The ศึกษาพัฒนาการและการปรับตัวของโรงเรียนปอเนาะ ในบริเวณคลองแสนแสบ กรุงเทพมหานคร

บทคัดย่อ

               งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาพัฒนาการและการปรับตัวของโรงเรียนปอเนาะในบริเวณคลองแสนแสบ ข้อมูลได้จากการศึกษาวิจัยเอกสารและการสัมภาษณ์เจาะลึกผู้ทรงคุณวุฒิ เอกสารที่ศึกษาผู้เอกสารปฐมภูมิ ซึ่งได้แก่ เอกสารราชการหรือหนังสืออนุสรณ์ที่นำเสนอประวัติความเป็นมาของโรงเรียน ส่วนผู้ทรงคุณวุฒินั้นประกอบด้วยผู้ที่มีความรอบรู้เกี่ยวกับประวัติความเป็นมาของการปรับตัวปอเนาะ
             ผลการวิจัยพบว่า โรงเรียนปอเนาะในบริเวณคลองแสนแสบมีรูปแบบที่คล้ายกับสถาบันศึกษาปอเนาะในจังหวัดชายแดนภาคใต้  ซึ่งอาจจะเป็นเพราะว่าชาวมลายูมุสลิมที่อพยพจากปัตตานีขึ้นมายังบริเวณคลองแสนแสบในช่วงปี พ.ศ. 2329 ได้นำอัตลักษณ์ของตนมายังพื้นที่แห่งนี้ ซึ่งหนึ่งในอัตลักษณ์ดังกล่าวคือ การจัดให้มีสถานที่ในการแสวงหาความรู้เพื่อนำมาเป็นวิถีชีวิต สถานที่ดังกล่าวก็คือสถาบันศึกษาปอเนาะ    การเกิดขึ้นของปอเนาะในบริเวณคลองแสนแสบมีที่มาคล้ายกับการเกิดขึ้นของปอเนาะในปัตตานี กล่าวคือเมื่อมีผู้รู้และผู้รู้นั้นที่หน้าที่ต้องการเผยแพร่ความรู้ ผู้เรียนจึงมักจะตามไปเรียนที่บ้านของผู้รู้ และต่อมาก็สร้างบ้านเล็ก ๆ อยู่ในบริเวณใกล้ ๆ บ้านของผู้รู้  เมื่อเวลาผ่านไปบ้านเหล่านั้นก็พัฒนามาเป็นปอเนาะ โรงเรียนปอเนาะในบริเวณคลองแสนแสบในกรุงเทพมหานครไม่ได้อยู่ภายใต้ระเบียบของกระ ทรวงศึกษาธิการว่าด้วยสถาบันศึกษาปอเนาะ แต่อยู่ภายใต้พระราชบัญญัติโรงเรียนเอกชน เป็นโรงเรียนนอกระบบประเภทสอนศาสนา  แต่ผู้คนส่วนใหญ่มักจะเรียกสถาบันแห่งนี้จนติดปากว่า “โรงเรียนปอเนาะ”  ในปัจจุบันโรงเรียนปอเนาะบริเวณคลองแสนแสบที่ยังคงดำเนินกิจการอยู่มี 4 โรงเรียนคือ 1.โรงเรียนมิฟตาฮุ้ลอุลูมิดดีนียะห์ เขตวัฒนา  2.โรงเรียนริดวานุ้นอิสลาม เขตบางกะปิ  3.โรงเรียนมะเซาะฮะตุดดีน 2 เขตสะพานสูง  4.โรงเรียนศาสนศึกษา เขตหนองจอก หากศึกษาถึงรูปแบบการปรับตัวของโรงเรียนปอเนาะในบริเวณคลองแสนแสบพบว่า โรงเรียนปอเนาะจำเป็นต้องปรับตัวให้สอดคล้องกับการเปลี่ยนแปลงทางสภาพเศรษฐกิจ สังคม นโยบายของทางภาครัฐ  รวมถึงการเปลี่ยนแปลงของระบบการศึกษาในต่างประเทศ โดยเฉพาะในประเทศซาอุดีอาระเบีย ประเทศอียิปต์ และประเทศมาเลเซีย  ที่เป็นเช่นนี้เพราะบุคคลากรทางการศึกษาของโรงเรียนปอเนาะส่วนใหญ่สำเร็จการศึกษาจากประเทศเหล่านี้