วิจัยเพื่อท้องถิ่น : บทบาทมหาวิทยาลัยในการขับเคลื่อนการพัฒนาชุมชนอย่างยั่งยืน

บทคัดย่อ

นโยบายการพัฒนาประเทศไทยภายใต้ “ประเทศไทย4.0” มิอาจบรรลุผลหากยังมีการละเลยหรือนิ่งเฉยต่อความล้มเหลวในการพัฒนาชุมชนด้วยวิธีเดิม  ในขณะที่สังคมมีการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วก่อให้เกิดปัญหาที่ซับซ้อนมากขึ้น แนวทางการพัฒนาแบบเดิมจึงไม่อาจเป็นทางออกในการแก้ปัญหาของชุมชนในระดับรากหญ้าอีกต่อไป  บทความนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อนำเสนอบทบาทของมหาวิทยาลัยซึ่งเป็นแหล่งความรู้และเป็นที่พึ่งพิงทางปัญญาของสังคม ในการหนุนเสริมและนำความรู้ความเชี่ยวชาญในการทำวิจัยมาปรับใช้ให้สอดคล้องกับชุมชน ด้วยแนวทางการวิจัยเพื่อท้องถิ่น (Community - Based Research) ซึ่งเป็นกระบวนทัศน์ใหม่ที่มองภาพการทำงานระหว่างการวิจัยกับการพัฒนาเป็นเนื้องานเดียวกันและเกื้อหนุนกัน ใช้ความรู้ที่ได้จากการทำวิจัยโดยนักวิจัยชาวบ้านเองกับความรู้จากภูมิปัญญาพื้นบ้านแก้ปัญหาของตนเอง  ก่อให้เกิดการเรียนรู้ของคนในชุมชนที่เป็นเจ้าของปัญหาและมีหน้าที่ต้องแก้ปัญหาอันเป็นกุญแจดอกสำคัญที่จะไขไปสู่การพัฒนาชุมชนอย่างยั่งยืน