บทบาทองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในการจัดการน้ำท่วมซ้ำซากในตำบลบานา จังหวัดปัตตานี: ความปกติใหม่ของชุมชนและแรงงานข้ามชาติ
Main Article Content
บทคัดย่อ
น้ำท่วมซ้ำซากเป็นปัญหาเชิงโครงสร้างที่เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่องในจังหวัดปัตตานี โดยเฉพาะในพื้นที่ลุ่มต่ำของอำเภอเมืองปัตตานี ซึ่งส่งผลกระทบต่อประชาชนและแรงงานข้ามชาติอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาลักษณะและพลวัตของน้ำท่วมซ้ำซาก 2) วิเคราะห์บทบาทขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในการบริหารจัดการภัยพิบัติ และ 3) สำรวจความเปราะบางของแรงงานข้ามชาติในการเข้าถึงความช่วยเหลือจากภาครัฐ การวิจัยใช้ระเบียบวิธีเชิงคุณภาพผ่านการทบทวนเอกสารและการสัมภาษณ์เชิงลึกกับผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง ได้แก่ เจ้าหน้าที่ท้องถิ่น ผู้นำชุมชน และแรงงานข้ามชาติในตำบลบานา ผลการศึกษาพบว่า 1) ลักษณะน้ำท่วมในพื้นที่ได้กลายเป็น “ความปกติใหม่” ที่เกิดเป็นวัฏจักรประจำฤดูกาลยาวนานกว่า 40 ปี โดยมีพลวัตที่แปรผันตามปัจจัยทางกายภาพและการขยายตัวของเมือง 2) องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นมีบทบาทเป็นหน่วยงานด่านหน้าตามกฎหมายในการจัดการภัยพิบัติทั้ง 3 ระยะ อย่างไรก็ตาม ยังเผชิญข้อจำกัดด้านงบประมาณ ระบบข้อมูล และการประสานงานในช่วงวิกฤต 3) สำหรับกลุ่มแรงงานข้ามชาติพบว่าเป็นกลุ่มที่มีความเปราะบางสูง เนื่องจากข้อจำกัดเชิงโครงสร้างด้านภาษาและสถานะทางกฎหมาย ทำให้ตกอยู่ในสถานะ “กลุ่มที่มองไม่เห็น” ซึ่งยังไม่ถูกบรรจุในแผนการจัดการภัยพิบัติอย่างเป็นระบบ และมักได้รับความช่วยเหลือผ่านช่องทางไม่เป็นทางการมากกว่ากลไกรัฐ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นควรบรรจุแรงงานข้ามชาติในแผนจัดการภัยพิบัติระดับพื้นที่ พัฒนาอาสาสมัครแรงงานข้ามชาติเพื่อช่วยสื่อสารพหุภาษา และสร้างฐานข้อมูลเชิงพื้นที่ที่ครอบคลุมทุกกลุ่มประชากรเพื่อลดความเหลื่อมล้ำในการเข้าถึงความช่วยเหลือ
Article Details

อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารออนไลน์เล่มนี้เป็นลิขสิทธิ์ของวารสารวาระการเมืองและสังคม ความคิดเห็นและข้อถกเถียงที่ปรากฏในบทความเป็นความรับผิดชอบของผู้เขียน บรรณาธิการวารสารฯ ไม่มีความเกี่ยวข้องใด ๆ กับความคิดเห็นของผู้เขียนและไม่จำเป็นต้องเห็นด้วยกับความคิดเห็นของผู้เขียน
เอกสารอ้างอิง
ภาษาไทย
กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย. (2550). พระราชบัญญัติป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย พ.ศ. 2550. กระทรวงมหาดไทย.
กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย. (2568). รายงานสถานการณ์น้ำท่วมฉับพลัน น้ำหลาก น้ำทะเลหนุนสูง ระหว่างวันที่ 14 พฤศจิกายน 2568. กระทรวงมหาดไทย.
กรมพัฒนาที่ดิน. (ม.ป.ป.). การจำแนกพื้นที่น้ำท่วมซ้ำซากของประเทศไทย.
กรมส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการ. (ม.ป.ป.). แผนบริหารการดูแลกลุ่มเปราะบางจากภัยพิบัติระดับภาค. กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์. สืบค้นจากhttps://phuket.dop.go.th/download/news/th1761539461-262_0.pdf
กมลวรรณ วรรณธนัง, สุภาวดี อินทรประสงค์, และธนภัทร พรหมสาขา ณ สกลนคร. (2565). การประยุกต์ใช้เทคโนโลยีสารสนเทศเพื่อการจัดการน้ำท่วมซ้ำซากในระดับท้องถิ่น. วารสารการจัดการภาครัฐ, 9(1), 1–24.
