ปัจจัยที่สัมพันธ์กับประสิทธิภาพของการให้บริการสาธารณสุขของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านในเขตเทศบาลนครขอนแก่น จังหวัดขอนแก่น
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาระดับปัจจัยที่สัมพันธ์กับประสิทธิภาพการให้บริการของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) 2) ศึกษาระดับประสิทธิภาพการให้บริการของ อสม. ในเขตเทศบาลนครขอนแก่น 4 มิติ ได้แก่ การเข้าถึงบริการ คุณภาพการบริการ ความพึงพอใจของชุมชน และความต่อเนื่องของการบริการ และ 3) วิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยที่สัมพันธ์กับประสิทธิภาพการให้ บริการของ อสม. การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงปริมาณแบบสำรวจภาคตัดขวาง (Cross-sectional Survey Research) กลุ่มตัวอย่างคือประชาชนในเขตเทศบาลนครขอนแก่น จำนวน 399 คน คำนวณขนาดตัวอย่างด้วยสูตรของ Yamane ที่ระดับความเชื่อมั่น 95% เก็บข้อมูลด้วยแบบสอบถามระหว่างเดือนกันยายน–ตุลาคม พ.ศ. 2568 โดยคัดเลือกกลุ่มตัวอย่างแบบสะดวก (Convenience Sampling) เครื่องมือวิจัยผ่านการตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหาโดยผู้เชี่ยวชาญ 3 ท่าน มีค่า IOC อยู่ระหว่าง 0.67-1.00 ค่าเฉลี่ยรวม 0.80 และค่าความเชื่อมั่น ทั้งฉบับเท่ากับ 0.91 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และสถิติเชิงอนุมานด้วยค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์เพียร์สัน
ผลการวิจัยพบว่า 1) ปัจจัยที่สัมพันธ์กับประสิทธิภาพการให้บริการของ อสม. โดยรวมอยู่ในระดับมาก (= 4.48,
=0.63) โดยด้านนโยบายและโครงสร้างมีค่าเฉลี่ยสูงที่สุด 2) ประสิทธิภาพการให้บริการของ อสม. โดยรวมอยู่ในระดับมาก (
= 4.51,
=0.58) และทุกมิติอยู่ในระดับมาก และ 3) ปัจจัยทั้ง 6 ด้านมีความสัมพันธ์เชิงบวกกับประสิทธิภาพการให้บริการของ อสม. ในทุกมิติอย่างมีนัยสำคัญ ทางสถิติ (r = 0.443–0.624, p < .01) สะท้อนว่า ปัจจัยด้านสมรรถนะและแรงจูงใจ ทรัพยากรและสิ่งสนับสนุน ตลอดจนด้านนโยบายและโครงสร้าง มีความสัมพันธ์กับประสิทธิภาพการให้บริการของ อสม. ในบริบทเขตเมือง
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
1. บทความที่ลงตีพิมพ์ทุกเรื่องได้รับการตรวจทางวิชาการโดยผู้ประเมินอิสระ ผู้ทรงคุณวุฒิ (Peer Review) สาขาที่เกี่ยวข้อง อย่างน้อย 3 ท่าน ในรูปแบบ Double blind review
2. ข้อคิดเห็นใด ๆ ของบทความที่ลงตีพิมพ์ในวารสารมหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม นี้เป็นของผู้เขียน คณะผู้จัดทำวารสารไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย
3. กองบรรณาธิการวารสารมหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม ไม่สงวนสิทธิ์การคัดลอกแต่ให้อ้างอิงแสดงที่มา
เอกสารอ้างอิง
กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ. (2567). แผนปฏิบัติการปีงบประมาณ 2567. https://hss.moph.go.th/fileupload_doc/2024-02-22-44-24-130851-355.pdf
กองสนับสนุนสุขภาพภาคประชาชน. (2566). รายงานผลการดำเนินงาน ประจำปีงบประมาณ 2566. https://osm.hss.moph.go.th/uploads/OIT/O9.pdf
กิตติชัย พิมพ์จ่อง, อวยชัย วะทา, และ ประภัสสร ปรีเอี่ยม. (2561). การพัฒนาเครือข่ายเยาวชนเสบียงบุญเพื่อสร้างภูมิคุ้มกันเยาวชน ตำบลบ่อใหญ่ อำเภอบรบือ จังหวัดมหาสารคาม. วารสารมหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม, 12(3), 155–165.
