การบำบัดรักษาผู้ติดยาเสพติดในประมวลกฎหมายยาเสพติด: ศึกษาช่องทางการเข้าสู่การบำบัดรักษาและผลทางกฎหมายกรณีการบำบัดรักษาไม่สำเร็จ

บทคัดย่อ

ในประมวลกฎหมายยาเสพติดได้มีช่องทางให้ผู้เสพยาเสพติดสามารถเข้าสู่การบำบัดรักษาได้ 3 ช่องทางเท่านั้น กล่าวคือ ช่องทางแรกคือการเข้าสู่บำบัดรักษาด้วยความสมัครใจของตนเองตามมาตรา 113 ช่องทางที่สองคือหากถูกตรวจพบโดยเจ้าหน้าที่ ป.ป.ส. เจ้าหน้าที่ฝ่ายปกครองหรือตำรวจ สามารถเข้าสู่การบำบัดรักษาได้หากสมัครใจบำบัดรักษาโดยแจ้งแก่เจ้าหน้าที่ ป.ป.ส. เจ้าหน้าที่ฝ่ายปกครองหรือตำรวจที่ตรวจพบตามมาตรา 114 และช่องทางสุดท้ายหากศาลเห็นว่ามีเหตุที่ยังไม่สมควรลงโทษจำเลยและจำเลยตกลงเข้ารับการบำบัดรักษา ศาลอาจส่งตัวจำเลยไปสถานพยาบาลยาเสพติดเพื่อเข้ารับการบำบัดรักษาได้ตามมาตรา 168 นอกจากนี้ ในประมวลกฎหมายยาเสพติดนั้นไม่มีการบัญญัติถึงผลทางกฎหมายในกรณีบำบัดไม่สำเร็จที่ชัดเจนในกรณีตามมาตรา 114 ซึ่งในวรรคสามของมาตรา 114 ได้วางหลักไว้เพียงว่าให้สถานพยาบาลยาเสพติดหรือสถานฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาเสพติดที่รับผิดชอบในการบำบัดรักษาจัดทำประวัติ ข้อมูล และพฤติการณ์ของผู้นั้นไว้ใช้ประโยชน์ในการพิจารณาการให้เข้ารับการบำบัดรักษา ซึ่งกลายเป็นช่องว่างที่ทำให้ผู้เสพยาเสพติดอ้างว่าต้องการเข้าสู่ระบบการบำบัดรักษาก่อน หลังจากนั้นจึงออกจากระบบการบำบัดรักษาในภายหลัง เพื่อให้ไม่ถูกดำเนินคดี เพราะเพียงแต่ถูกบันทึกประวัติไว้เท่านั้น

ทั้งนี้ หลังจากการศึกษาเอกสารที่เกี่ยวข้องทั้งหมด (Documentary research) ที่เกี่ยวข้องกับการบำบัดรักษายาเสพติดในประเด็นต่าง ๆ ทำให้พบว่า ในกฎหมายยาเสพติดของประเทศอื่นมีช่องทางการเข้าสู่การบำบัดรักษามากกว่าประมวลกฎหมายยาเสพติดของประเทศไทย ยกตัวอย่างเช่นผู้ติดยาเสพติดสามารถเข้ารับการบำบัดรักษาได้ถ้ามีการรายงานมาจากแพทย์ที่ตรวจพบว่าผู้นั้นติดยาเสพติดจากการตรวจร่างกาย นอกจากนี้ผู้ติดยาเสพติดยังสามารถเข้ารับการบำบัดรักษาได้หากมีคำร้องของบุคคลที่เกี่ยวข้องกับผู้ติดยาเสพติด

ดังนั้น จึงควรเพิ่มช่องทางให้ผู้ติดยาเสพติดเข้าสู่การบำบัดรักษาได้มากขึ้นเพื่อเป็นการเพิ่มประสิทธิภาพในการแก้ไขปัญหาผู้ติดยาเสพติดของประเทศที่จะนำไปสู่ปัญหาสังคมอื่น ๆ ตามมาได้ รวมทั้งควรให้แก้ไขมาตรา 114 ใหม่ โดยระบุผลทางกฎหมายที่ชัดเจนแต่ยังคงรักษาเจตนารมณ์ของบทบัญญัติที่ให้โอกาสแก่ผู้เสพติดยาเสพติดอยู่