กิตติศักดิ์ แสงทอง. (2557). การบริหารจัดการน้ำท่วมขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น. วารสารรัฐประศาสนศาสตร์, 12(2), 45–67.
กิตติศักดิ์ แสงทอง, และอิศรัฏฐ์ รินไธสง. (2557). การมีส่วนร่วมของชุมชนกับการจัดการความเสี่ยงจากภัยพิบัติ. วารสารสังคมศาสตร์, 26(1), 89–112.
คัมภีร์ ทองพูน, สิริลักษณ์ ทองพูน, พัตรธีรา สุวรรณวงศ์, สิริกานต์ ทองพูน, และจริยา หมัดศร. (2564). บทบาทขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในการจัดการภัยพิบัติน้ำท่วม: กรณีศึกษาองค์การบริหารส่วนจังหวัดพัทลุง. ใน การประชุมหาดใหญ่วิชาการระดับชาติและนานาชาติ ครั้งที่ 12 (น. 153–169). มหาวิทยาลัยหาดใหญ่.
เครือข่ายองค์กรด้านประชากรข้ามชาติ. (2568, 19 ธันวาคม). สถานการณ์แรงงานข้ามชาติ 68 วิกฤต-ล้มเหลว-ไร้ทิศทาง การบริหารจัดการของรัฐ. Thai PBS Locals. สืบค้นจากhttps://www.thaipbs.or.th/locals/contents/ibzdd1yk20wmxeedgm0nvbmm
เพิ่มพร รวมเมฆ. (2557). การจัดการภัยพิบัติโดยอาศัยชุมชนเป็นฐานภายใต้นโยบายการกระจายอำนาจ: กรณีศึกษาเทศบาลนครปากเกร็ด [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย]. CUIR.
พงศ์พล ปลอดภัย, และกฤตวิทย์ นุเพชร. (2564). การศึกษาระดับความเสี่ยงและแนวทางป้องกันภัยพิบัติน้ำท่วมบริเวณลุ่มน้ำปัตตานี. วารสารการพัฒนาเชิงนวัตกรรมเชิงพื้นที่, 2(2), 65–79.
วราภรณ์ ทนงศักดิ์, และสุคนธชัย ชนะ. (2562). การพัฒนาระบบฐานข้อมูลกลุ่มเปราะบางสำหรับการวางแผนลดความเสี่ยงจากภัยพิบัติ [รายงานวิจัยฉบับสมบูรณ์]. ระบบคลังข้อมูลงานวิจัยไทย (TNRR), สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ. สืบค้นจาก https://tnrr.nriis.go.th/pdf_file/a79352840.pdf
สถาบันสารสนเทศทรัพยากรน้ำ (องค์การมหาชน). (2563). รายงานสถานการณ์น้ำและพื้นที่เสี่ยงน้ำท่วมจังหวัดปัตตานี. สสน.
สืบสกุล บำรุงบุตร, และฟ้าสว่าง อภิมหาเกรียงไกร. (2568). แรงงานข้ามชาติกับอคติทางชาติพันธุ์: ความเกลียดชัง “คนอื่น” ในสังคมไทยที่กลายเป็นอุปสรรคต่อการคุ้มครองแรงงาน. วารสารรัฐศาสตร์และรัฐประศาสนศาสตร์แห่งเกษตรศาสตร์, 3(1), 91–130.
ภาษาอังกฤษ
Bankoff, G. (2007). Living with risk: Coping with disasters. Disasters, 31(4), 430–448.
Hoffman, S. M., & Oliver-Smith, A. (2002). Catastrophe and culture: The anthropology of disaster. School of American Research Press.
Oliver-Smith, A. (1996). Anthropological research on hazards and disasters. Annual Review of Anthropology, 25, 303–328.
Reber, L. (2021). Migrant workers and sense of belonging in host communities. Journal of Migration Studies, 9(2), 215–232.
United Nations Office for Disaster Risk Reduction. (2019). Global assessment report on disaster risk reduction. United Nations.
Wisner, B., Blaikie, P., Cannon, T., & Davis, I. (2004). At risk: Natural hazards, people’s vulnerability and disasters (2nd ed.). Routledge.