Great Friend Russia: Groupthink and Foreign Policy Decision Making among Thai and Russian Elites during 1893-1904

Main Article Content

Pran Jintrawet

Abstract

This article investigates the factors that underpinned the establishment of diplomatic relations between Thailand and Russia. While this subject has been extensively explored by both domestic and international scholars, existing studies predominantly employ a Realist framework within international relations or adopt a singular national perspective (either Thai or Russian). Consequently, this article offers a novel interpretation by analyzing primary documents, including King Rama V’s letters, Foreign Office Records, and personal diaries, through the lens of ‘groupthink.’ This concept emphasizes the agency level and facilitates the analysis of factors contributing to collective foreign policy decisions. Applying this framework, the article argues that during the period of 1893-1904, both Thai and Russian elites perceived the establishment of official relations as a crucial means to advance their respective foreign policy objectives. For Thailand, the relationship with Russia was considered the most viable avenue to facilitate negotiations with France. Conversely, for Russia, Thailand was viewed as an integral component of a broader eastward strategic policy. Nevertheless, the establishment of Thai-Russian relations ultimately did not fully achieve its initial intended purposes for either party.


 

Article Details

How to Cite
Jintrawet, Pran. “Great Friend Russia: Groupthink and Foreign Policy Decision Making among Thai and Russian Elites during 1893-1904”. Thammasat Journal of History 12, no. 2 (December 6, 2025): 36–72. accessed February 11, 2026. https://so05.tci-thaijo.org/index.php/thammasat_history/article/view/281131.
Section
Research Articles

References

จิตติภัทร พูนขำ. วิเทศพาณิชย์สัมพันธ์สู่สงครามเย็น: ความสัมพันธ์ระหว่างประเทศไทยกับรัสเซีย (ค.ศ. 1897-1991). กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2559.

จินตนา พิศนาคะ. “ความขัดแย้งระหว่างไทยกับฝรั่งเศสในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว: ศึกษากรณีคดีพระยอดเมืองขวาง.” วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, สาขาอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2526.

จิราภรณ์ สถาปนะวรรธนะ. “วิกฤตการณ์สยาม ร.ศ. 112: การเสียดินแดนฝั่งซ้ายแม่น้ำโขง.” วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, วิทยาลัยวิชาการศึกษา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2516.

จุลจักรพงษ์, พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้า. เกิดวังปารุกส์. กรุงเทพฯ: รีเวอร์ บุ๊คส์, 2547.

ฉลอง สุนทราวาณิชย์. “การเมืองเบื้องหลังการเสด็จประพาสยุโรป.” ใน โครงการวิจัยชุดยุโรปกับรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว: โอกาส ความขัดแย้ง และการเปลี่ยนแปลง, 70-94. ม.ป.พ.: สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม, 2546.

ฉลอง สุนทราวาณิชย์. รุสเซีย-ไทย สมัยรัชกาลที่ 5-6. กรุงเทพฯ: สร้างสรรค์, 2516.

ฐนพงศ์ ลือขจรชัย. ชิงแดนแม่น้ำโขง: ประวัติศาสตร์เสียดินแดนฉบับวิวาท(กรรม). กรุงเทพฯ: มติชน, 2567.

ดำรงราชานุภาพ, สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยา. เทศาภิบาล. กรุงเทพฯ: มติชน, 2545.

ดำรงราชานุภาพ, สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยา. นิทานโบราณคดี. กรุงเทพฯ: ดอกหญ้า, 2545.

นิธิ เอียวศรีวงศ์. “การปราบฮ่อและการเสียดินแดน พ.ศ. 2431.” วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, แผนกวิชาประวัติศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2509.

ใบบอกพระยาสุริยานุวัตร ราชทูตไทยประจำกรุงปารีส แจ้งผลการเจรจากับเสนาบดีต่างประเทศรัสเซีย เรื่องการเสด็จเยือนประเทศรัสเซีย (27 กุมภาพันธ์ ร.ศ. 115 [ค.ศ. 1897]), ใน กรมศิลปากร. การเสด็จประพาสยุโรปของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ร.ศ. 116 เล่ม 1, 35-36. กรุงเทพฯ: ศรีเมืองการพิมพ์, 2542.

เพ็ญศรี ดุ๊ก. การต่างประเทศกับเอกราชและอธิปไตยของไทย (ตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 5 ถึงสิ้นสมัยจอมพล ป. พิบูลสงคราม). กรุงเทพฯ: เท็กซ์ แอนด์ เจอร์นัล พับลิเคชั่น, 2542.

