การเดินทางเยือนสเปนของจอมพล ป. พิบูลสงครามกับการกระชับความสัมพันธ์ทางการทูตระหว่างไทยและสเปนในยุคต้นสงครามเย็น
Main Article Content
บทคัดย่อ
งานวิจัยนี้มุ่งศึกษาการกระชับความสัมพันธ์ระหว่างไทยและสเปนในยุคต้นสงครามเย็นผ่านการเดินทางเยือนสเปนอย่างเป็นทางการของจอมพล ป. พิบูลสงครามใน พ.ศ. 2498 หลังจากที่สหรัฐอเมริกาได้หันมากระชับความสัมพันธ์กับสเปนเนื่องจากต้องการสกัดกั้นการขยายตัวของลัทธิคอมมิวนิสต์ในยุโรป รัฐบาลไทยซึ่งดำเนินการต่างประเทศตามสหรัฐอเมริกาก็ได้เริ่มต้นกระชับความสัมพันธ์กับสเปนเช่นเดียวกัน ซึ่งหนึ่งในนโยบายสำคัญก็คือการเดินทางเยือนสเปนอย่างเป็นทางการของจอมพล ป. พิบูลสงคราม ใน พ.ศ. 2498 ไทยและสเปนต่างมีนโยบายต่อต้านคอมมิวนิสต์ตามนโยบายของสหรัฐอเมริกา เพื่อเสริมสร้างความสัมพันธ์จอมพล ป. ตัดสินใจกระชับความสัมพันธ์ทางการทูตกับสเปนทั้งการเปิดสถานทูตไทยประจำกรุงมาดริดขึ้นใน พ.ศ. 2493 และการส่งข้าราชการเดินทางไปเยือนสเปน จนกระทั่งใน พ.ศ. 2498 จอมพล ป. และท่านผู้หญิงละเอียด พิบูลสงครามและคณะตัดสินใจเดินทางไปเยือนสเปนเพื่อเข้าพบจอมพลฟรานซิสโก ฟรังโกด้วยตนเอง โดยในระหว่างการเยือนประเทศสเปน นายกรัฐมนตรีได้ขอพระราชทานเครื่องราชย์อิสริยาภรณ์ให้แก่จอมพลฟรังโกและข้าราชการชาวสเปน การเดินทางไปเยือนของจอมพล ป. ได้รับการต้อนรับเป็นอย่างดีจากรัฐบาลสเปนที่มุ่งหวังว่าจะผูกสัมพันธ์กับรัฐบาลไทย ซึ่งสุดท้ายแล้วในปีเดียวกันนี้เองรัฐบาลไทยได้ตัดสินใจสนับสนุนสเปนให้เป็นสมาชิกองค์การสหประชาชาติ
Article Details

อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ลิขสิทธิ์บทความเป็นของผู้เขียนและสงวนสิทธิ์ตามกฎหมาย
ข้อคิดเห็นใดๆ ที่ปรากฏในวารสารนี้เป็นของผู้เขียน คณะกรรมการวารสาร ภาควิชาประวัติศาสตร์ฯ กองบรรณาธิการ ตลอดจนกรรมการกลั่นกรองประจำฉบับ ไม่จำเป็นต้องเห็นพ้องกับข้อคิดเห็นเหล่านั้น
เอกสารอ้างอิง
เกษราภรณ์ หาญแกล้ว. “แนวคิดชาติ ศาสน์ กษัตริย์ : ความเป็นไทยกับการเข้าร่วมสงครามเกาหลี.” วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2561.
เทพ บุญตานนท์. ทหารของพระราชากับการสร้างสำนึกแห่งศรัทธาและภักดี. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: มติชน, 2565.
ประกาศสำนักคณะรัฐมนตรี เรื่อง ตั้งอัครราชทูตประจำประเทศสเปน. ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 72 ตอนที่ 2ง (4 มกราคม 2498): 1.
พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์. ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 73 ตอนที่ 6 (17 มกราคม 2499): 185-213.
พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์. ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 81 ตอนที่ 85 (8 กันยายน 2507): 2304-2336.
พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์. ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 82 ตอนที่ 113 (28 ธันวาคม 2508): 3263-3334.
พระราชทานพระบรมราชานุญาตประดับเครื่องอิสริยาภรณ์ต่างประเทศ. ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 74 ตอนที่ 51 (4 มิถุนายน 2500): 1303-1305.
เพ็ญพิสาข์ ศรีวรนารถ. “การนำเสนอข่าวการเสด็จพระราชดำเนินเยือนประเทศสเปนของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตรในหนังสือพิมพ์ของสเปน.” วารสารศิลปศาสตร์ 22, ฉ. 2 (พฤษภาคม-สิงหาคม 2565): 69-99.
พิมพ์ในงานเสด็จพระราชดำเนินพระราชทานเพลิงศพ พลเรือเอก หม่อมเจ้าครรชิตพล อาภากร ม.ป.ช. ม.ว.ม. ท.จ.ว. ราชองครักษ์พิเศษ. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์กรมสารบรรณทหารเรือ, 2509.
