การวิเคราะห์วัจนกรรมในการวิพากษ์ออนไลน์ กรณีศึกษาของผู้ใช้ภาษาชาวไทยต่อกรณีการเสียชีวิตของตำรวจ
คำสำคัญ:
การชมเชิงประชด, การวิจารณ์เชิงประชด, ผู้ใช้อินเทอร์เน็ตชาวไทย, วัจนกรรมการวิพากษ์วิจารณ์, วัจนกรรมในโลกออนไลน์บทคัดย่อ
งานวิจัยนี้มุ่งศึกษาแนวทางการใช้วัจนกรรมเสียดสีในโลกออนไลน์ของผู้ใช้อินเทอร์เน็ตชาวไทย โดยเฉพาะในกรณีวิพากษ์วิจารณ์เหตุการณ์การเสียชีวิตของเจ้าหน้าที่ตำรวจ ผ่านการวิเคราะห์ความคิดเห็นจำนวน 635 ข้อความบนเพจเฟซบุ๊กของรายการ "โหนกระแส" ซึ่งเป็นรายการโทรทัศน์ที่นำเสนอประเด็นร้อนในสังคมไทยงานวิจัยนี้ใช้วิธีการแบบผสม (Mixed-method) รวมการวิเคราะห์เชิงปริมาณและเชิงคุณภาพเพื่อสำรวจลักษณะของวัจนกรรมเสียดสีในบริบทออนไลน์ ช่วงเวลาที่เก็บข้อมูลครอบคลุมระหว่างต้นเดือนกันยายนถึงเดือนตุลาคมพ.ศ. 2566 ผลการวิเคราะห์พบว่า ผู้ใช้อินเทอร์เน็ตชาวไทยใช้วัจนกรรมเสียดสีเพื่อตั้งคำถามและวิพากษ์บรรทัดฐานทางสังคม ตัวอย่างหนึ่งที่สะท้อนความหมายแฝงได้ชัดเจน คือ ข้อความที่ว่า "นี่คือรางวัลตอบแทนของคนดี มันเป็นเรื่องปกติ" ซึ่งแฝงการเสียดสีในเชิงลึก ข้อความทั้งหมดในงานวิจัยนี้ได้รับการแปลจากภาษาไทยเป็นภาษาอังกฤษเพื่อการวิเคราะห์ในเชิงเปรียบเทียบ ในการศึกษาครั้งนี้ พบรูปแบบการสื่อสาร 8 ประเภท ได้แก่การวิพากษ์เชิงเสียดสี คิดเป็นร้อยละ 23.31 การวิพากษ์ตรงไปตรงมา คิดเป็นร้อยละ 17.64 คำถามเชิงประชด คิดเป็นร้อยละ 15.12 การชมเชิงเสียดสี คิดเป็นร้อยละ 12.91 การประชดโดยนัย คิดเป็นร้อยละ 10.39 การวิจารณ์ผ่านบุคคลที่สาม คิดเป็นร้อยละ 9.76 ข้อเสนอแนะตรงไปตรงมา คิดเป็นร้อยละ 8.82% และการใช้สแลงหรือภาษา พูดทั่วไป คิดเป็นร้อยละ 2.05 โดยสรุป งานวิจัยนี้เน้นให้เห็นถึงบทบาทสำคัญของวัจนกรรมเสียดสีและการประชดในฐานะเครื่องมือสื่อสารที่สะท้อนมุมมองและความคิดทางสังคม ช่วยส่งเสริมการรู้เท่าทันสื่อและเข้าใจการสื่อสารเชิงเสียดสีในโลกออนไลน์ ซึ่งอาจนำไปสู่การลดความเข้าใจผิดและส่งเสริมการสนทนาที่สร้างสรรค์ในสังคม
เอกสารอ้างอิง
Alotaibi, Y. (2017). A new analysis of verbal irony. International Journal of Applied Linguistics and English Literature, 6(5), 154–161.
Archer, D. E. (2008). Verbal aggression and impoliteness: Related or synonymous? In Language Power and Social Process (Vol. 21, pp. 181).
Attardo, S. (2000). Irony as relevant inappropriateness. Journal of Pragmatics, 32(6), 793–826.
