การพัฒนาสมรรถนะทางวิทยาศาสตร์ด้วยการจัดการเรียนรู้โดยใช้ปัญหาเป็นฐาน เรื่อง การเปลี่ยนแปลงของสาร สำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 โรงเรียนบ้านทุ่งโชน จังหวัดนครศรีธรรมราช
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) พัฒนาสมรรถนะทางวิทยาศาสตร์ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 โรงเรียนบ้านทุ่งโชนด้วยการจัดการเรียนรู้โดยใช้ปัญหาเป็นฐาน เรื่อง การเปลี่ยนแปลงของสาร และ 2) ศึกษาแนวปฏิบัติที่ดีในการจัดการเรียนรู้โดยใช้ปัญหาเป็นฐาน เรื่อง การเปลี่ยนแปลงของสาร ที่พัฒนาสมรรถนะทางวิทยาศาสตร์ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 โรงเรียนบ้านทุ่งโชน การวิจัยนี้เป็นการวิจัยปฏิบัติการ กลุ่มที่ศึกษา คือ นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2567 จำนวน 20 คน ได้มาจากการเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือวิจัย ได้แก่ 1) แผนการจัดการเรียนรู้โดยใช้ปัญหาเป็นฐาน เรื่อง การเปลี่ยนแปลงของสาร 2) แบบประเมินสมรรถนะทางวิทยาศาสตร์ 3) แบบสังเกตการสอน 4) อนุทินครู และ5) อนุทินนักเรียน วิเคราะห์ข้อมูลโดยการวิเคราะห์แก่นสาร ความถี่ และร้อยละ ผลการวิจัยพบว่า 1) สมรรถนะทางวิทยาศาสตร์ของนักเรียนมีการพัฒนาเพิ่มขึ้นในแต่ละวงจรอย่างต่อเนื่อง วงจรที่ 1 นักเรียนส่วนใหญ่อยู่ในระดับพอใช้ วงจรที่ 2 และวงจรที่ 3 นักเรียนส่วนใหญ่อยู่ในระดับดี เมื่อเปรียบเทียบก่อนการจัดการเรียนรู้และหลังการจัดการเรียนรู้ พบว่า หลังเรียนนักเรียนส่วนใหญ่ (ร้อยละ 65) มีสมรรถนะอยู่ระดับดี และก่อนเรียนนักเรียนส่วนใหญ่ (ร้อยละ 70) มีสมรรถนะอยู่ระดับพอใช้ ซึ่งสอดคล้องกับการพัฒนาในแต่ละวงจร และ 2) แนวปฏิบัติที่ดีในการจัดการเรียนรู้โดยใช้ปัญหาเป็นฐานที่ส่งเสริมสมรรถนะทางวิทยาศาสตร์ มีดังนี้ (1) การใช้คำถามสอดคล้องแนวคิดทางวิทยาศาสตร์ร่วมกับการสังเกตปรากฏการณ์ทางวิทยาศาสตร์และการระบุสมมติฐาน (2) การใช้คำถามชี้นำให้เกิดความสงสัย และการตรวจสอบการแก้ปัญหาทางวิทยาศาสตร์ด้วยหลักฐานเชิงประจักษ์ และ (3) การกำหนดกรอบการให้เหตุผลในการสร้างคำอธิบายวิทยาศาสตร์ผ่านการโต้แย้งและตัดสินใจแก้ปัญหาทางวิทยาศาสตร์
Article Details
เอกสารอ้างอิง
กนิษฐกานต์ เบญจพลาภรณ์. (2561). การวิจัยเชิงปฏิบัติการเพื่อพัฒนาการรู้วิทยาศาสตร์โดยการจัดการเรียนรู้แบบใช้ปัญหาเป็นฐาน เรื่อง ปริมาณสารสัมพันธ์ สำหรับนักเรียนมัธยมศึกษาปีที่ 4 [วิทยานิพนธ์ปริญญาศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต ไม่ได้ตีพิมพ์]. มหาวิทยาลัยนเรศวร.
สิรินภา กิจเกื้อกูล. (2566). การจัดการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ (พิมพ์ครั้งที่ 2). สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยนเรศวร.
อาภา ผดุงเวียง และน้ำเพชร นาสารีย์. (2568). การพัฒนาสมรรถนะทางวิทยาศาสตร์การอธิบายปรากฏการณ์ในเชิงวิทยาศาสตร์ด้วยการจัดการเรียนรู้โดยใช้สถานการณ์ร่วมกับปัญหาเป็นฐาน เรื่อง โลกและการเปลี่ยนแปลง ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา, 36(1), 15–28.
Arends, R. I. (2012). Learning to teach (9th ed.). McGraw-Hill.
Baqy, I., Purwoko, A. A., Savalas, L. R. T., & Doyan, A. (2025). Trends in research on Problem-based Learning (PBL) model in enhancing scientific literacy. Current Education Review, 1(3), 131–141.
Chen, Y.-C., Hand, B., & Norton-Meier, L. (2017). Teacher roles of questioning in early elementary science classrooms: A framework promoting student cognitive complexities in argumentation. Research in Science Education, 47, 373–405.
Chin, C., & Osborne, J. (2008). Students’ questions: A potential resource for teaching and learning science. Studies in Science Education, 44(1), 1–39.
