุแห่งชาติ. เอกสารกรุงเทพมหานคร กทม4.9.1/32 เรื่อง ภาวะงานทำลาย มูลฝอยของกรุงเทพมหานคร โดย นายเจริญ อันตะริกานนท์ เรียบเรียงเสนอคณะกรรมการพิจารณากำหนดวิธีการกำจัดมูลฝอยระยะยาว (9 พฤษภาคม 2518)
หอจดหมายเหตุแห่งชาติ. เอกสารสำนักนายกรัฐมนตรี กองกลาง (3)สร.0201.26/27 เรื่อง คำร้องทุกข์ของราษฎรบริเวณถนนดินแดง ว่าได้รับความเดือดร้อนจากเศษขยะที่เทศบาลนครกรุงเทพนำไปทิ้ง (30 พฤศจิกายน - 6 ธันวาคม 2499)
หอจดหมายเหตุแห่งชาติ. เอกสารสำนักนายกรัฐมนตรี กองกลาง (3)สร0201.29/38 เรื่อง องค์การทำปุ๋ย (15 มิถุนายน 2497 - 30 เมษายน 2498)
หอจดหมายเหตุแห่งชาติ. เอกสารสำนักนายกรัฐมนตรี กองกลาง (3)สร0201.29/58 เรื่อง โครงการณ์ทำปุ๋ยจากขยะมูลฝอยและอุจจาระ (7 เมษายน 2499 - 8 สิงหาคม 2501)
อนุสรณ์ ในงานพระราชทานเพลิงศพ นายแพทย์แสง สุทธิพงศ์ (พระชาญวิธีเวช) ม.ว.ม., ป.ช., ท.จ. ณ เมรุหน้าพลับพลาอิสริยาภรณ์ วัดเทพศิรินทราวาส 28 ธันวาคม 2512. พระนคร: บพิธ, 2512.
Chittawadi, Chitrabongs, M. L. The politics of Defecation in Bangkok of the Fifth Reign, Journal of the Siam Society 99 (2011): 172-195.
Kirkpatrick, Allison. “As great a nuisance as the Garbage itself”: race, power and the question of waste management in Portland, Oregon, 1871-1905.” Oregon Historical Society 123, no. 4 (2022):358-389.
Landsberger, Stefan. Beijing Garbage: a city besieged by waste. Amsterdam: Amsterdam University Press, 2019.
Leong, Lo Tuck, and Euston Quah. “Management of Non-Hazardous Solid Waste.” In Environment and the City: Sharing Singapore’s Experience and Future Challenges, edited by Ooi Giok Ling, 221-243. Singapore: Times Academic Press, 1995.
Melosi, Martin V. Garbage in the cities: refuse, reform, and the environment: 1880-1980. Texas: Taxas A&M University Press, 1981.
Pichtel, John. Waste management practices: municipal, hazardous, and industrial. Boca Raton, FL: CRC Press, 2005.
Pollans, Lily Baum. Resisting Garbage: the politics of waste management in American cities. Austin: University of Texas Press, 2021.
Rathje, William and Cullen Murphy. Rubbish! the Archaeology of garbage. New York, NY: Harper Collins Publishers, 1992.
Strach, Patricia, Kathleen Sullivan and Elizabeth Pérez-Chiqués, “The Garbage Problem: Corruption, Innovation, and Capacity in Four American Cities, 1890-1940,” Studies in American Political Development 33, no. 2 (October 2, 2019): 209-233.