Austin, J. L. (1962). How to do things with words. Oxford University Press.
Biber, D., Johansson, S., Leech, G., Conrad, S., & Finegan, E. (1999). Longman grammar of spoken and written English. Longman.
Bisang, W., Hock, H. H., Winter, W., & Pishwa, H. (Eds.). (2009). Language and social cognition: Expression of the social mind. Mouton de Gruyter.
Brown, P., & Levinson, S. C. (1987). Politeness: Some universals in language usage. Cambridge University Press.
Burgers, C., Van Mulken, M., & Schellens, P. J. (2011). Finding irony: An introduction of the verbal irony procedure (VIP). Metaphor and Symbol, 26(3), 186–205.
Camp, E. (2012). Sarcasm, pretense, and the semantics/pragmatics distinction. Noûs, 46(4), 587-634.
Celce-Murcia, M., & Olshtain, E. (2000). Discourse and context in language teaching: A guide for language teachers. Cambridge University Press.
Clark, H. H., & Gerrig, R. J. (1984). On the pretense theory of irony. In S. R. Levinson (Ed.), Pragmatics (pp. 24–34). Academic Press.
Colston, H. L. (2002). Contrast and assimilation in verbal irony. Journal of Pragmatics, 34(2), 111–142.
Culpeper, J. (2011). Impoliteness: Using language to cause offence (Vol. 28). Cambridge University Press.
Dynel, M. (2014). Isn't it ironic? Defining the scope of humorous irony. Humor, 27(4), 619–639.
Filik, R., Ţurcan, A., Ralph-Nearman, C., & Pitiot, A. (2019). What is the difference between irony and sarcasm? An fMRI study. Cortex, 115, 112-122.
Fongchamnan, M. P., & Tawilapakul, U. (2017). Irony processing in L2 English speakers (Doctoral dissertation, Thammasat University).
Forman, R. (2011). Humorous language play in a Thai EFL classroom. Applied linguistics, 32(5), 541-565.
Gibbs, R. W., & Colston, H. L. (Eds.). (2007). Irony in language and thought: A cognitive science reader. Psychology Press.
Giora, R. (1995). On irony and negation. Discourse Processes, 19(2), 239–264.
Graham, S. L., & Hardaker, C. (2017). (Im)politeness in digital communication. In The Palgrave handbook of linguistic (im)politeness, 785-814.
Grainger, K., Mills, S., Grainger, K., & Mills, S. (2016). Introduction: Language, culture, (im)politeness and (in)directness. In Directness and indirectness across cultures (pp. 1–33).
Grainger, K., Mills, S., Grainger, K., & Mills, S. (2016). Introduction: Language, culture,(im)politeness and (in) directness. Directness and indirectness across cultures, 1-33.
Grice, H. P. (1975). Logic and conversation. In P. Cole & J. L. Morgan (Eds.), Syntax and semantics: Vol. 3. Speech acts (pp. 41–58). Academic Press.
Hancock, J. T. (2004). Verbal irony use in face-to-face and computer-mediated conversations. Journal of Language and Social Psychology, 23(4), 447-463.
Hardaker, C. (2010). Trolling in asynchronous computer-mediated communication: From user discussions to academic definitions. Journal of Politeness Research, 6(2), 215–242.
Haugh, M. (2010). When is an email really offensive?: Argumentativity and variability in evaluations of impoliteness. Journal of Politeness Research, 6(1), 7–31.
Haugh, M., & Kádár, D. Z. (2017). Intercultural (im)politeness. The Palgrave handbook of linguistic (im) politeness, 601-632.
Herring, S. C. (2013). Discourse in Web 2.0: Familiar, reconfigured, and emergent. Discourse, 2(0), 1-26.
Holmes, J. (1995). Women, men and politeness. Longman.
Ermsittiparsert, K. (2013). Political Implication in “Sepha Khun Chang-Khun Phaen”. Idea, 3(10).
Kongchang, R. (2017). Responding strategies to verbal irony in Thai: A case study of speakers of equal status (Master’s thesis). Chulalongkorn University.
Kreuz, R. J., & Glucksberg, S. (1989). How to be sarcastic: The echoic reminder theory of verbal irony. Journal of Experimental Psychology: General, 118(4), 374.
