มาตรการในการคุ้มครองสิทธิแรงงานในพื้นที่จังหวัดสุราษฎร์ธานี

บทคัดย่อ

การศึกษาวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) เพื่อศึกษาที่มาของปัญหาในการคุ้มครองสิทธิแรงงานเกี่ยวกับค่าตอบแทนในการทำงานซึ่งเป็นสภาพการจ้างของสถานประกอบกิจการในพื้นที่จังหวัดสุราษฎร์ธานี 2) เพื่อศึกษาหามาตรการในการคุ้มครองสิทธิแรงงานเกี่ยวกับค่าตอบแทนในการทำงาน เพื่อแก้ไขปัญหาการละเมิดสิทธิแรงงานขั้นพื้นฐานในพื้นที่จังหวัดสุราษฎร์ธานี โดยใช้การวิจัยในครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) การใช้แบบสัมภาษณ์เชิงลึก (In-depth Interview) และสนทนากลุ่ม (Focus Group) 

ผลการศึกษาวิจัยพบว่า 1) ที่มาของปัญหาในการคุ้มครองสิทธิแรงงานเกี่ยวกับค่าตอบแทนในการทำงานซึ่งเป็นสภาพการจ้างของสถานประกอบกิจการในพื้นที่จังหวัดสุราษฎร์ธานี การไม่ได้นำหลักเกณฑ์การจ่ายค่าจ้างที่ได้จากการทำงาน ซึ่งกฎหมายกำหนดให้นายจ้างจ่ายให้แก่ลูกจ้างตามวัตถุประสงค์เพื่อเป็นค่าตอบแทนในการทำงานตามปกติเท่านั้น ไม่ได้ให้นายจ้างจ่ายเพื่อ จูงใจลูกจ้างในการทำงานเกินมาตรฐานตามปกติ เช่น ให้ทำงานขยันขันแข็ง และจ่ายเป็นเบี้ยขยัน กฎหมายไม่ถือว่าเป็นการจ่ายค่าจ้างตามปกติในวันทำงานตามปกติ แต่เป็นการจ่ายค่าตอบแทนในรูปแบบสวัสดิการอย่างหนึ่งเท่านั้น 2) ส่วนประเด็นมาตรการในการคุ้มครองสิทธิแรงงานเกี่ยวกับค่าตอบแทนในการทำงาน เพื่อแก้ไขปัญหาการละเมิดสิทธิแรงงานขั้นพื้นฐานในพื้นที่จังหวัดสุราษฎร์ธานีในปัจจุบันมาตรการทิศทางการบริหารงานด้านคุ้มครองแรงงานประเด็นการตรวจสถานประกอบกิจการโดยใช้ฐานข้อมูลการรายงานสภาพการจ้างและสภาพการทำงานของสถานประกอบกิจการที่มีลูกจ้างตั้งแต่ 10 คนขึ้นไป โดยกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน มีการกำหนดแบบสภาพการจ้างและสภาพการทำงานของสถานประกิจการขึ้นในแต่ละปีงบประมาณ (แบบ คร.11) ซึ่งอาศัยอำนาจตามพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 แก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2551 มาตรา 115/1 กำหนดให้นายจ้างซึ่งมีลูกจ้างรวมกันตั้งแต่ 10 คน ขึ้นไปยื่นแบบแสดงสภาพการจ้างและสภาพการทำงาน ต่ออธิบดีหรือผู้ซึ่งอธิบดีมอบหมายภายในเดือนมกราคมของทุกปี ในกรณีที่สถานประกอบกิจการหรือนายจ้างผู้ใดฝ่าฝืนไม่ยื่นหรือไม่แจ้งแบบแสดงภาพการจ้างและสภาพการทำงาน (แบบ คร.11) ภายในระยะเวลาที่กำหนดไว้ กฎหมายว่าด้วยการคุ้มครองแรงงานกำหนดบทลงโทษทางอาญาไว้คือ ต้องระวางโทษปรับไม่เกิน 20,000 บาท ตามกฎหมายข้างต้น และกรณีสถานประกอบกิจการหรือนายจ้างกรอกข้อความอันเป็นเท็จ ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินหกเดือนหรือปรับไม่เกินหนึ่งพันบาทหรือทั้งจำทั้งปรับ ตามนัยมาตรา 137 แห่งประมวลกฎหมายอาญา ในส่วนการบังคับใช้กฎหมายก็พบว่ายังมีประเด็นที่ควรทบทวนหรือปรับปรุงแก้ไขในส่วนที่เกี่ยวข้องกับ ประสิทธิภาพและประสิทธิผล กล่าวคือ ในเชิงปริมาณ ยังปรากฏถึงจำนวนการละเมิดสิทธิแรงงานเกี่ยวกับค่าตอบแทนในการทำงานซึ่งเป็นสภาพการจ้างของสถานประกอบกิจการในพื้นที่จังหวัดสุราษฎร์ธานี ซึ่งเกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง แม้ว่าจะมีกฎหมายบัญญัติคุ้มครองสิทธิและกำหนดโทษทางอาญาเอาไว้ก็ตาม ส่วนการบังคับใช้ กฎหมายในเชิงคุณภาพ ก็ยังปรากฏปัญหาและข้อจำกัดด้านอัตรากำลังและขีดความสามารถของรัฐที่ไม่อาจดำเนินการในบางพื้นที่ได้อย่างมีประสิทธิภาพ

ข้อเสนอแนะจาการวิจัย 1) หน่วยงานของรัฐที่เกี่ยวข้องควรจัดทำระเบียบหรือหลักเกณฑ์ที่ชัดเจนให้มีลักษณะเป็นภาวะวิสัยที่ตั้งอยู่บนฐานแห่งดุลยพินิจน้อยที่สุดเพื่อให้การให้คำแนะนำหรือการประนีประนอมเป็นไปในทิศทางเดียวกัน อย่างน้อยที่สุดควรกำหนดระดับต่ำ (bottom line) ตามกฎเกณฑ์หรือองค์ประกอบของค่าจ้างตามแนวที่ศาลฎีกาได้วางเป็นแนวปฏิบัติไว้เนื่องจากลูกจ้างมีสถานะทางสังคมและการเงินที่ด้อยกว่า 2) ส่วนประเด็นมาตรการการคุ้มครองสิทธิแรงงานเกี่ยวกับค่าตอบแทนในการทำงาน เห็นควรจัดให้มีคู่มือปฏิบัติงานด้านคุ้มครองแรงงานเกี่ยวกับการบริหารค่าจ้างโดยตรง โดยอาศัยหลักเกณฑ์ตามที่ศาลฎีกาแผนกคดีแรงงานได้วางแนวปฏิบัติไว้กล่าวคือตามนัยคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 857/2544 ซึ่งวางหลักไว้ 3 องค์ประกอบ คือ องค์ประกอบที่ 1 มิได้คำนึงว่านายจ้างจะมีชื่อเรียกค่าจ้างว่าอย่างไร จะมีวิธีการจ่าย โดยกำหนดหรือคำนวณอย่างไร องค์ประกอบ ที่ 2 นายจ้างต้องจ่ายเป็นกรรมสิทธิ์ลูกจ้างเท่านั้น มิใช่จ่ายผ่านคนอื่น องค์ประกอบที่ 3 นายจ้างจ่ายโดยวัตถุประสงค์เพื่อตอบแทนการทำงาน ในเวลาทำงานวันทำงานตามปกติที่นายจ้างกำหนดตามกฎหมายเท่านั้น