รัตนาพร เศรษฐกุล. “ศาลต่างประเทศในภาคเหนือของประเทศไทย (พ.ศ. 2416-2480).” วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, สาขาอักษรศาสตร์, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2524.

“รายงานการประชุมครั้งที่ 27 (5 พฤษภาคม พ.ศ. 2435).” ใน รายงานการประชุมเสนาบดีสภา ร.ศ. 111 เล่ม 1, 338. (งานพระราชทานเพลิงศพ หม่อมหลวงทวีสันต์ ลดาวัลย์ ณ เมรุหลวงหน้าพลับพลาอิศริยาภรณ์ วัดเทพศิรินทราวาส 19 เมษายน 2550), 2550.

ลายพระหัตถ์กรมหลวงเทวะวงศ์วโรปการกราบบังคมทูลฯ รัชกาลที่ 5 เรื่อง ม. เลอ มีร์ เดอ วิเลร์ส์กับ ม. ปาวี มาเฝ้ากรมหลวงเทวะวงศ์วโรปการ ที่ศาลาว่าการต่างประเทศเพื่อประชุมปรึกษาเรื่อสัญญา (27 กันยายน ร.ศ. 112 [ค.ศ. 1893]), ใน 150 ปี สมเด็จฯ กรมพระยาเทวะวงศ์วโรปการ, 23-28. กรุงเทพ: ธนาคารแห่งประเทศไทย, 2551.

วิภัส เลิศรัตนรังษี. “โทรเลขกับการรวมศูนย์อำนาจของรัฐในสมัยรัชกาลที่ 5.” วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต, สาขาวิชาประวัติศาสตร์ คณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 2566.

วุฒิชัย มูลศิลป์. พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว: เสด็จประพาสยุโรป ร.ศ. 116. กรุงเทพฯ: ภูมิปัญญา, 2543.

สถานเอกอัครราชทูตไทย ณ กรุงมอสโก. ของเพื่อนให้: การครบรอบ 110 ปี ความสัมพันธ์ระหว่างไทยกับรัสเซีย. กรุงเทพฯ: อมรินทร์พริ้นติ้งแอนด์พับลิชชิ่ง, 2550.

สมเกียรติ วันทะนะ. “รัฐสมบูรณาญาสิทธิ์ในสยาม 2435-2475.” วารสารสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์, ฉ. 17 (มิถุนายน 2533): 23-44.

สุปราณี มุขวิชิต. ประวัติศาสตร์รุสเซีย ยุคโบราณ จนถึงปี ค.ศ. 1917. กรุงเทพฯ: โอเดียนสโตร์, 2536.

สัญชัย สุวังบุตร, และ อนันต์ชัย เลาหะพันธุ์. รัสเซียสมัยซาร์และสังคมนิยม. นครปฐม: โครงการตำราและหนังสือคณะอักษรศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร, 2550.

หนังสือกราบบังคมทูลของพระเจ้าน้องยาเธอ พระองค์เจ้าสวัสดิโสภณ ราชทูตไทยประจำกรุงลอนดอน เรื่องปัญหาความล่าช้าในการเจรจากับรัฐบาลอังกฤษในการต้อยรับการเสด็จพระราชดำเนิน. (26 กุมภาพันธ์ ร.ศ. 115 [ค.ศ. 1897]), ใน การเสด็จประพาสยุโรปของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ร.ศ. 116 เล่ม 1, 57-58. กรุงเทพฯ: ศรีเมืองการพิมพ์, 2542.

หอจดหมายเหตุการเมืองระหว่างประเทศ. จักรวรรดิรัสเซีย หมวดจีน หมายเลขแฟ้มเอกสาร 103 26-27 หนังสือจากกระทรวงการต่างประเทศรัสเซียถึงปรินซ์ แอล.แป. อูรูซอฟ เอกอัครราชทูตรัสเซียประจำกรุงปารีส (2 มิถุนายน ค.ศ. 1898), ใน 100 ปีความสัมพันธ์สยาม-รัสเซีย: คำแปลเอกสารประวัติศาสตร์, 72. กรุงเทพ: โรงพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 2540.

หอจดหมายเหตุการเมืองระหว่างประเทศ. จักรวรรดิรัสเซีย หมวดญี่ปุ่น หมายเลขแฟ้มเอกสาร 1817 10-23 สรุปสถานการณ์ในประเทศสยาม นาย อา.เย. โอลารอฟสกี เป็นผู้เรียบเรียง (1 กรกฎาคม ค.ศ. 1897), ใน 100 ปีความสัมพันธ์สยาม-รัสเซีย: คำแปลเอกสารประวัติศาสตร์, 36. กรุงเทพ: โรงพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 2540.

