กีสาโคตมีกับความทุกข์ ความเศร้า และความเห็นใจ : ถอดบทเรียนเพื่อสร้าง ความเข้มแข็งต่อจิตใจในยุคปัจจุบัน

เด่นพงษ์ แสนคำ

ผู้แต่ง

เด่นพงษ์ แสนคำ คณะสหวิทยาการ มหาวิทยาลัยขอนแก่น

คำสำคัญ:

กีสาโคตมี, ความเศร้า, ความทุกข์, ความเห็นใจ, ความเข้มแข็งทางจิตใจ

บทคัดย่อ

บทความนี้นำเสนอการทำความเข้าใจเรื่องราวของกีสาโคตมีในมิติของความทุกข์ ความเศร้า และการเยียวยาทางจิตใจ โดยเน้นให้เห็นว่าความเศร้าเป็นประสบการณ์พื้นฐานของมนุษย์ที่มีคุณค่า ไม่ใช่อาการที่ต้องรีบกำจัดหรือปฏิเสธ กีสาโคตมีเป็นสตรีผู้ประสบกับความสูญเสียบุตรอันเป็นที่รัก เธอออกเดินทางตามหาวิธีช่วยชีวิตลูก แต่กลับได้เรียนรู้ความจริงของชีวิตผ่านการเผชิญหน้ากับความตาย และการตระหนักถึงความไม่เที่ยงของสรรพสิ่ง เรื่องราวของเธอสะท้อนให้เห็นว่าความเศร้าสามารถเป็นจุดเริ่มต้นของการเปลี่ยนแปลงทางจิตวิญญาณ เมื่อบุคคลสามารถเผชิญหน้ากับความจริงได้ด้วยสติและปัญญา ความเศร้าไม่ได้เป็นเพียงอารมณ์เชิงลบ หากแต่สามารถหล่อหลอมให้เกิดความเข้าใจในชีวิตมากยิ่งขึ้น บทความชี้ให้เห็นว่าเรื่องของกีสาโคตมีมิใช่เพียงนิทานธรรมะ หากแต่เป็นบทเรียนร่วมสมัยที่สามารถประยุกต์ใช้ในการทำความเข้าใจตนเองและผู้อื่นในยามทุกข์ได้อย่างลึกซึ้ง การยอมรับและเรียนรู้จากความเศร้าเป็นหนทางหนึ่งในการพัฒนาคุณภาพจิตใจ ทำให้มนุษย์มีความเข้มแข็งและเข้าอกเข้าใจผู้อื่นมากขึ้น โดยเฉพาะท่าทีของพะพุทธเจ้าที่มีต่อกีสาโคตมีอันเป็นท่าทีของการสร้างการเรียนรู้และเข้าใจโดยไม่ใช่การอบรมสั่งสอนหากแต่เป็นความเห็นใจที่อยากให้เธอพ้นทุกข์ด้วยความเข้าใจของตัวเองให้ได้ เรื่องราวนี้จึงมีคุณค่าทั้งในเชิงศาสนา จิตวิทยา และมนุษยศาสตร์

เอกสารอ้างอิง

ชาญณรงค์ บุญหนุน. (2554). พุทธศาสนากับอารมณ์. ใน ชาญณรงค์ บุญหนุน (บ.ก.), อารมณ์กับจริยศาสตร์ (น. 36–141). กรุงเทพฯ: วิภาษา.

อรอุมา อสัมภินวัฒน์. (2558). พุทธวิธีการสอนสตรีในคัมภีร์พระพุทธศาสนา. วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาพระพุทธศาสนา บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย. (2531). พระสูตรและอรรถกถาแปล ขุททกนิกาย เถรีคาถา เล่มที่ 2 ภาคที่ 4. กรุงเทพฯ: มหามกุฏราชวิทยาลัย.

Anālayo, B., & Dhammadinnā, B. (2021). From compassion to self-compassion: A text-historical perspective. Mindfulness, 12(6), 1350-1360. https://doi.org/10.1007/s12671-020-01575-4

Bazzano, M. (2012). Spectre of the stranger: Towards a phenomenology of hospitality. Sussex Academic Press.

