ระบบข้าราชการผู้มีผลสัมฤทธิ์สูง: การสร้างทางเลือกเพื่อทางรอดในภูมิทัศน์สงครามการแย่งชิงคนเก่ง

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีเป้าหมายเพื่อศึกษารูปแบบและกระบวนการบริหารคนเก่งในระบบข้าราชการ
ผู้มีผลสัมฤทธิ์สูง (HiPPS) ของภาครัฐไทย ท่ามกลางบริบทสงครามการแย่งชิงคนเก่งและประเมินความเป็นไปได้ในการประยุกต์ใช้แนวทางแบบเน้นตำแหน่งสำคัญ (Key Position Approach) เพื่อเสนอข้อเสนอแนะเชิงนโยบาย การศึกษาใช้วิธีวิจัยเชิงคุณภาพ โดยสัมภาษณ์เชิงลึกผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง 25 คน โดยผลการวิจัยครั้งนี้พบว่า ระบบข้าราชการผู้มีผลสัมฤทธิ์สูงในปัจจุบันดำเนินงานภายใต้แนวทางเน้นคนสำคัญ (Key People Approach) ที่เปิดกว้าง (Inclusive) และยังไม่เป็นเครื่องมือเชิงกลยุทธ์เต็มรูปแบบ จุดแข็งของระบบคือการพัฒนาทักษะส่วนบุคคลและการหมุนเวียนงานเพื่อสร้างความเข้าใจเชิงระบบ แต่เผชิญกับปัญหาสามประการ ได้แก่ ปัญหามาตรฐานในการคัดเลือก ปัญหาการหมุนเวียนงานที่สั้นเกินไปสำหรับบางหน่วยงาน และเส้นทางความก้าวหน้าที่จำกัด ซึ่งเมื่อพิจารณาถึงผลการศึกษาเกี่ยวกับความเป็นไปได้ในการนำแนวทางตำแหน่งสำคัญ (Key Position Approach) มาใช้กับระบบดังกล่าว พบว่า มีความเป็นไปได้สูง โดยควรดำเนินการแบบผสมผสาน โดยเปิดกว้างในการคัดเลือกและคงความยืดหยุ่นในการดึงคนเก่งที่หลากหลาย และเลือกเฉพาะในการพัฒนาและรักษา โดยนำแนวทางเน้นตำแหน่งมาใช้ในการพัฒนา โดยให้บุคลากร HiPPS กำหนดเส้นทางอาชีพที่เชื่อมโยงกับตำแหน่งยุทธศาสตร์หรือตำแหน่งวิกฤติของหน่วยงาน โดยให้บุคลากรเลือกเส้นทางที่ชัดเจน ไม่ว่าจะเป็นสายผู้บริหารหรือสายผู้เชี่ยวชาญและมีการเวียนงานแบบเจาะลึกในสายงานที่เกี่ยวข้องกับตำแหน่งเป้าหมาย (Deep Dive Rotation) ในสายงานที่เกี่ยวข้อง พร้อมส่งเสริมบทบาทการให้คำปรึกษาและพี่เลี้ยง (Coaching/Mentoring) จากผู้บริหารระดับสูง และสร้างเส้นทางความก้าวหน้าแบบเร่งด่วน (Fast Track Pipeline) ที่เชื่อมโยงสู่ตำแหน่งบริหารและผู้เชี่ยวชาญ โดยใช้โอกาสในงานสำคัญเป็นแรงจูงใจหลักเพื่อรักษาคนเก่งไว้ในระบบราชการ