การประเมินคุณภาพน้ำและประสิทธิภาพการบำบัดน้ำเสียในสถานพยาบาล กรณีศึกษาโรงพยาบาลห้วยผึ้ง

Main Article Content

อนงค์นาถ โรจนกร วังคำหาญ
วิสุดา สุขประโคน
อนุรักษ์ ปิ่นทอง

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาคุณภาพน้ำในหน่วยบำบัดน้ำเสียของระบบบำบัดน้ำเสียของโรงพยาบาลห้วยผึ้ง จังหวัดกาฬสินธุ์เปรียบเทียบคุณภาพของน้ำทิ้งจากระบบบำบัดน้ำเสียกับค่ามาตรฐาน และศึกษาประสิทธิภาพในการบำบัดคุณสมบัติทางกายภาพและเคมีของระบบบำบัดน้ำเสีย ซึ่งระบบบำบัดน้ำเสีย โรงพยาบาลห้วยผึ้ง เป็นแบบแอคทิวิเต็ดสลัดแบบกวนสมบูรณ์ (Completely Mixed Activated Sludge: CMAS) ประกอบด้วย 4 หน่วยบำบัด คือ หน่วยบ่อสูบ หน่วยเติมอากาศ หน่วยตกตะกอนและหน่วยเติมคลอรีน โดยการเก็บตัวอย่างน้ำในช่วงเวลาเดือนมิถุนายน พ.ศ. 2566 ซึ่งผลการศึกษาสามารถนำไปใช้ในปรับปรุงและพัฒนาระบบบำบัดน้ำเสียให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น


       ผลการศึกษา พบว่า น้ำเสียมีค่าความเป็นกรดด่าง 7.68±0.43  ของแข็งที่ละลายน้ำทั้งหมด 478.43±72.02 mg/L ความขุ่น 129.27±77.03 NTU ปริมาณออกซิเจนซึ่งละลายอยู่ในน้ำ 1.17±0.83 mg/L ตะกอนหนัก <0.1 mg/L และการนำไฟฟ้า 1,095.86±162.78 µS/cm และน้ำทิ้งมีค่าความเป็นกรดด่าง 7.85 ± 0.16 ของแข็งที่ละลายน้ำทั้งหมด 434.00 ± 45.61 mg/L ความขุ่น 81.94 ± 38.88 NTU ปริมาณออกซิเจนที่ละลายอยู่ในน้ำ 5.30 ± 0.35 mg/L ตะกอนหนัก <0.1 mg/L และการนำไฟฟ้า 987.29 ± 94.60 µS/cm เมื่อเปรียบเทียบคุณภาพน้ำทิ้งกับค่ามาตรฐาน พบว่า ความเป็นกรดด่าง ของแข็งที่ละลายน้ำทั้งหมด ปริมาณออกซิเจนที่ละลายอยู่ในน้ำ ตะกอนหนักและการนำไฟฟ้าอยู่ในเกณฑ์มาตรฐาน ในขณะที่ความขุ่นมีค่าสูงกว่าเกณฑ์มาตรฐานกำหนด ระบบบำบัดน้ำเสียที่พัฒนาขึ้นแสดงประสิทธิภาพในการลดปริมาณของแข็งที่ละลายน้ำทั้งหมด (TDS) ลง 9.28% ความขุ่นลดลง 36.61% ปรับปรุงระดับปริมาณออกซิเจนที่ละลายในน้ำ (DO) เพิ่มขึ้น 77.92% และลดค่าการนำไฟฟ้าของน้ำลง 9.9% ทั้งนี้ระบบบำบัดน้ำเสียสามารถลดค่าความขุ่นได้ถึง 36.61% ซึ่งเป็นอัตราการลดที่สูงเมื่อเทียบกับพารามิเตอร์อื่น อย่างไรก็ตามค่าความขุ่นหลังการบำบัดยังคงเกินมาตรฐาน เนื่องจากค่าความขุ่นเริ่มต้นในน้ำเสียมีระดับสูงมาก อีกทั้งการดูดสลัดจ์กลับเข้าสู่หน่วยเติมอากาศเพื่อบำบัดน้ำเสียใหม่อาจทำให้ประสิทธิภาพของระบบบำบัดในส่วนที่เกี่ยวข้องกับการลดค่าความขุ่นมีประสิทธิภาพลดลง

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
โรจนกร วังคำหาญ อ., สุขประโคน ว., & ปิ่นทอง อ. (2025). การประเมินคุณภาพน้ำและประสิทธิภาพการบำบัดน้ำเสียในสถานพยาบาล กรณีศึกษาโรงพยาบาลห้วยผึ้ง. วารสารมหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม, 19(2), 63–74. สืบค้น จาก https://so05.tci-thaijo.org/index.php/rmuj/article/view/283047
ประเภทบทความ
บทความวิจัย

เอกสารอ้างอิง

กมลรัตน์ สุวรรณวัฒน์. (2566). การจัดการระบบบำบัดน้ำเสียในโรงพยาบาลคุณภาพ-Quality The Story. สืบค้นเมื่อวันที่ 22 สิงหาคม 2567.