Bazzano, M. (2016). Deathlife, lifedeath. Person-Centered & Experiential Psychotherapies, 15(3), 256-262. https://doi.org/10.1080/14779757.2016.1204348

Bhushan, N. (2008). Toward an anatomy of mourning: Discipline, devotion and liberation in a Freudian-Buddhist framework. Sophia, 47, 57-69. https://doi.org/10.1007/s11841-008-0048-5

Biegler, P. (2011). The ethical treatment of depression: autonomy through psychotherapy. MIT Press.

Buddhaghosa, B. (1976). The path of purification (Visuddhimagga), volume two. Shambhala Publications. B. Nyanamoli Trans.

de la Harpe, S., Palermo, R., Brown, E., Fay, N., & Dawel, A. (2024). People attribute a range of highly-varied and socially-bound meanings to naturalistic sad facial expressions. Journal of Nonverbal Behavior, 48(3), 465-493. https://doi.org/10.1007/s10919-024-00463-y

De Silva, P. (2011). Thinking and feeling: A Buddhist perspective. Sophia, 50, 253-263. https://doi.org/10.1007/s11841-011-0248-2

Ekman, P., & Friesen, W. V. (1975). Unmasking the face: A guide to recognizing emotions from facial clues. Prentice-Hall.

Forgas, J. P. (2017). Can sadness be good for you?. Australian Psychologist, 52(1), 3-13. https://doi.org/10.1111/ap.12232

Freud, S., & Strachey, J. E. (1964). The standard edition of the complete psychological works of Sigmund Freud. The Hogarth Press.

Goble, P. (2008). Bereavement in Buddhist teaching and practice. Bereavement Care, 27(2), 31-32. https://doi.org/10.1080/02682620808657718

Horwitz, A. V., & Wakefield, J. C. (2007). The loss of sadness: How psychiatry transformed normal sorrow into depressive disorder. Oxford University Press.

Kang, C., & Whittingham, K. (2010). Mindfulness: A dialogue between Buddhism and clinical psychology. Mindfulness, 1, 161-173. https://doi.org/10.1007/s12671-010-0018-1

Kornfield, J. (1993). A path with heart. Bantam Books.

Kuan, T. (2008). Mindfulness in early Buddhism: new approaches through psychology and textual analysis of Pali, Chinese, and Sanskrit sources. Routledge.

McArthur, M., Mansfield, C., Matthew, S., Zaki, S., Brand, C., Andrews, J. & Hazel, S. (2017). Resilience in Veterinary Students and the Predictive Role of Mindfulness and Self-Compassion. Journal of Veterinary Medical Education, 44(1), 106–115. https://doi.org/10.3138/jvme.0116-027R1

Miller, B. S. (1984). The Therīgāthā: Women's Songs of Early Buddhism. Journal of South Asian Literature, 19(2), 129-135. https://www.jstor.org/stable/40872698

Nakasone, R. Y. (1993). Suffering and healing: An interpretation of the Buddhist doctrine of the four noble truths. Journal of Medical Humanities, 14(2), 81-87. https://doi.org/10.1007/BF01140208

Neff, K. D. (2003). Self-compassion: An alternative conceptualization of a healthy attitude toward oneself. Self and Identity, 2(2), 85–101. https://doi.org/10.1080/15298860309032

Nesse, R. M. (1990). Evolutionary explanations of emotions. Human nature, 1, 261-289. https://doi.org/10.1007/BF02733986

Nolen-Hoeksema, S., Wisco, B. E., & Lyubomirsky, S. (2008). Rethinking rumination. Perspectives on Psychological Science, 3(5), 400–424. https://doi.org/10.1111/j.1745-6924.2008.00088.x

Paramita, P. R. (2022). Metode Buddha Mengajar: Relevansinya Dalam Pembelajaran Abad 21. Jurnal Agama Buddha Dan Ilmu Pengetahuan, 8(2), 59-74. https://doi.org/10.53565/abip.v8i2.633

Sabir, F., Ramzan, N. & Malik, F. (2018). Resilience, self-compassion, mindfulness and emotional well-being of doctors. Indian Journal of Positive Psychology, 9(1), 55–59. https://doi.org/10.15614/ijpp.v9i01.11743

Wallace, B. A. (1999). Boundless heart: The four immeasurables. Snow Lion Publications.

Zeman, J., Cameron, M., & Price, N. (2019). Sadness in youth: Socialization, regulation, and adjustment. In V. LoBue, K. Pérez-Edgar, & K. A. Buss (Eds.), Handbook of emotional development (pp. 227–256). Springer.