แนวทางการจัดกิจกรรมศิลปะแบบมีส่วนร่วมโดยใช้ทุนทางวัฒนธรรมชุมชนเยาวราชเป็นฐาน
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาอัตลักษณ์วัฒนธรรมและรูปแบบหัตถศิลป์จากชุมชนชาวจีนเยาวราช 2) เพื่อออกแบบกิจกรรมศิลปะและประเมินผลการจัดกิจกรรมจากทุนทางวัฒนธรรมชาวจีนเยาวราช ใช้การวิจัยเชิงพัฒนา (Research and Development) กลุ่มตัวอย่างมี 2 กลุ่ม ประกอบด้วย 1) กลุ่มผู้ให้ข้อมูล ใช้การเลือกแบบจำเพาะเจาะจง (Purposive Sampling) แบ่งเป็น 4 กลุ่ม ประกอบด้วย กลุ่มวัยเด็กและเยาวชน (20 คน) กลุ่มผู้ใหญ่วัยทำงาน (10 คน) กลุ่มผู้สูงอายุ (10 คน) กลุ่มผู้เชี่ยวชาญด้านวัฒนธรรมจีน (4 คน) รวมทั้งหมด 44 คน และ 2) กลุ่มทดลองกิจกรรมใช้การเลือกแบบอาสาสมัคร (Voluntary Selection) จากนักเรียน ผู้ปกครอง และครูโรงเรียนในเขตสัมพันธวงศ์ จำนวน 37 คน ผลการวิจัยพบว่าอัตลักษณ์ที่คนในชุมชนให้ความสำคัญ คือ ประเพณี ความเชื่อและค่านิยม สถาปัตยกรรม และวิถีชีวิตความเป็นอยู่ งานหัตถศิลป์ที่สนใจ คือ งานเย็บผ้า งานพับ/ตัดกระดาษไหว้เจ้า เป็นภูมิปัญญาชุมชนด้านอาชีพและสืบทอดในวิถีชีวิต ออกแบบเป็นกิจกรรมการตัดผ้าสร้างสรรค์ วัสดุมีความคงทนกว่ากระดาษ เป็นกิจกรรมที่ง่าย ยืดหยุ่นด้านเวลา เหมาะกับทุกเพศทุกวัย และเป็นแหล่งวัตถุดิบขนาดใหญ่ในประเทศ ผลประเมินความพึงพอใจในการจัดกิจกรรมพบว่า ค่าเฉลี่ยด้านความรู้และมุมมองเกี่ยวกับอัตลักษณ์ชุมชนเยาวราชมีค่าสูงที่สุด ( = 4.42, S.D. = 0.10) ตามด้วย ด้านสิ่งอำนวยความสะดวก (
= 4.41, S.D. = 0.05) ด้านกิจกรรมการตัดผ้าสร้างสรรค์ (
= 4.36, S.D. = 0.09) ตามลำดับ และด้านที่มีค่าเฉลี่ยน้อยที่สุด คือ ด้านการประชาสัมพันธ์ (
= 4.1, S.D. = 0.38) ได้ข้อสรุปว่าผู้เข้าร่วมกิจกรรมได้รับความรู้ด้านอัตลักษณ์และการจัดกิจกรรมศิลปะมีความเหมาะสม เนื่องจากกิจกรรมมีความยืดหยุ่นและมีระดับความยากง่ายที่เปิดโอกาสให้ผู้เข้าร่วมกิจกรรมเลือกทำได้ เหมาะกับทุกเพศทุกวัย ข้อเสนอแนะในการวิจัยครั้งต่อไป คือการต่อยอดและพัฒนากิจกรรมในรูปแบบสินค้าและบริการในพื้นที่ รวมถึงการขยายผลกระบวนการสร้างกิจกรรมศิลปะสู่วัฒนธรรมในพื้นที่อื่น
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ทุกบทความที่ตีพิมพ์ในวารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ร่มพฤกษ์เป็นทัศนะและข้อคิดเห็นของผู้เขียนมิใช่ทัศนะของมหาวิทยาลัยเกริกหรือกองบรรณาธิการ การนำบทความส่วนใดส่วนหนึ่งหรือทั้งหมดไปพิมพ์เผยแพร่ต้องอ้างอิงที่มาให้ชัดเจน
เอกสารอ้างอิง
กรมส่งเสริมวัฒนธรรม. (2558). คู่มือการเสนอขอขึ้นทะเบียนมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของชาติ. สำนักงานกิจการโรงพิมพ์ องค์การสงเคราะห์ทหารผ่านศึก.
กัญญารัตน์ แก้วกมล นิติคุณ ท้าวทอง สุปวีณ์ รสรื่น อนุศิษฎ์ เพชรเชนทร์ อมรรัตน์ รัตนสุภา และจันทรัศม์ ภูติอริยวัฒน์. (2564). การใช้ทุนทางวัฒนธรรมเพื่อการพัฒนาชุมชนอย่างยั่งยืน. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 11(1), 75-92.
จิราภรณ์ แจ่มใส. (2559). ผลของการใช้กิจกรรมศิลปะแบบร่วมมือประกอบการเล่านิทานในการพัฒนาทักษะทางสังคมของเด็กปฐมวัย. วารสารวิชาการบัณฑิตวิทยาลัยสวนดุสิต, 12(1), 19-27.
