ความสอดคล้องของกฎหมายแรงงานไทยกับอนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยการคุ้มครองสิทธิของแรงงาน โยกย้ายถิ่นฐานและสมาชิกครอบครัว

บทคัดย่อ

บทความนี้นำเสนอผลการวิจัยที่มุ่งวิเคราะห์ความสอดคล้องของกฎหมายแรงงานไทยและกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับอนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยการคุ้มครองสิทธิของแรงงานโยกย้ายถิ่นฐานและสมาชิกครอบครัว ค.ศ. 1990 (ICRMW) เพื่อประเมินความพร้อมเบื้องต้นของประเทศไทย
ในการปฏิบัติตามมาตรฐานของอนุสัญญา ICRMW และความเป็นไปได้ในการเข้าเป็นรัฐภาคี การศึกษานี้มีที่มาจากข้อเสนอแนะภายใต้กลไกการทบทวนสถานการณ์สิทธิมนุษยชนสากล (UPR) ซึ่งเรียกร้อง
ให้ประเทศไทยพิจารณาการให้สัตยาบันอนุสัญญาฯ ดังกล่าว จึงทำให้เกิดความจำเป็นต้องทบทวนว่ากฎหมายและนโยบายของไทยในปัจจุบันมีความสอดคล้องหรือขัดแย้งกับหลักการของอนุสัญญาฯ เพียงใด การวิจัยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ โดยศึกษาวิเคราะห์เอกสารทางกฎหมายทั้งในระดับกฎหมายระหว่างประเทศและกฎหมายภายในของไทย เช่น กฎหมายแรงงานไทย กฎหมายว่าด้วย
การเข้าเมือง สถานะบุคคล และสวัสดิการสังคม รวมถึงนโยบายด้านแรงงานและสิทธิมนุษยชนของรัฐไทย โดยเน้นการวิเคราะห์กฎหมายแม่บทเป็นหลัก เพื่อตรวจสอบว่ากฎหมายและนโยบายดังกล่าวสามารถรองรับหลักการและข้อบทของอนุสัญญาฯ ได้เพียงใด

            ผลการศึกษาพบว่า โดยภาพรวมกฎหมายไทยระดับรัฐธรรมนูญและกฎหมายแม่บทส่วนใหญ่สามารถตีความเพื่อรองรับข้อบทของอนุสัญญาฯ ได้ และในบางประเด็นยังให้การคุ้มครองในมาตรฐานที่สูงกว่า อย่างไรก็ดี ยังปรากฏประเด็นที่ไม่สอดคล้องหรือมีความคลุมเครือในสาระสำคัญ ได้แก่
สิทธิในการเข้าถึงประกันสังคม สิทธิในการก่อตั้งสหภาพแรงงานของแรงงานโยกย้ายถิ่นฐานที่มีสถานะถูกกฎหมาย การรับรองสิทธิจากสถานะความเป็นครอบครัว และกลไกการคุ้มครองสิทธิในทางปฏิบัติ โดยเฉพาะในกรณีแรงงานและสมาชิกครอบครัวที่มีสถานะการโยกย้ายถิ่นฐานแบบไม่ปกติ ผู้วิจัย
เห็นว่าแม้ประเทศไทยจะมีความพร้อมด้านกฎหมายในระดับหนึ่งในการเข้าเป็นภาคีของอนุสัญญาฯ แต่การตัดสินใจดังกล่าวจำเป็นต้องพิจารณาควบคู่กับภาระด้านการบังคับใช้กฎหมายและการถูกตรวจสอบ
ในเวทีระหว่างประเทศ ขณะเดียวกัน แม้ยังไม่เข้าเป็นรัฐภาคี รัฐไทยไม่ควรนิ่งเฉยต่อการยกระดับ
การคุ้มครองสิทธิของแรงงานโยกย้ายถิ่นฐานและสมาชิกครอบครัวในทางปฏิบัติ ซึ่งจะเป็นประโยชน์ต่อทั้งแรงงานต่างด้าวในประเทศไทยและแรงงานสัญชาติไทยในต่างประเทศในระยะยาว