แนวทางการเสริมสร้างจริยธรรมสื่อมวลชนไทยเชิงพุทธบูรณาการ

บทคัดย่อ

สังคมไทยเรียกร้องให้สื่อมวลชนทำหน้าที่ภายใต้กรอบจริยธรรมมากขึ้น เนื่องจากปัจจุบันสื่อมีความเป็นอุตสาหกรรม มีทุนใหม่ๆ เข้ามาจึงคำนึงถึงผลกำไรมากกว่าประโยชน์ส่วนรวม วัตถุประสงค์ของบทความนี้เพื่อนำเสนอแนวทางเสริมสร้างจริยธรรมสื่อมวลชนไทยเชิงพุทธบูรณาการ โดยศึกษาสภาพปัญหาจริยธรรมสื่อมวลชนพบว่ามี 4 ประการคือ 1) ปัญหาจริยธรรมด้านการนำเสนอเนื้อหาข่าว 2) ปัญหาจริยธรรมของทุนธุรกิจสื่อมวลชน 3) ปัญหาความรู้ความเข้าใจในกรอบจริยธรรมและจิตสำนึกความเป็นวิชาชีพสื่อมวลชน 4) ปัญหาการกำกับดูแลจริยธรรมวิชาชีพสื่อมวลชน จากปัญหาดังกล่าวนำมาเป็นประเด็นเพื่อหาแนวทางเสริมสร้างจริยธรรมสื่อมวลชนให้ซึมซับสู่จิตสำนึก ผลการศึกษาพบว่ามีหลักพุทธธรรม 5 ประการ คือ หิริโอตตัปปะ อคติ 4 เบญจศีลเบญจธรรม สัมมาอาชีวะ และหลักประโยชน์ 3 บูรณาการกับหลักจริยธรรมวิชาชีพสื่อมวลชนคือ 1) การนำเสนอข้อเท็จจริงปราศจากอคติ 2) แยกข้อเท็จจริงและความเห็น 3) สมดุลเป็นธรรม 4) คำนึงถึงประโยชน์สาธารณะ 5) เคารพสิทธิส่วนบุคคลและศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ 6) ไม่นำเสนอภาพข่าวที่อุจาด ลามก อนาจาร 7) หลีกเลี่ยงประทุษวาจา 8) ละเว้นอามิสสินจ้าง 9) ไม่โฆษณาแอบแฝงให้หลงเชื่อ จากการบูรณาการหลักจริยธรรมสื่อมวลชนและหลักพุทธธรรม 5 ประการเข้าด้วยกันนำมาสู่องค์ความรู้เป็นแนวปฏิบัติ ที่เรียกว่า “พุทธจริยธรรมสื่อมวลชน” (Buddhist Ethics of Mass Media) เพื่อแก้ปัญหาจริยธรรมของสื่อมวลชนด้วยการเสริมสร้างจิตสำนึกด้วยหลักพุทธธรรมควบคู่กับหลักจริยธรรมสื่อมวลชน ซึ่งจะสามารถแก้ไขปัญหาการทำผิดจริยธรรมของสื่อมวลชนที่ได้ผลยั่งยืนยิ่งขึ้น ด้วยการมุ่งฝึกฝนปรับจิตใจ กาย วาจากระตุ้นเตือนให้เกิดมโนธรรมในจิตใจของสื่อมวลชน สำนึกแห่งความรู้สึกผิดชอบชั่วดี ให้ละอายกลัวต่อความประพฤติผิดจริยธรรมทางกาย วาจา ใจ ที่จะส่งผลกระทบเสียหายต่อผู้อื่น ปรับเปลี่ยนมาเป็นการทำหน้าที่รายงานความจริง ตรงไปตรงมา ไม่ลำเอียง มีความเป็นธรรม คำนึงถึงประโยชน์สาธารณะ มีจิตวิญญาณความเป็นสื่อมวลชน และมีอาชีวปฏิญาณ ปฏิบัติตนตามหลักจริยธรรมวิชาชีพสื่อมวลชนอย่างถูกต้องและยั่งยืน