ระหว่างอธิปไตยและเสรีภาพ : ความท้าทายทางกฎหมายและแนวโน้มในการกำหนดเขตแดนอากาศและอวกาศ

บทคัดย่อ

บทความนี้ศึกษาประเด็นปัญหาทางกฎหมายที่มีมาอย่างยาวนานเกี่ยวกับการกำหนด
เส้นแบ่งเขตระหว่างห้วงอากาศซึ่งรัฐมีอำนาจอธิปไตยโดยสมบูรณ์ กับอวกาศซึ่งอยู่ภายใต้หลักเสรีภาพในการใช้ประโยชน์และหลักการห้ามยึดครองเอาเป็นของตน การขาดซึ่งขอบเขตที่ได้รับการยอมรับโดยทั่วไปนี้ ก่อให้เกิดความไม่แน่นอนทั้งในเชิงกฎหมายและทางปฏิบัติสำหรับทั้งรัฐและผู้ประกอบการเชิงพาณิชย์โดยเฉพาะอย่างยิ่งท่ามกลางการพัฒนาเทคโนโลยีใหม่

            บทความนี้อ้างอิงสนธิสัญญาระหว่างประเทศ การปฏิบัติของรัฐ บทบัญญัติในลักษณะกฎหมายอ่อน (soft law instruments) ตลอดจนทฤษฎีทางวิชาการต่าง ๆ ได้แก่ แนวคิดเชิงพื้นที่ (spatialist approach) แนวคิดเชิงหน้าที่ (functionalist approach) และแนวคิดระหว่างห้วง (interspace approach) เพื่อนำมาวิเคราะห์หลักการทางกฎหมายที่แตกต่างกันและประเมิน
ความเป็นไปได้ของแต่ละแนวทางในทางปฏิบัติ

            ผลการวิเคราะห์ชี้ให้เห็นว่า แม้การกำหนดเส้นแบ่งความสูงที่แน่นอน เช่น เส้นคาร์มัน (Kármán line) จะช่วยสร้างความชัดเจนทางกฎหมายได้ แต่ก็อาจล้าสมัยเมื่อเทคโนโลยีมีการพัฒนา ขณะที่แนวทางเชิงหน้าที่มีความเสี่ยงต่อความไม่แน่นอนในทางกฎหมาย บทความแสดงให้เห็นว่าแนวคิดทางกฎหมายแบบผสมผสานอย่าง “ทฤษฎีระหว่างห้วงอวกาศ” (interspace theory)
เป็นแนวทางที่มีศักยภาพในการพัฒนาในอนาคต แต่ยังคงเผชิญอุปสรรคสำคัญทั้งทางการเมือง
และทางกฎหมาย

            โดยสรุป แม้การทำสนธิสัญญาที่มีผลผูกพันในเรื่องนี้ยังคงเป็นสิ่งที่ยากจะบรรลุได้ แต่ก็สามารถสร้างความก้าวหน้าได้อย่างค่อยเป็นค่อยไป ผ่านกลไกกฎหมายอ่อน ความตกลงในระดับภูมิภาค และการพัฒนาของกฎหมายจารีตระหว่างประเทศในระยะยาว การสร้างความชัดเจน
ในสถานะทางกฎหมายของการทำกิจกรรมใกล้อวกาศจึงเป็นสิ่งจำเป็น เพื่อทำให้ความไม่เป็นเอกภาพของกฎหมายลดน้อยลง เสริมสร้างความมั่นคงทางกฎหมาย และสนับสนุนการเติบโตอย่างยั่งยืน
ของกิจกรรมอวกาศเชิงพาณิชย์