จีรวรรณ หัสโรค์. (2568). การศึกษากระบวนการบริหารจัดการอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านเชิงรุก. วารสารวิชาการกรมสนับสนุนบริการสุขภาพ, 21(1), 93–103.
ฉลองรัฐ ทองกันทา และ นิพนธ์ แก้วต่าย. (2566). การสื่อสารโดยใช้เทคโนโลยีดิจิทัลเพื่อดูแลสุขภาพประชาชนของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านยุค 4.0 อำเภอหนองบัว จังหวัดนครสวรรค์. วารสารวิชาการมหาวิทยาลัยอีสเทิร์นเอเชีย ฉบับวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี, 17(1), 30–40.
ทัตติกา ฉัตรชัยพันธ์, สุวรรณา จันทร์ประเสริฐ, และ สมสมัย รัตนกรีฑากุล. (2559). ผลของการเสริมสร้างพลังอำนาจอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านต่อการรับรู้สมรรถนะแห่งตนและพฤติกรรมการดูแลผู้เป็นเบาหวานในชุมชน. วารสารคณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา, 24(3), 70–82.
เทศบาลนครขอนแก่น. (2566). แผนพัฒนาท้องถิ่น (พ.ศ. 2566–2570) เทศบาลนครขอนแก่น. https://www.kkmuni.go.th/2017/download/d/11610
ปิยนันท์ โอบอ้วน. (2022). รูปแบบการดูแลสุขภาพผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงโดยผู้ดูแลหลักในครอบครัวในเครือข่ายสุขภาพอำเภอโพนทอง. วารสารวิจัยและพัฒนานวัตกรรมทางสุขภาพ, 3(2), 96–107.
พันธะกานต์ ยืนยง, ญาณันธร กราบทิพย์, และ ชัญณัชชา บุญรัตน์. (2025). ความรอบรู้ดิจิทัลที่ส่งผลต่อการปฏิบัติงานของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน อำเภอเมืองปทุมธานี จังหวัดปทุมธานี. วารสารสาธารณสุขมูลฐาน (ภาคเหนือ), 35(2), 10–20.
พารินทร์ แก้วสวัสดิ์. (2565). แรงจูงใจที่มีความสัมพันธ์กับสมรรถนะการปฏิบัติงานของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน อำเภอลาดหลุมแก้ว จังหวัดปทุมธานี. วารสารวิชาการทางการพยาบาลและวิทยาศาสตร์สุขภาพ, 2(2), 22–33.
พิเชษฐ์ ไกรวงศ์. (2568). ประสิทธิผลของรูปแบบการพัฒนาศักยภาพการใช้งาน Smart อสม. ของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) อำเภอแกลง จังหวัดระยอง. วารสารวิชาการกรมสนับสนุนบริการสุขภาพ, 21(1), 73–82.
เพ็ญพิมล เปียงแก้ว, วรางคณา จันทร์คง, และ เอกพล กาละดี. (2566). ผลของโปรแกรมการมีส่วนร่วมของครอบครัวและอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านในการดูแลผู้ป่วยติดเตียงที่บ้าน. วารสารวิจัยและนวัตกรรมทางสุขภาพ, 6(1), e261894.
เยาวลักษณ์ ชาวบ้านโพธิ์. (2564). บทบาทของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านในการป้องกันการระบาดโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนาสายพันธุ์ใหม่ 2019 อำเภอพระประแดง จังหวัดสมุทรปราการ. วารสารรัฐประศาสนศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา, 4(1), 44–58.
ระพีพัฒน์ ศรีมาลา, พรสุข หุ่นนิรันดร์, และ ทรงพล ต่อนี. (2559). การจัดการสุขภาพชุมชนแบบมีส่วนร่วม: กรณีศึกษาชุมชนแห่งหนึ่งในจังหวัดฉะเชิงเทรา. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ วไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถัมภ์, 11(3), 159–168.
วิชัย ศรีผา. (2566). การพัฒนาความรอบรู้ด้านสุขภาพในการป้องกันโรคโควิด-19 ของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) จังหวัดบึงกาฬ. วารสารวิชาการสำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 8 จังหวัดอุดรธานี, 1(2), 14–27.