หอจดหมายเหตุการเมืองระหว่างประเทศ. จักรวรรดิรัสเซีย หมวดญี่ปุ่น หมายเลขแฟ้มเอกสาร 1780 4-9 รายงานของนาย อา.เย. โอลารอฟสกี อุปทูตรัสเซียประจำสยามถึงนาย แอ็ม. แอ็ม. มูราวิยอฟ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงต่างประเทศ (23 พฤษภาคม ค.ศ. 1898), ใน 100 ปีความสัมพันธ์สยาม-รัสเซีย: คำแปลเอกสารประวัติศาสตร์, 69. กรุงเทพ: โรงพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 2540.

หอจดหมายเหตุการเมืองระหว่างประเทศ. จักรวรรดิรัสเซีย หมวดญี่ปุ่น หมายเลขแฟ้มเอกสาร 1781 101-110 รายงานของนาย อา.เย. โอลารอฟสกี อัครราชทูตรัสเซียประจำบางกอก ถึงกระทรวงต่างประเทศรัสเซีย (15 กันยายน ค.ศ. 1899), ใน 100 ปีความสัมพันธ์สยาม-รัสเซีย: คำแปลเอกสารประวัติศาสตร์, 110. กรุงเทพ: โรงพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 2540.

หอจดหมายเหตุแห่งชาติ. พระราชโทรเลขสมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ กราบทูลฯ สมเด็จฯ กรมพระยาเทวะวงศ์วโรปการ ต. 2/1 เรื่อง จ้าง มร. ยัคมินส์เข้ามารับราชการในเมืองไทย (31 ธันวาคม ร.ศ. 110 [ค.ศ. 1891])

หอจดหมายเหตุแห่งชาติ. ไมโครฟิล์มพระราชโทรเลขและเอกสารจากยุโรป พระราชโทรเลขจากพระราชวังเพเทอร์โฮฟถึงพระเจ้าน้องยาเธอ กรมหลวงเทววงศ์ฯ เรื่องจักรพรรดิแห่งรัสเซียรับจะทรงช่าวยประสานความเข้าใจระหว่างสยามกับฝรั่งเศส (5 กรกฎาคม ร.ศ. 116 [ค.ศ. 1897]), ใน การเสด็จประพาสยุโรปครั้งที่ 1 ของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พ.ศ. 2440: รวมพระราชหัตถเลขาและเอกสารการเสด็จประพาสยุโรปครั้งที่ 1 ของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว, 193. กรุงเทพ: สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2546.

หอจดหมายเหตุแห่งชาติ. ไมโครฟิล์มพระราชโทรเลขและเอกสารจากยุโรป พระราชโทรเลขจากสมเด็จพระนางเจ้าเสาวภาผ่องศรี พระบรมราชินีนาถตอบพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ เรื่องความขัดแย้งทางการเมืองกับประเทศฝรั่งเศส. (ไม่ปรากฏวันที่ส่ง), ใน การเสด็จประพาสยุโรปครั้งที่ 1 ของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พ.ศ. 2440: รวมพระราชหัตถเลขาและเอกสารการเสด็จประพาสยุโรปครั้งที่ 1 ของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว, 81. กรุงเทพ: สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2546.

หอจดหมายเหตุแห่งชาติ. ไมโครฟิล์มพระราชโทรเลขและเอกสารจากยุโรป พระราชโทรเลขจากโฮเตล รอยาล เดอละเป ฟลอรินซ์ถึงสมเด็จพระนางเจ้าเสาวภาผ่องศรี พระบรมราชินีนาถ เรื่องกรณีความขัดแย้งทางการเมืองกับฝรั่งเศส (13 มิถุนายน ร.ศ. 116 [ค.ศ. 1897]), ใน การเสด็จประพาสยุโรปครั้งที่ 1 ของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พ.ศ. 2440: รวมพระราชหัตถเลขาและเอกสารการเสด็จประพาสยุโรปครั้งที่ 1 ของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว, 77. กรุงเทพ: สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2546.

หอจดหมายเหตุแห่งชาติ. ไมโครฟิล์มพระราชโทรเลขและเอกสารจากยุโรป พระราชหัตถเลขา (ที่ 52) จากเมืองเอสเซน เยอรมนี ถึงพระนางเจ้าเสาวภาผ่องศรีฯ เรื่องการทำงานของข้าราชการสยาม (5 กันยายน ร.ศ. 116 [ค.ศ. 1897]), ใน การเสด็จประพาสยุโรปครั้งที่ 1 ของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พ.ศ. 2440: รวมพระราชหัตถเลขาและเอกสารการเสด็จประพาสยุโรปครั้งที่ 1 ของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว, 250. กรุงเทพ: สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2546.

