การบังคับใช้กฎหมายกับความผิดฐานฉ้อโกงทางอินเทอร์เน็ต : ศึกษากรณีการหลอกลวงโดยอาศัยความสัมพันธ์เชิงชู้สาว

บทคัดย่อ

การฉ้อโกงทางอินเทอร์เน็ตโดยอาศัยความสัมพันธ์เชิงชู้สาว (Romance Scam) เป็นอาชญากรรมรูปแบบใหม่ที่แพร่หลายและซับซ้อนมากขึ้นในยุคดิจิทัล อาชญากรมักสร้างโพรไฟล์ปลอมในโลกออนไลน์เพื่อตีสนิทเหยื่อ โดยเฉพาะกลุ่มที่มีความเปราะบางทางอารมณ์ ผู้สูงอายุ หรือผู้ที่กำลังมองหาความสัมพันธ์หรือมิตรภาพทางออนไลน์ จากนั้นใช้เทคนิคทางจิตวิทยาเพื่อสร้างความไว้วางใจจนเหยื่อหลงเชื่อว่ามีความสัมพันธ์จริงใจ ก่อนหลอกให้โอนเงินหรือทรัพย์สิน

ในบริบทของสังคมไทย ปัจจัยทางวัฒนธรรม เช่น ความเชื่อในความรักที่จริงใจ ความผูกพันในครอบครัว และความไว้วางใจในผู้อื่น ถูกนำมาใช้เป็นเครื่องมือสร้างความเชื่อถือ ขณะเดียวกันการแพร่หลายของสมาร์ทโฟนและการเข้าถึงอินเทอร์เน็ตในทุกกลุ่มประชากร ทำให้กลุ่มเปราะบางตกเป็นเป้าหมายของมิจฉาชีพได้ง่ายขึ้น การศึกษานี้ยังได้สำรวจบทบาทของเทคโนโลยีในกระบวนการหลอกลวง โดยพบว่าผู้กระทำผิดมักใช้แพลตฟอร์มโซเชียลมีเดียและแอปพลิเคชันหาคู่ เพื่อเข้าถึงเหยื่อและสร้างความสัมพันธ์อย่างเป็นระบบ ตั้งแต่การพูดคุย การแสดงข้อความเท็จ การสร้างเรื่องราวอันน่าเชื่อถือ ไปจนถึงการหลอกให้โอนเงินจำนวนมาก ปัจจัยทางอารมณ์ของเหยื่อ เช่น ความเหงา ความต้องการเป็นที่ยอมรับ ความสงสาร และความเชื่อในรักแท้ เป็นองค์ประกอบสำคัญที่ทำให้เหยื่อหลงเชื่อไม่อาจแยกแยะเจตนาที่แท้จริงจึงทำให้ง่ายต่อการตกเป็นเหยื่อของการกระทำความผิด

การวิเคราะห์เชิงกฎหมายพบว่า บทบัญญัติของกฎหมายไทยในปัจจุบัน โดยเฉพาะประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 341 มาตรา 342 และพระราชบัญญัติว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2560 ยังไม่ครอบคลุมการฉ้อโกงลักษณะนี้อย่างเพียงพอ ทั้งในด้านการป้องกันและการคุ้มครองเหยื่อ โดยเฉพาะเมื่อมีการใช้เทคโนโลยีขั้นสูงหรือสินทรัพย์ดิจิทัล เช่น สกุลเงินดิจิทัลซึ่งทำให้การติดตามเส้นทางการเงินและการบังคับใช้กฎหมายทำได้ยาก อีกทั้งยังพบความลักลั่นในการตีความกฎหมายและการบังคับใช้ ส่งผลให้ผู้กระทำผิดสามารถหลีกเลี่ยงความรับผิดทางกฎหมายได้

นอกจากนี้ การศึกษายังได้เปรียบเทียบกับกฎหมายต่างประเทศ เช่น สหรัฐอเมริกา สหราชอาณาจักร (อังกฤษ เวลส์ และไอร์แลนด์เหนือ) เยอรมนี และฝรั่งเศส ซึ่งมีบทบัญญัติและมาตรการที่ให้ความคุ้มครองเหยื่อได้ดีกว่า โดยครอบคลุมถึงการหลอกลวงที่อาศัยความเปราะบางทางอารมณ์และจิตใจ และมีบทลงโทษที่เข้มงวดกว่า รวมถึงกลไกตรวจสอบธุรกรรมทางการเงินที่มีประสิทธิภาพมากกว่า

ผลการศึกษาชี้ให้เห็นว่า กฎหมายไทยควรได้รับการปรับปรุงให้สอดคล้องกับพฤติการณ์อาชญากรรมในยุคดิจิทัล โดยเฉพาะการเพิ่มบทบัญญัติที่ครอบคลุมการฉ้อโกงผ่านความสัมพันธ์เชิงชู้สาว รวมถึงกำหนดบทลงโทษที่เหมาะสมต่อความร้ายแรงของการกระทำ พัฒนากลไกการติดตามธุรกรรมทางการเงินที่เกี่ยวข้องกับสินทรัพย์ดิจิทัล และจัดให้มีการให้ความรู้แก่ประชาชนเกี่ยวกับการป้องกันตนเองจากการตกเป็นเหยื่อ เพื่อยกระดับประสิทธิภาพของกฎหมายไทยให้สามารถป้องกันและรับมือกับอาชญากรรมประเภทนี้ได้อย่างแท้จริง