วิเชียร เทียนจารุวัฒนา, กิตติพร เนาว์สุวรรณ, และ สายสมร วชิระประพันธ์. (2564). แนวทางการพัฒนาอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) คุณภาพเพื่อสนับสนุนกำลังคนด้านสาธารณสุขสำหรับระบบสุขภาพในอนาคต. วารสารวิชาการสาธารณสุข, 30(2), 353–366.
วิระดา เสือมาก และ ประภาเพ็ญ สุวรรณ. (2566). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการปฏิบัติงานตามบทบาทหน้าที่ของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านในพื้นที่เทศบาลตำบลวิชิต อำเภอเมืองภูเก็ต จังหวัดภูเก็ต. วารสารสาธารณสุขและสุขภาพศึกษา, 3(2), 14–31.
สมศักดิ์ เตชะอุ่น และ ยงยุทธ แก้วเต็ม. (2568). ผลของการพัฒนาศักยภาพอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านในการใช้แอปพลิเคชันสมาร์ท อสม. เพื่อการเฝ้าระวังและควบคุมโรคไข้เลือดออกในพื้นที่โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านสบไพร ตำบลบ้านเป้า อำเภอเมืองลำปาง จังหวัดลำปาง. วารสารวิชาการสาธารณสุขชุมชน, 11(3), 143–155.
อัมรา อุบล และ ณฐา เมธาบุษยาธร. (2567). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการปฏิบัติงานส่งเสริมสุขภาพผู้สูงอายุของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน ตำบลหนองมะค่าโมง อำเภอด่านช้าง จังหวัดสุพรรณบุรี. วารสารนวัตกรรมสุขภาพและความปลอดภัย, 1(3), 16–28.
Arnstein, S. R. (1969). A ladder of citizen participation. Journal of the American Institute of Planners, 35(4), 216–224.
Best, J. W. (1977). Research in education (3rd ed.). Prentice-Hall.
Boyatzis, R. E. (1991). The competent manager: A model for effective performance. John Wiley & Sons.
Herzberg, F. (1966). Work and the nature of man. World Publishing Company.
Kario, K. (2020). Management of hypertension in the digital era. Hypertension, 76(3), 640–650.
Leischow, S. J., Best, A., Trochim, W. M., Clark, P. I., Gallagher, R. S., Marcus, S. E., & Matthews, E. (2008). Systems thinking to improve the public’s health. American Journal of Preventive Medicine, 35(2 Suppl.), S196–S203.
Likert, R. (1932). A technique for the measurement of attitudes. Archives of Psychology, 22(140), 1–55.
Maslow, A. H. (1954). Motivation and personality. Harper & Row.
Pretty, J. N. (1995). Participatory learning for sustainable agriculture. World Development, 23(8), 1247–1263.
Shippmann, J. S., Ash, R. A., Batjtsta, M., Carr, L., Eyde, L. D., Hesketh, B., Kehoe, J., Pearlman, K., Prien, E. P., & Sanchez, J. I. (2000). The practice of competency modeling. Personnel Psychology, 53(3), 703–740.
Spencer, L. M., & Spencer, P. S. M. (2008). Competence at work: Models for superior performance. Wiley India Pvt.
United Nations. (2015). Goal 3: Ensure healthy lives and promote well-being for all at all ages. https://sdgs.un.org/goals/goal3
Vroom, V. H. (1964). Work and motivation. Wiley.
World Health Organization. (1978). Declaration of Alma-Ata. https://www.who.int/publications/i/item/WHO-EURO-1978-3938-43697-61471
World Health Organization. (2010). Monitoring the building blocks of health systems: A handbook of indicators and their measurement strategies. https://iris.who.int/items/ecbd9a5a-538f-43a7-8050-d18073d51bd4
World Health Organization. (2018). Declaration of Astana: Global Conference on Primary Health Care, Astana, Kazakhstan, 25–26 October 2018 (WHO/HIS/SDS/2018.61). https://www.who.int/publications/i/item/WHO-HIS-SDS-2018.61
Yaebkai, Y., & Wongsawat, P. (2022). Factors affecting performance of village health volunteers in Sukhothai, Thailand. Journal of Public Health and Development, 20(1), 120–131.
Yamane, T. (1973). Statistics: An introductory analysis (3rd ed.). Harper & Row.
