การวิเคราะห์คุณสมบัติและหน้าที่ของคำว่า “ไว้” ตามแนวทางอรรถศาสตร์และวัจนปฏิบัติศาสตร์รูปนัย
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์คำว่า “ไว้” ผ่านกรอบการวิเคราะห์ทางอรรถศาสตร์และวัจนปฏิบัติศาสตร์รูปนัย โดยศึกษาจากคลังข้อมูลภาษาไทยแห่งชาติและสื่อสังคมออนไลน์ รวม 500 ข้อมูล พบว่า “ไว้” เป็นตัวดำเนินการทางตรรกะที่มีแกนความหมายของการตรึงสภาพ ซึ่งแปรผันไปตามวากยสัมพันธ์ ในโครงสร้าง [กริยา+ไว้] ทำหน้าที่ระดับเหตุการณ์บ่งชี้ผลลัพธ์ต่อเนื่องโดยเจตนาเป็นเพียงเงื่อนไขแปรผัน ส่วนโครงสร้าง [ไว้+กริยา] ทำหน้าที่ระดับทัศนภาวะ ซึ่งระงับค่าความจริงเพื่อผัดผ่อนเหตุการณ์และรักษาหน้า นอกจากนี้ยังพบพลวัตในสภาวะกึ่งกลางของการกลายรูปเป็นไวยากรณ์ที่ปรากฏลักษณะการแตกตัว การซ้อนทับชั้น และการลดรูปทางหมวดคำ สะท้อนสถานะของ “ไว้” ในฐานะ ตัวดำเนินการข้ามระดับที่เชื่อมโยงตรรกะกับพันธะทางสังคมอย่างเป็นระบบ ทั้งนี้องค์ความรู้ที่ได้จากการศึกษานี้สามารถนำไปประยุกต์ใช้ในการปรับปรุงคำอธิบายในตำราไวยากรณ์ไทย รวมถึงใช้เป็น
แนวทางในการจัดการเรียนการสอนภาษาไทยในฐานะภาษาต่างประเทศได้ด้วยเช่นกัน
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ประกาศลิขสิทธิ์จะปรากฏในเกี่ยวกับวารสาร ควรอธิบายสำหรับผู้อ่านและผู้เขียนว่าเจ้าของลิขสิทธิ์เป็นผู้เขียนวารสารหรือบุคคลที่สาม ควรรวมถึงข้อตกลงการอนุญาตเพิ่มเติม (เช่นใบอนุญาตครีเอทีฟคอมมอนส์) ที่ให้สิทธิ์แก่ผู้อ่าน (ดูตัวอย่าง) และควรให้วิธีการรักษาความปลอดภัยหากจำเป็นสำหรับการใช้เนื้อหาของวารสาร
เอกสารอ้างอิง
ฟาม เฟือง ฬิญห์ และ จอมขวัญ สุทธินนท์. (2568). การวิเคราะห์คำช่วยกริยา “ไว้” ตามทฤษฎีภาษาศาสตร์ปริชาน. วารสารวจนะ, 13(1), 101–125.
ราชบัณฑิตยสถาน. (2556). พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554 (พิมพ์ครั้งที่ 2). ราชบัณฑิตยสถาน
สัณห์ธวัช ธัญวงษ์. (2557). กระบวนการกลายเป็นคำไวยากรณ์ของคำ “ไว้” [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต]. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. Chulalongkorn University Intellectual Repository. https://doi.org/10.58837/CHULA.THE.2014.1771
Baker, P. (2006). Sociolinguistics and corpus linguistics. Edinburgh University Press.
Beavers, J. (2012). Lexical aspect and the result state. Natural Language & Linguistic Theory, 30(4), 1145–1188.
Brown, P., & Levinson, S. C. (1987). Politeness: Some universals in language usage. Cambridge University Press.
Copley, B. (2009). The semantics of the future. Routledge.
Dowty, D. (1991). Thematic proto-roles and argument selection. Language, 67(3), 547–619. https://doi.org/10.2307/415037
Dowty, D. R. (1979). Word meaning and Montague grammar. D. Reidel.
Heim, I., & Kratzer, A. (1998). Semantics in generative grammar. Blackwell.
Hopper, P. J., & Traugott, E. C. (2003). Grammaticalization (2nd ed.). Cambridge University Press.
Hörberger, F. (2016). The grammaticalized forms of oku and shimau, are they alone? [Bachelor’s thesis]. Lund University. LUP Student Papers. https://lup.lub.lu.se/luur/download?func=downloadFile&recordOId=8890844&fileOId=8890845
Jaszczolt, K. M. (2009). Representing time: An essay on temporality as modality. Oxford University Press.
Kondo, K. (2014). An inquiry into the grammaticalization process of Japanese auxiliary verbs: With special reference to -te shimau and -te oku. Studies in Language Sciences: Journal of the Japanese Society for Language Sciences, 13, 96–123.
Kratzer, A. (1981). The notional category of modality. In H. J. Eikmeyer & H. Rieser (Eds.), Words, worlds, and contexts: New approaches in word semantics (pp. 38–74). de Gruyter.
Kratzer, A. (2004). Telicity and the meaning of objective case. In J. Guéron & J. Lecarme (Eds.), The syntax of time (pp. 389–423). MIT Press.
Lakoff, G., & Johnson, M. (1980). Metaphors we live by. University of Chicago Press.
Levin, B., & Rappaport Hovav, M. (1995). Unaccusativity: At the syntax-lexical semantics interface. MIT Press.
Matthewson, L. (2004). On the methodology of semantic fieldwork. International Journal of American Linguistics, 70(4), 369–415.
Portner, P. (2009). Modality. Oxford University Press.
Pustejovsky, J. (1995). The generative lexicon. MIT Press.
Ramchand, G. (2008). Verb meaning and the lexicon: A first phase syntax. Cambridge University Press.
Searle, J. R. (1969). Speech acts: An essay in the philosophy of language. Cambridge University Press.
Smith, C. S. (1997). The parameter of aspect (2nd ed.). Kluwer Academic.
Sugimura, Y. (2003). Teoku kōbun to tearu kōbun no hitaishōsei ni tsuite [The asymmetry between the te-aru construction and the te-oku construction]. Studies in Language and Culture, 24(2), 95–110. http://hdl.handle.net/2237/7996
Tomioka, S. (2010). Contrastive topics operate on speech acts. In M. Zimmermann & C. Féry (Eds.), Information structure: Theoretical, typological, and experimental perspectives (pp. 115–138). Oxford University Press.
Vendler, Z. (1957). Verbs and times. The Philosophical Review, 66(2), 143–160. https://doi.org/10.2307/2182371