สถาพร ทิพยศักดิ์. ข่าวการเสด็จประพาสราชอาณาจักรสเปนในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว. บรรณาธิการโดย มกุฏ อรฤดี. กรุงเทพฯ: ภาควิชาภาษาตะวันตก คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2556.
สถาพร ทิพยศักดิ์. สยามและพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวในสื่อสิ่งพิมพ์สเปน. บรรณาธิการโดย กาญจนา ศรีอังกูร บุนนาค. กรุงเทพฯ: ภาควิชาภาษาตะวันตก คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2560.
สถาพร ทิพยศักดิ์. ภาพความทรงจำการเสด็จประพาสราชอาณาจักรสเปนในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว. บรรณาธิการโดย ชญานุตม์ อินทุดม. กรุงเทพฯ: ภาควิชาภาษาตะวันตก คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2561.
สถาพร ทิพยศักดิ์. ความสัมพันธ์ทางการทูตระหว่างกรุงสยามและราชอาณาจักรสเปญ : คณะทูตสเปญในกรุงสยามช่วงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 18. บรรณาธิการโดย ชญานุติ อินทุดม. กรุงเทพฯ: ภาควิชาภาษาตะวันตก คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2562.
สถาพร ทิพยศักดิ์. ข่าวการเสด็จฯ เยือนราชอาณาจักรสเปนในพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชและสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ (ฉบับสมบูรณ์). บรรณาธิการโดย ชญานุตม์ อินทุดม และ ทรงพล จันทร์เพช. กรุงเทพฯ: ภาควิชาภาษาตะวันตก คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2563.
สุชิน ตันติกุล. รัฐประหาร พ.ศ. 2490. กรุงเทพฯ: มติชน, 2557.
สุธาชัย ยิ้มประเสริฐ. แผนชิงชาติไทย : ว่าด้วยรัฐและการต่อต้านรัฐ สมัยจอมพล ป. พิบูลสงคราม ครั้งที่สอง (พ.ศ.2491-2500). พิมพ์ครั้งที่ 3. กรุงเทพฯ: พี.เพรส, 2553.
หอจดหมายเหตุแห่งชาติ. เอกสารกระทรวงการต่างประเทศ กต.43.8/171 เรื่องนายอนันต์ ขีตตะสังคะ, นางสาวจิรวัสส์ ขีตตะสังคะ (2 ธันวาคม 2484)
หอจดหมายเหตุแห่งชาติ. เอกสารกระทรวงการต่างประเทศ กต.43.8/182 เรื่องส่งนักเรียนนายเรือไปศึกษา ณ สหรัฐอเมริกา (10 มกราคม 2498)
หอจดหมายเหตุแห่งชาติ. เอกสารกระทรวงการต่างประเทศ กต.44.4/126 เรื่องข้าราชการไปดูงานกระทรวงกลาโหม (ทหารเรือ) (5 สิงหาคม 2500)
หอจดหมายเหตุแห่งชาติ. เอกสารกระทรวงการต่างประเทศ กต.44.4/138 เรื่องการดูงานของเจ้ากรมสรรพาวุธทหารบก (พลตรีพิศิษฐ์ ฉายเหมือนวงศ์) (12 มิถุนายน 2501)
หอจดหมายเหตุแห่งชาติ. เอกสารกระทรวงการต่างประเทศ กต.44.4/162 เรื่องพลตรีบริบูรณ์ จุลจาริตต์ไปดูงานต่างประเทศ (10 พฤศจิกายน 2502)
หอจดหมายเหตุแห่งชาติ. เอกสารกระทรวงการต่างประเทศ กต.44.4/168 เรื่องรองเสนาธิการกลาโหมเดินทางไปดูงาน ณ ต่างประเทศ (ม.จ.ครรชิต อาภากร) (19 เมษายน 2503)
หอจดหมายเหตุแห่งชาติ. เอกสารกระทรวงการต่างประเทศ กต.73.5.1/15 เรื่องจอมพล ป. พิบูลสงคราม เยือนประเทศสเปญ (12 กันยายน 2498)
หอจดหมายเหตุแห่งชาติ. เอกสารกระทรวงการต่างประเทศ กต.73.7/12 เรื่องขออำนวยความสะดวกในการนำอาวุธปืนเข้ามา (24 กุมภาพันธ์ 2493)
หอจดหมายเหตุแห่งชาติ. เอกสารกระทรวงการต่างประเทศ กต.73.7/16 เรื่องการให้ของขวัญแก่นายพลฟรังโก ประมุขแห่งรัฐสเปญ (12 มีนาคม 2493)
หอจดหมายเหตุแห่งชาติ. เอกสารกระทรวงการต่างประเทศ กต.94.1.22/20 เรื่องรัฐบาลสเปญจะให้ทุนเล่าเรียนแก่นักเรียนไทย (4 เมษายน 2494)
หอจดหมายเหตุแห่งชาติ. เอกสารกระทรวงการต่างประเทศ (2) กต.12.2/124 เรื่องสเปนขอบคุณที่ไทยสนับสนุนการสมัครเข้าเปนสมาชิกสหประชาชาติ (29 กันยายน 2498)
หอจดหมายเหตุแห่งชาติ. เอกสารกระทรวงการต่างประเทศ (2) กต.14.2.1/18 เรื่องรายงานการเมืองจากกรุงมาดริด (ประเทศสเปน) (2 พฤศจิกายน 2498, 28 ธันวาคม 2498)
หอจดหมายเหตุแห่งชาติ. เอกสารสำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี (2) สร.0201.4/26 เรื่องงานพิธีแจกประกาศนียบัตรและกระบี่ (1 พฤษภาคม 2483)
หอจดหมายเหตุแห่งชาติ. เอกสารสำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี (3) สร.0201.15/7 เรื่องตั้งอัครราชทูต ณ กรุงมาดริด (พล.ต.ฟ้อน ฤทธาคนี ยอดอาวุธ) (นายวิสุทธิ์ บวรวัฒนา) (28 กุมภาพันธ์ 2498)
