การจัดการภัยพิบัติน้ำท่วมโดยใช้ชุมชนเป็นฐาน : ศึกษากรณีเครือข่ายพัฒนาสิ่งแวดล้อมคลองบางบัว
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยในครั้งนี้เป็นการศึกษาการก่อตั้งกระบวนการพัฒนาและสร้างความเข้มแข็งของเครือข่ายพัฒนาสิ่งแวดล้อมคลองบางบัว และศึกษาบทเรียนการจัดการภัยพิบัติน้ำท่วมโดยใช้ชุมชนเป็นฐานของเครือข่ายพัฒนาสิ่งแวดล้อมคลองบางบัว โดยใช้วิธีการวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) ใช้การสัมภาษณ์เชิงลึกกลุ่มตัวอย่างแบบเฉพาะเจาะจง (Purposive Sampling) มีผู้ที่ให้ข้อมูลที่สำคัญ (Key – informant) ได้แก่ ประธานชุมชน คณะกรรมการเครือข่ายพัฒนาสิ่งแวดล้อมคลองบางบัว แกนนำชุมชน และผู้อาวุโสในพื้นที่ จำนวน 12 คน พบว่า ปัจจัยสำคัญที่ส่งผลต่อความสำเร็จของการจัดการภัยพิบัติน้ำท่วม ได้แก่ ทุนทางสังคม ความเป็นผู้นำในด้านต่าง ๆ ทำให้สามารถแก้ปัญหาในด้านการติดต่อประสานงานกับหน่วยงาน การให้ข้อมูลข่าวสารและอื่น ๆ ข้อเสนอแนะสำหรับภาคีที่เกี่ยวข้อง คือ ประธานชุมชนที่มีภาวะผู้นำที่เข้มแข็งจะต้องพยายามสร้างแรงดลใจโน้มน้าวให้ประธานชุมชนที่ยังอ่อนแอพัฒนาตนเอง และเสริมศักยภาพของตนเองให้เป็นผู้นำที่เข้มแข็ง การบริหารจัดการภัยพิบัติน้ำท่วมควรเป็นไปในลักษณะกระจายอำนาจ นอกจากนี้เครือข่ายพัฒนาสิ่งแวดล้อมคลองบางบัวควรทำหน้าที่เป็นพี่เลี้ยง เน้นให้ชุมชนพึ่งพาตัวเอง ส่วนในเรื่องการมีส่วนร่วมรับรู้ข้อมูลสาธารณะ เครือข่ายฯ ควรทำหน้าที่เป็นฐานข้อมูลกลาง หน่วยงานภาครัฐควรกระจายอำนาจให้แก่ชุมชน เพื่อให้ชุมชนสามารถเป็นผู้บริหารจัดการภัยพิบัติในพื้นที่ของตนเอง โดยภาครัฐเป็นผู้สนับสนุนด้านการเงิน วิชาการ และสิ่งของจำเป็น เพื่อเป็นปัจจัยเสริมให้ชุมชนฟื้นตัวได้อย่างรวดเร็ว และสามารถช่วยเหลือซึ่งกันและกันในอนาคตต่อไป
Article Details
ทุกบทความที่ตีพิมพ์ในวารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ร่มพฤกษ์เป็นทัศนะและข้อคิดเห็นของผู้เขียนมิใช่ทัศนะของมหาวิทยาลัยเกริกหรือกองบรรณาธิการ การนำบทความส่วนใดส่วนหนึ่งหรือทั้งหมดไปพิมพ์เผยแพร่ต้องอ้างอิงที่มาให้ชัดเจน
เอกสารอ้างอิง
นิเวศ ธรรมชัยชูศักดิ์ และ ธิดา กมลรุ่งเรือง. (2560). การพัฒนาขีดความสามารถด้านภาวะผู้นำกับการปฏิรูปการศึกษาของผู้บริหารสถาบันอุดมศึกษาไทยในยุคไทยแลนด์ 4.0. วารสารร่มพฤกษ์, 35(3), 91.
ทีมกรุ๊ป. (2555). “รับรู้...สู้ภัยน้ำ”. กรุงเทพฯ : เอส.เอ็น.มีเดีย แอนด์ แพ็ค,.
ปิยะพงษ์ ทองดี. (2560). ภาวะผู้นำขององค์การสมัยใหม่. วารสารร่มพฤกษ์, 36(1), 84-85.
พันธ์ศิริ ธนาริยะวงศ์. (2556). เครือข่ายการจัดการภัยพิบัติจากอุทกภัยหมู่บ้านเก้ากอ ตำบลทอนหงส์ อำเภอพรหมคีรี
จังหวัดนครศรีธรรมราช. คณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล, กรุงเทพฯ.
เพ็ญประภา ภัทรานุกรม. (2552). การพัฒนาทุนทางสังคมโดยใช้ชุมชนเป็นฐานในชุมชนประสบภัยพิบัติสึนามิ : กรณีศึกษาชุมชน
ในพื้นที่จังหวัดพังงา. ศูนย์ส่งเสริมวิจัยและผลิตตำรา มหาวิทยาลัยเกริก, กรุงเทพฯ.
เพ็ญประภา ภัทรานุกรม และคณะ. (2556). รายงานการวิจัยแนวทางการจัดการภัยพิบัติ โดยเครือข่ายพัฒนาสิ่งแวดล้อมคลองบางบัว. ศูนย์ส่งเสริมวิจัยและผลิตตำรา มหาวิทยาลัยเกริก และ สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย, กรุงเทพฯ.
วัลลภัช สุขสวัสดิ์. (2561). แนวคิดทุนทางสังคมของโรเบิร์ต ดี พัตนัม และข้อท้าทาย (ROBERT D. PUTNAM’S CONCEPT OF SOCIAL CAPITAL AND ITS CHALLENGES). (10 สิงหาคม 2561) สืบค้นจาก http://pubcenter.swu.ac.th/.
ศิรินันต์ สุวรรณโมลี และคณะ. (2550). แนวทางการพัฒนาการจัดการความเสี่ยงจากภัยพิบัติโดยชุมชนเป็นฐาน
จากภาคประชาสังคม : กรณีศึกษาชุมชนบ้านน้ำเค็ม ตำบลบางม่วง อำเภอตะกั่วป่า จังหวัดพังงา.
คณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี, กรุงเทพฯ.
สมศักดิ์ สามัคคีธรรม. (2560). สวัสดิการชุมชนกับการสร้างสังคมเข้มแข็งในเขตกรุงเทพมหานคร. วารสารร่มพฤกษ์, 35(1), 151.
อรทัย อาจอ่ำ. (2555). การศึกษาและพัฒนาระบบการช่วยเหลือทางสังคมในภาวะวิกฤต.
สถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล, กรุงเทพฯ.
Putman D. Robert. (1993). Making Democracy work : Civic traditions in Modem Italy.
Princeton University Press, U.S.A.