ณัฐกาญจน์ จันทร์เนื้อไม้. (2551). การพัฒนาชุดกิจกรรมการเรียนรู้เพื่อส่งเสริมการเห็นคุณค่าศิลปะล้านนา. (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย). Chula Digital Collections. https://digital.car.chula.ac.th/chulaetd/3508/.
ณัฐวุฒิ รุ่งโรจน์สิทธิชัย และ ศยามล เจริญรัตน์. (2564). กระบวนการเปลี่ยนแปลงและผลกระทบต่ออัตลักษณ์เชิงพื้นที่ของอาคารร้านค้าดั้งเดิมในย่านตลาดเก่าชุมชนเยาวราช. วารสารมหาจุฬา นาครทรรศน์, 8(7), 282-294.
ถวิลวดี บุรีกุล นิตยา โพธิ์นอก อินทุอร แสงอรัญ ดวงจันทร์ ศิริรักษ์โสภณ และวริศรา อัมพรศิริธรรม. (2565). การเสริมสร้างความมั่นคงทางสังคมของชาติ เพื่อินาคตประชาธิปไตยไทย กรณีศึกษาการใช้ทุนทางวัฒนธรรมเพื่อเสริมสร้างภูมิคุ้มกันทางสังคมในพื้นที่เทศบาลตำบลเชียงคาน. สำนักวิจัยและพัฒนา สถาบันพระปกเกล้า.
ธนพร สายวงศ์ปัญญา และ อินทิรา พรมพันธุ์. (2567). แนวทางการออกแบบกิจกรรมศิลปะเพื่อส่งเสริมการเห็นคุณค่าศิลปวัฒนธรรมท้องถิ่น. วารสารสังคมศาสตร์และวัฒนธรรม, 8(4), 49-61.
นรุตม์ คุปต์ธนโรจน์. (2558). ย่านไชน่าทาวน์เยาวราช: พื้นที่การนำเสนออัตลักษณ์เชิงซ้อนของวัฒนธรรมความเป็นจีนในสังคมไทยร่วมสมัย. (Doctoral dissertation, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย).http://doi.org/10.14457/CU.the.2015.942.
นิชกานต์ เตมียศิลปิน. (2559). ศิลปะชุมชนสามแพร่ง. (วิทยานิพนธ์ปริญญาาศิลปบัณฑิต, มหาวิทยาลัยศิลปากร). SURE. https://sure.su.ac.th/xmlui/handle/123456789/13106.
ปัญญา เทพสิงห์ และ เก็ตถวา บุญปราการ. (2561). การมีส่วนร่วมของชุมชนในการอนุรักษ์ศิลปวัฒนธรรมชายแดนภาคใต้: กรณีวัดชลธาราสิงเห จังหวัดนราธิวาส. วารสารศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัย สงขลานครินทร์ วิทยาเขตหาดใหญ่, 10(2), 85-111.
ผู้เชี่ยวชาญด้านวัฒนธรรมจีน. การสัมภาษณ์ด้านอัตลักษณ์วัฒนธรรมจีน 6 ด้าน. (15 กุมภาพันธ์ 2566). สัมภาษณ์.
ไพลิน สำเภา. (2562). การศึกษาอัตลักษณ์ทางสถานที่ของเยาวราชและผลกระทบจากรถไฟฟ้าใต้ดิน สายสีน้ำเงิน. (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยศิลปากร).
http://ithesis-ir.su.ac.th/dspace/handle/123456789/2517.
มหาวิทยาลัยศิลปากร และ นันทนิตย์ วานิชาชีวะ. (2563). การพัฒนาทุนทางศิลปะและวัฒนธรรมย่านเยาวราช. มหาวิทยาลัยศิลปากร.
สานิต ศิริวิศิษฐ์กุล และเฉลิมชัย วิโรจน์วรรณ. (2557). การธำรงอัตลักษณ์ของชาวจีนเจนเนอเรชั่นวายในย่านไชน่าทาวน์เยาวราช. วารสารหาดใหญ่วิชาการ, 12(2), 175-182.
สุชาติ อิ่มสำราญ และ โสมฉาย บุญญานันต์. (2564). แนวทางการจัดกิจกรรมศิลปะแบบผสมผสานที่ส่งเสริมการเห็นคุณค่าของอัตลักษณ์ศิลปะพื้นบ้านสำหรับนักท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์. วารสารวิจยวิชาการ, 6(5), 139–154.
Bourriaud, N. (2020). Relational aesthetics. Les presses du réel.
Bowell, L. (2015). Beyond the gate: Community arts participation enhances teaching and learning. Curriculum Matters, 11(2015), 31-51.
Madyaningrum, M. E., & Sonn, C. (2011). Exploring the meaning of participation in a community art project: A case study on the Seeming project. Journal of Community & Applied Social Psychology, 21(4), 358-370.
The United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization. (2003). Convention for the Safeguarding of the Intangible Cultural Heritage. https://ich.unesco.org/doc/src/15164-EN.pdf.