กรมโรงงานอุตสาหกรรม. (2554). ระบบบำบัดมลพิษน้ำ (พิมพ์ครั้งที่ 3). กรุงเทพฯ: กรมโรงงานอุตสาหกรรม.

กองบริการสาธารณสุข. (2564). คู่มือการควบคุมและบำรุงรักษาระบบบำบัดน้ำเสียของโรงพยาบาล. สมุทรสาคร: บริษัท บอร์น ทู บี พับลิชชิ่ง จำกัด.

ทัศนีย์ สดใส บุญนาค แพงชาติ และไกรวิชญ์ เรืองฤาหาร. การศึกษาประสิทธิภาพของระบบบำบัดน้ำเสียของโรงพยาบาลชุมชนจังหวัดสกลนคร. (2566). วารสารสุขภาพและสิ่งแวดล้อมศึกษา, 8(3), 322-332, กรกฎาคม-กันยายน.

ธนชีพ พีระธรณิศร์ ศิราณี ศรีใส วันนี มากันต์ วาสนา คงสุข และสุภาวิตา สุวรรณศิลป์. การพัฒนาคุณภาพน้ำเสียและน้ำทิ้งของสถานพยาบาลในประเทศไทย. (2565). วารสารการส่งเสริมสุขภาพและอนามัยสิ่งแวดล้อม, 45(1), 117-128, มกราคม-มีนาคม.

นิพนธ์ วงษ์ตา และอนุวัต หัวหนองหาร. (2566). ประสิทธิผลของโปรแกรมเฝ้าระวัง ควบคุม และการติดตามต่อคุณภาพน้ำทิ้งจากระบบบำบัดน้ำเสียของโรงพยาบาลในจังหวัดร้อยเอ็ด. Journal of Roi Kaensarn Academi, 8(10), 697-706, ตุลาคม.

ประกาศกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม เรื่อง กำหนดมาตรฐานควบคุมการระบายน้ำทิ้งจากอาคารบางประเภทและบางขนาด (ประเภท ก). (2548). ประกาศในราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 122 ตอนที่ 125 ง วันที่ 29 ธันวาคม 2548.

ประกาศกระทรวงอุตสาหกรรม ฉบับที่ 5 (พ.ศ. 2521) ออกตามความในพระราชบัญญัติน้ำบาดาล พ.ศ. 2520 เรื่อง กำหนดหลักเกณฑ์และมาตรการในทางวิชาการ สำหรับการระบายน้ำลงบ่อน้ำบาดาล. (2521). ประกาศในราชกิจจานุเบกษาเล่ม 95 ตอนที่ 66 วันที่ 27 มิถุนายน 2521.

ประกาศคณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติฉบับที่ 8 พ.ศ. 2537 เรื่อง เกณฑ์คุณภาพน้ำด้านการชลประทานในอ่างเก็บน้ำขนาดใหญ่ ขนาดกลาง และทางน้ำชลประทาน.

ฝ่ายคุณภาพสิ่งแวดล้อมและห้องปฏิบัติการ. (2559). คู่มือการจัดการน้ำเสียจากอาคารประเภทโรงพยาบาล. กรุงเทพฯ: กรมควบคุมมลพิษ กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม.

พระราชบัญญัติส่งเสริมและรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ พ.ศ.2535. (2535). ประกาศในราชกิจจานุเบกษา พ.ศ.2535 เล่ม 109 ตอนที่ 37 วันที่ 4 เมษายน 2535.

พลอยไพริน นวนนุกูล สายัณต์ แก้วบญุเรือง และทวินันท์ หาญประเสริฐ. (2564). ประสิทธิภาพระบบบำบัดน้ำเสีย วิทยาลัยการสาธารณสุขสิรินธร จังหวัดขอนแก่น. วารสารวิทยาศาสตร์สุขภาพและการสาธารณสุขชุมชน, 4(1), 70- 80, มกราคม-มิถุนายน.

สำนักอนามัยสิ่งแวดล้อม. (2557). คู่มือมาตรฐานการสุขาภิบาลและความปลอดภัยในโรงพยาบาล (พิมพ์ครั้งที่ 5). กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ.

อรรคพล ภูผาจิตต์. (2561). แนวทางการนำทิ้งจากระบบบำบัดน้ำเสียกลับมาใช้ประโยชน์ โรงพยาบาลคำม่วง. วารสารอนามัยสิ่งแวดล้อมและสุขภาพชุมชน, 3(2), 46-54, พฤษภาคม- สิงหาคม.