Etherington, M. B. (2011). Investigative primary science: A Problem-based Learning approach. Australian Journal of Teacher Education, 36(9), 53–74.
Faize, F. A., Husain, W., & Nisar, F. (2018). A critical review of scientific argumentation in science education. EURASIA Journal of Mathematics, Science and Technology Education, 14(1), 475–483.
Graaff, E. D., & Kolmos, A. (2003). Characteristics of Problem-based Learning. International Journal of Engineering Education, 19, 657-662.
Hendratmoko, A.F., Madlazim, M., Widodo, W., Suyono, S., & Supardi, Z.A.I. (2024). Inquiry and debate in science learning: Potential strategy for improving students’ scientific argumentation skills. International Journal of Education in Mathematics, Science, and Technology (IJEMST), 12(1), 114–138.
Hmelo-Silver, C. E., & Eberbach, C. (2012). Learning theories and Problem-based Learning. In S. Bridges,
C. McGrath, & T. Whitehill (Eds.). Researching Problem-based Learning in clinical education: The next generation (pp. 3-17). Springer.
Kemmis, S., & McTaggart, R. (1988). The action research planner (3rd ed.). Deakin University Press.
Khairrunisa, A. N., Yusup, I. R., & Paujiah, E. (2025). Improving students’ scientific literacy through a Problem-based Learning model integrated with socio-scientific issues on ecosystem learning. Biosfer: Jurnal Pendidikan Biologi, 18(2), 276–289.
Kotsis, K. T. (2024). The significance of experiments in inquiry-based science teaching. European Journal of Education and Pedagogy, 5(2), 86-92.
Laksmi, M. L., Sari, D. P., Rinanto, Y., & Sapartini, R. R. (2021). Implementation of Problem-based Learning to increase scientific explanation skill in biology learning about the environment. Journal of Learning for Development, 8(3), 532–540.
Lin, T.-C., Hsu, Y.-S., Lin, S.-S., Changlai, M.-L., Yang, K.-Y., & Lai, T.-L. (2012). A review of empirical evidence on scaffolding for science education. International Journal of Science and Mathematics Education, 10, 437–455.
McNeill, K. L., Lizotte, D. J., Krajcik, J., & Marx, R. W. (2006). Supporting students’ construction of scientific explanations by fading scaffolds in instructional materials. The Journal of the Learning Sciences, 15(2), 153–191.
Nainggolan, V. A., Situmorang, R. P., & Hastuti, S. P. (2021). Learning Bryophyta: Improving students’ scientific literacy through Problem-based Learning. JPBI (Jurnal Pendidikan Biologi Indonesia), 7(1), 71–82.
Nurhairani, Rozi, F., & Prawijaya, S. (2019). The development of Problem-based Learning model with scientific literacy approach in elementary school. In Proceedings of the 1st International Conference on Social Sciences and Interdisciplinary Studies (ICSSIS 2018) (pp. 230–233). Atlantis Press.
OECD. (2019). OECD learning compass 2030: A series of concept notes. OECD Publishing.
OECD. (2023). PISA 2025 science framework (draft). OECD Publishing.
Osborne, J., Erduran, S., & Simon, S. (2004). Enhancing the quality of argumentation in school science. Journal of Research in Science Teaching, 41(10), 994–1020.
Priyamvada, S. (2018). Exploring the constructivist approach in education: theory, practice, and implications. International Journal of Research and Analytical Reviews (IJRAR), 5(2), 716–725.
Ramadhan, A., & Mardin, S. (2023). Problem-based Learning: Improving critical thinking abilities, science literacy and students’ independence in biology. International Journal of Science and Research Archive, 10(2), 772–779.
Roy, G., Sikder, S. & Danaia, L. (2025). Adopting scientific literacy in early years from empirical studies on formal education: A systematic review of the literature. International Journal of STEM Education, 12(1), 1–24.
Sarah, A. R., & Astriani, D. (2024). Improving students’ science literacy competencies on Earth and its satellites through structured inquiry learning. PENSA E-Jurnal: Pendidikan Sains, 12(1), 32–37.
Singh, S., & Yaduvanshi, S. (2015). Constructivism in science classroom: Why and how. International Journal of Scientific and Research Publications, 5(3), 1–5.
Suhirman, S., & Khotimah, H. (2020). The effects of Problem-based Learning on critical thinking skills and student science literacy. Lensa: Jurnal Kependidikan Fisika, 8(1), 31–38.
Surya, Y. F., Atmoko, A., Nusantara, T., Masfufha, A., & Sumianto (2025). The effectiveness of Problem-based Learning in enhancing reflective-critical thinking skills of elementary school students in science learning. Journal of Integrated Elementary Education, 5(2), 323–338.
Uluçınar, U. (2023). The effect of Problem-based Learning in science education on academic achievement: A meta-analytical study. Science Education International, 34(2), 72–85.
Wangmo, R., Giri, N., Ghalley, L. R., Jamtsho, Y., & Zangmo, T. (2025). Using of Claim, Evidence, and Reasoning strategy in scientific explanation and argumentative writing skills of grade nine Chemistry students. Journal of Pedagogical Sociology and Psychology, 7(4), 19–43.