หอจดหมายเหตุแห่งชาติ. เอกสารสำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี (3) สร.0201.65/6 เรื่องอัญเชิญพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวเสด็จพระราชดำเนินประพาสต่างประเทศ (30 สิงหาคม 2498)
Archivo General de la Administración. Ministerio de Asuntos Exteriores Legación de España Bangkok (28) Sobre apertura de una Legación Thailandia en Madrid (January 18, 1954)
Archivo General de la Administración. Ministerio de Asuntos Exteriores Legación de España Bangkok (40) Remite carta Jefe Gobierno Thailandia sobre posible visita a España (February 1, 1955)
Archivo General de la Administración. Ministerio de Asuntos Exteriores Legación de España Bangkok (92) Sobre visita España Jefe Gobierno Thailandia (March 22, 1955)
Archivo General de la Administración. Ministerio de Asuntos Exteriores Legación de España Bangkok (105) Sobre visita España Jefe Gobierno Thailandia. Remite datos biográficos Mariscal P. Pibulsonggram (March 31, 1955)
Archivo General de la Administración. Ministerio de Asuntos Exteriores Legación de España Bangkok (120) Sobre visita España Presidente Consejo Ministros Thailandia (April 14, 1955)
Archivo General de la Administración. Ministerio de Asuntos Exteriores Legación de España Bangkok (131) Remite himnos nacionales Thailandia e himno Jefe Gobierno (April 21, 1955)
Archivo General de la Administración. Ministerio de Asuntos Exteriores Legación de España Bangkok (539) Sobre disgusto Portugal por apertura Legación Thailandia Madrid (December 20, 1954)
Archivo General de la Administración. Ministerio de Asuntos Exteriores Legación de España Bangkok (616) Visita España misión militar ejército Real de Thailandia (July 13, 1951)
Archivo General de la Administración. Ministerio de Asuntos Exteriores Legación de España Bangkok (Ref. Cu-Siam) Ingreso en la Escuela Naval Militar del hijo del Capitán de Navío Laug Subhajalasaya (November 25, 1954)
Archivo General de la Administración. Ministerio de Asuntos Exteriores Oficina de Información Diplomática (804) Personalidad del Jefe del Gobierno de Thailandia, Mariscal P. Pibulsonggram (1955)
de Cortázar, Fernando García, and José Manuel González Vesga. Breve historia de España. Madrid: Alianza Editorial, 2009.
del Arco Blanco, Miguel Angel. “Building an Empire and Bringing About a Famine: The Allied Economic Blockade of Spain during the Second World War (1939-1945).” Contemporary European History (2023): 962-981.
Fineman, Daniel M. “The United States and military government in Thailand, 1947-1958.” PhD diss., Yale University, 1993.
Hongjamrassilp, Piemsak. “Relaciones entre Siam y Filipinas en la Edad Moderna (siglos XVI-XVIII).” PhD. diss., Universidad Autónoma de Madrid, 2017.
Houston, John A. “The United Nations and Spain.” The Journal of Politics 14, no. 4 (November, 1952): 683-709.
León-Aguinaga, Pablo, and Lorenzo Delgado Gómez-Escalonilla. “The deployment of US military assistance to Spain in the 1950s: limited modernisation and strategic dependence.” Cold War History 21, no. 1 (2021): 55-70.
Liberman, Sima. Growth and Crisis in the Spanish Economy: 1940-1993. Oxfordshire: Routledge, 1995.
Phillips Jr., William D., and Carla R. Phillips. A concise history of Spain. Cambridge: Cambridge University Press, 2010.
Rodao, Florentino. “The Castilians discover Siam: Changing Visions and Self-Discovery.” Journal of Siam Society 95 (2007): 1-23.
Young, Glennys J. “Spain and the Early Cold War: The “Isolation Paradigm” Revisited.” Journal of Cold War Studies 24, no. 3 (2022): 43-79.
Waltz, Kenneth. Theory of International Politics. Long Grove: Waveland Press, 1979.