การปฏิบัติงานสังคมสงเคราะห์ทางสาธารณสุข ในศูนย์บริการสาธารณสุข สำนักอนามัย กรุงเทพมหานคร

บทคัดย่อ

การศึกษานี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาการปฏิบัติงานสังคมสงเคราะห์ทางสาธารณสุข ในศูนย์บริการสาธารณสุข สำนักอนามัย กรุงเทพมหานคร 2) ศึกษาปัญหาการปฏิบัติงานสังคมสงเคราะห์ทางสาธารณสุข และ 3) ศึกษาแนวทางการพัฒนางานสังคมสงเคราะห์ทางสาธารณสุข โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ กลุ่มตัวอย่าง จำนวน 75 คน ได้แก่ ผู้บริหารระดับสูง ผู้บริหารระดับต้น และผู้ปฏิบัติงานในตำแหน่งนักสังคมสงเคราะห์ของสำนักอนามัย ใช้วิธีการเก็บรวบรวมข้อมูลโดยการสัมภาษณ์เชิงลึกสำหรับผู้บริหารระดับสูงและระดับต้น จำนวน 8 คน และการสนทนากลุ่มสำหรับผู้ปฏิบัติ จำนวน 68 คน แบ่งเป็น 6 กลุ่ม วิเคราะห์ข้อมูลโดยการวิเคราะห์เนื้อหา ผลการศึกษาพบว่า งานสังคมสงเคราะห์ทางสาธารณสุข ในศูนย์บริการสาธารณสุข เป็นการดูแลสุขภาพของประชาชนในมิติด้านจิตใจ สังคม และจิตวิญญาณ ที่เชื่อมโยงกับสุขภาพร่างกาย งานสังคมสงเคราะห์ทางสาธารณสุข เป็นส่วนหนึ่งของบริการสุขภาพปฐมภูมิของกรุงเทพมหานคร ที่ครอบคลุมการส่งเสริมสุขภาพ ป้องกันและควบคุมโรค รักษาพยาบาล และฟื้นฟูสภาพ นักสังคมสงเคราะห์ทางสาธารณสุขมีบทบาททั้งในทางวิชาชีพและการบริหารศูนย์บริการสาธารณสุข ปัญหาของการปฏิบัติงานพบว่า จากปัญหาเชิงโครงสร้าง อัตรากำลังของนักสังคมสงเคราะห์ไม่สอดคล้องกับภาระงาน สถานการณ์ปัญหา และการบริหารจัดการระบบสุขภาพ แนวทางการพัฒนางานสังคมสงเคราะห์ทางสาธารณสุข ควรมีการมุ่งเน้นผู้ใช้บริการ มีความเป็นผู้นำ การมีส่วนร่วมของบุคลากร การเน้นกระบวนการ การปรับปรุงงาน และการตัดสินใจบนพื้นฐานของข้อมูล ซึ่งเป็นองค์ประกอบของการพัฒนาคุณภาพโดยรวม (Total Quality Management : TQM) จากข้อค้นพบดังกล่าว จึงมีข้อเสนอแนะให้มีการพัฒนามาตรฐานการปฏิบัติงานสังคมสงเคราะห์ทางสาธารณสุข ในศูนย์บริการสาธารณสุข เพื่อเป็นเครื่องมือและกลไกที่จะนำไปสู่การพัฒนางานสังคมสงเคราะห์ทางสาธารณสุขต่อไป