ออคทอมสกี้, เอสเปอร์. การเสด็จเยือนประเทศสยาม (ตัดตอนจากเรื่อง การเสด็จประพาสประเทศทางตะวันออก) ของพระเจ้านิโคลาสที่ 2 แห่งรัสเซีย เมื่อครั้งทรงดำรงพระยศเป็นมกุฎราชกุมาร (ค.ศ. 1890-1891). แปลโดย เรือเอกหญิงลินจง สุวรรณโภคิน. กรุงเทพฯ: ศิลปากร, 2540.

Badie, D. “Groupthink, Iraq and the War on Terror: Explaining U.S. Policy Shift toward Iraq.” Foreign Policy Analysis 6, no. 4 (October, 2010): 277-296.

Brailey, Nigel. Imperial Amnesia: Britain, France, and “the Question of Siam”. Switzerland: Palgrave Macmillan, 2018.

Bukh, Alexander. “Russian Perceptions of Japan and China in the Aftermath of the Bolshevik Revolution: A Comparative Case Study of Boris Pil’niak’s Travelogue.” Journal of Borderlands Studies 26, no. 3 (2011): 345-355.

Clark, Christopher.The Sleepwalkers: How Europe Went to War in 1914. London: Penguin, 2013.

Crist, David. “Russia’s Far East Policy in the Making.” The Journal of Modern History 14, no. 3 (1942): 317-341.

Iijima, Akiko. “The ‘International Court’ System in the Colonial History of Siam.” Taiwan Journal of Southeast Asian Studies 5, no. 1 (January, 2008): 31-64.

Jeshurun, Chandran. “The Anglo-French Declaration of January 1896 and the Independence of Sian.” Journal of Siam Society 58, no. 2 (July, 1970): 105-126.

Jintrawet, Pran. “On His Majesty’s Foreign Service: The “Royal” Ministry of Foreign Affairs and Legitimacy of the Siamese Absolutist State (1885-1919).” PhD diss., Graduate School of Asia Pacific Studies, Waseda University, 2021.

Koskenniemi, Martti. The Gentle Civilizer of Nations: The Rise and Fall of International Law 1870-1960. Cambridge, UK: Cambridge University Press, 2001.

Mead, Kullada Kesboonchoo. The Rise and Decline of Thai Absolutism. Abingdon, UK: RoutledgeCurzon, 2004.

Miller, Chris. We Shall Be Masters: Russian Pivots to East Asia from Peter the Great to Putin. Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press, 2021.

Morin, Jean-Frédéric, and Jonathan Paquin. Foreign Policy Analysis: A Toolbox. Dordrecht, the Netherlands: Republic of Letters, 2009.

Norman, Henry. The Peoples and Politics of the Far East: Travels and Studies in the British, French, Spanish, and Portuguese Colonies, Siberia, China, Japan, Korea, Siam and Malaya. 7th ed. London: T. Fisher Unwin, 1907.

Rajchagool, Chaiyan. The Rise and Fall of the Thai Absolute Monarchy: Foundations of the Modern Thai State from Feudalism to Peripheral Capitalism. Bangkok: White Lotus, 1994.

Smuckarn, Snit, and Kennon Breazeale. A Culture in Search of Survival: The Phuan of Thailand and Laos. New Haven, CT: Yale University Southeast Asian Studies, 1988.

The National Archive. Foreign Office and Foreign and Commonwealth Office Records. F.O. 422/47 Greville to Salisbury (25 September 1897)

The National Archive. Foreign Office and Foreign and Commonwealth Office Records. F.O. 422/47 Greville to Salisbury (21 October 1897)

The National Archive. Foreign Office and Foreign and Commonwealth Office Records. F.O. 422/60 Paget to Sir Edward Gray. Foreign Secretary (21 December 1905)

Tips, Walter E. J. Gustave Rolin-Jaequemyns and the Making of Modern Siam: The Diaries and Letters of King Chulalongkorn’s General Adviser. Bangkok: White Lotus, 1996.

Tuck, Patrick. The French Wolf and the Siamese Lamb: The French Threat to Siamese Independence 1858-1907. Bangkok: White Lotus, 1995.

Winichakul, Thongchai. “Siam’s Colonial Conditions and the Birth of Thai History.” In Unraveling Myths in Southeast Asia Historiography: Essays in Honor of Barend Jan Terwiel, edited by Volker Grabowsky, 23-45. Bangkok: River Books, 2011.

Wyatt, David K. The Politics of Reform in Thailand: Education in the Reign of King Chulalongkorn. New Haven, CT: Yale University Press, 1984.