ความเงียบของสัตว์น้ำในระบบอาหาร : การวิเคราะห์เชิงจริยศาสตร์ ว่าด้วยชีวิตในกรอบพุทธปรัชญา
คำสำคัญ:
ความเงียบของสัตว์น้ำ, จริยศาสตร์, ระบบอาหาร, พุทธปรัชญาบทคัดย่อ
งานวิจัยนี้มุ่งวิเคราะห์ความเงียบของสัตว์น้ำในระบบอาหารในฐานะเงื่อนไขสำคัญที่ทำให้ชีวิตและความทุกข์ของสัตว์น้ำถูกละเลยในการพิจารณาทางศีลธรรม โดยตั้งข้อสังเกตว่าแม้สัตว์น้ำจำนวนมากจะสามารถรับรู้และประสบกับความทุกข์ได้ แต่ข้อจำกัดด้านการแสดงออกในรูปแบบที่มนุษย์รับรู้ได้โดยตรง ส่งผลให้ความทุกข์ดังกล่าวไม่ปรากฏ และถูกลดทอนความสำคัญผ่านภาษาเชิงประสิทธิภาพ คุณภาพ และมูลค่าทางเศรษฐกิจ ซึ่งสอดคล้องกับกรอบคิดมนุษย์เป็นศูนย์กลางและโครงสร้างของระบบอาหาร
การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษาความหมายของความเงียบของสัตว์น้ำในบริบทของระบบอาหาร (2) วิเคราะห์ในมุมมองจริยศาสตร์ว่าด้วยชีวิตในกรอบพุทธปรัชญา และ (3) เสนอแนวคิดเชิงจริยศาสตร์ในการพิจารณาชีวิตสัตว์น้ำ โดยใช้วิธีวิจัยเชิงคุณภาพผ่านการวิเคราะห์เอกสารและการพรรณนาวิเคราะห์ ร่วมกับการตีความเชิงจริยศาสตร์ผ่านกรอบจริยศาสตร์สัตว์และพุทธปรัชญา
ผลการศึกษาพบว่า (1) ความเงียบของสัตว์น้ำมิใช่เพียงการไม่มีเสียง หากแต่เป็นความเงียบเชิงโครงสร้างที่ทำให้ความทุกข์ไม่ปรากฏในระบบความหมายของมนุษย์ และนำไปสู่ภาวะการมองไม่เห็นในเชิงศีลธรรม (2) ในมุมมองจริยศาสตร์ ความทุกข์ของสัตว์น้ำถูกลดทอนความสำคัญจากข้อจำกัดด้านการแสดงออก มิใช่จากการขาดความสามารถในการรู้สึกซึ่งอธิบายได้ในกรอบพุทธปรัชญาในฐานะเวทนา และ (3) การพิจารณาชีวิตสัตว์น้ำจำเป็นต้องพัฒนากรอบจริยศาสตร์ที่ก้าวข้ามการรับรู้แบบมนุษย์เป็นศูนย์กลาง และเปิดพื้นที่ให้ความทุกข์ของชีวิตที่ไร้เสียงได้รับการพิจารณาอย่างจริงจังในระบบอาหาร
เอกสารอ้างอิง
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺโต). (2566). พุทธธรรม. กรุงเทพฯ: สหธรรมิก.
พระมหาขวัญชัย กิตฺติเมธี. (2559). พุทธปรัชญา. พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
สมภาร พรมทา. (2547). กิน: มุมมองของพุทธศาสนา. กรุงเทพฯ: โครงการเผยแพร่ผลงานวิชาการ คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
มหามกุฏราชวิทยาลัย. (2550). พระไตรปิฏกภาษาไทย ฉบับมหามกุฏราชวิทยาลัย. กรุงเทพฯ: มหามกุฏราชวิทยาลัย.
Adams, C. J. (2010). The Sexual Politics of Meat: A Feminist-Vegetarian Critical Theory 20thAnniversary Edition. Continuum Press.
Foucault, M. (1978). The history of sexuality: Volume 1, An introduction (R. Hurley, Trans.). New York: Pantheon Books.
Harvey, P. (2000). An introduction to Buddhist ethics: Foundations, values and issues. United Kingdom: Cambridge University Press.
Regan, Tom. (1986). A Case for Animal Rights. In M. W. Fox and L. D. Mickley (eds.). Washington, DC: The Humane Society of the United States.
Singer, P. (2009). Animal liberation: The definitive classic of the animal movement (Updated ed.).
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารปณิธาน
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เนื้อหาของบทความที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารปณิธานถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารปณิธาน ห้ามเผยแพร่ ตัดต่อ แก้ไข หรือนำไปใช้ก่อนได้รับอนุญาต
ผู้สนใจสามารถติดต่อขอเผยแพร่เนื้อหาในวารสารปณิธานได้ที่ panidhana-human@cmu.ac.th