Kreuz, R. J., & Roberts, R. M. (1995). Two cues for verbal irony: Hyperbole and the ironic tone of voice. Metaphor and Symbol, 10(1), 21-31.
Kumon-Nakamura, S., Glucksberg, S., & Brown, M. (1995). How about another piece of pie: The allusional pretense theory of discourse irony. Journal of Experimental Psychology: General, 124(1), 3–24.
Kumwapee, N., & Jitwiriyanont, S. (2020, October). Expressing the opposite: Acoustic cues of Thai verbal irony. In Proceedings of the 34th Pacific Asia Conference on Language, Information and Computation (pp. 439-446).
Leech, G. (2014). The pragmatics of politeness. Oxford University Press.
Levinson, S. C. (1983). Pragmatics. Cambridge University Press.
Nagavajara, C. (1998). The conciliatory rebels: Aspects of contemporary Thai literature. Manusya, Journal of Humanities, 1(1), 72-87.
Nguyen, T. T. M. (2005). Pragmatic development in L2 use of criticisms: A case of Vietnamese EFL learners. EUROSLA Yearbook, 5(1), 163-194.
Olshtain, E., & Treger, I. (2023). Cyberpragmatics: Complaints and the Collective Perspective. Contrastive Pragmatics, 4(3), 385-409.
Olshtain, E., & Weinbach, L. (1987). 10. Complaints: A study of speech act behavior among native and non-native speakers of Hebrew. In The pragmatic perspective (p. 195). John Benjamins.
Panpothong, N. (1996). A pragmatic study of verbal irony in Thai. University of Hawai'i at Manoa.
Panpothong, N. (1998). Ironic Context-Free Ironies in Thai as Conventionalized Implicatures. Manusya, Journal of Humanities, 1(1), 88-95.
Panpothong, N. (2013). Linguistic critical discourse: Concepts and applications in the study of discourse in Thai language. Chulalongkorn University.
Partington, A. (2007). Irony and reversal of evaluation. Journal of Pragmatics, 39(9), 1547–1569.
Popa-Wyatt, M. (2014). Pretence and echo: Towards an integrated account of verbal irony. International Review of Pragmatics, 6(1), 127–168.
Prombut, T. (2020). Politeness orientation in the linguistic expression of solidarity: A study of Thai ELF speakers in intercultural communication (Doctoral dissertation, University of Aberdeen).
Samermit, P., & Samermit, A. (2020). Thai irony as an indirect relational tool to save face in social interactions. The Diversity of Irony, 65, 133.
Sisuk, P., & Dhanesschaiyakupta, U. Exploring Untruthfulness through Indirect Expressions of Negative Attitudes Employed in American Drama Films. In 2017 WEI INTERNATIONAL ACADEMIC CONFERENCE PROCEEDINGS, July 24-27, 2017, Education and Humanities (p. 206)
Sperber, D., & Wilson, D. (1986). Relevance: Communication and cognition. Harvard University Press.
Srinarawat, D. (2005). Indirectness as a politeness strategy of Thai speakers. Pragmatics and Beyond New Series, 139, 175–193.
Suler, J. (2004). The online disinhibition effect. Cyberpsychology & Behavior, 7(3), 321-326.
Sullivan, A. (2019). The varieties of verbal irony: A new neo-Gricean taxonomy. Lingua, 232, 102740.
Tannen, D. (1994). Gender and discourse. Oxford University Press.
Terkourafi, A., & Sifianou, M. (2019). Understandings of impoliteness in the Greek context. Russian Journal of Linguistics, 23(4), 1014-1038
Utsumi, A. (2000). Verbal irony as implicit display of ironic environment: Distinguishing Ironic utterances from nonirony. Journal of Pragmatics, 32(12), 1777-1806.
Wilson, D., & Sperber, D. (1992). On verbal irony. Lingua, 87(1), 53–76.
Wilson, D. (2013). Irony comprehension: A developmental perspective. Journal of Pragmatics, 59, 40-56.
Yus, F. (2011). Cyberpragmatics: Internet-mediated communication in context. John Benjamins Publishing.
Yus, F. (2016). Propositional attitude, affective attitude and irony comprehension. Pragmatics & Cognition, 23(1), 92-116.
