“ลอย” สัญญะและสุนทรียะของรูปลักษณ์ทางศาสนา สิ่งสำเร็จรูปและวัสดุสังเคราะห์ (“Balloon Buddha”: Sign and aesthetic of religious images, readymade and synthetic material)

Abstract

การใช้สิ่งสำเร็จรูปและวัสดุสังเคราะห์ในศิลปะร่วมสมัยเปิดโอกาสให้เกิดการสร้างความหมายใหม่จากวัสดุและรูปลักษณ์ที่คุ้นเคย โดยเฉพาะเมื่อนำมาใช้ร่วมกับรูปลักษณ์ทางศาสนา ย่อมก่อให้เกิดการตีความและตั้งคำถามต่อความหมายและคุณค่าที่มีอยู่เดิม งานสร้างสรรค์นี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการสื่อสารของสัญญะและผลกระทบทางสุนทรียะของสิ่งสำเร็จรูปและวัสดุสังเคราะห์ที่นำมาประกอบสร้างรูปลักษณ์ของพระพุทธรูปในลักษณะของศิลปะติดตั้งด้วยวิธีการทางสัญวิทยาจากการศึกษาพบว่าสิ่งสำเร็จรูปและวัสดุสังเคราะห์ที่นำมาสร้างรูปลักษณ์ของพระพุทธรูปในลักษณะของลูกโป่งได้สื่อสารและสร้างผลกระทบทางสุนทรียะในลักษณะต่าง ๆ ทั้งในส่วนของความรู้สึกสัมผัสที่นำไปสู่ความหมายและอุดมคติทางศาสนาและในลักษณะของการรื้อสร้างที่นำไปสู่กระบวนการทางความคิดในเชิงวิพากษ์ ในส่วนของความรู้สึกสัมผัส รูปลักษณ์และองค์ประกอบของทัศนะธาตุ เช่น รูปทรง สี แสง พื้นผิว ปริมาตร จำนวน ลักษณะของการติดตั้งและการจัดวางนำไปสู่แนวคิด เช่น ความหลุดพ้น การปล่อยวาง การเกิด คงอยู่และการสูญสลาย ซึ่งเป็นอุดมคติของพุทธศาสนา ในส่วนของการรื้อสร้าง รูปลักษณ์ของลูกโป่งที่อ้างอิงกับวัฒนธรรมมวลชนและตัวเนื้อวัสดุสังเคราะห์ที่เป็นยางยืดในลักษณะสิ่งสำเร็จรูปที่เกิดจากระบบการผลิตแบบอุตสาหกรรมสมัยใหม่ได้สั่นคลอนและปั่นป่วนสถานะความศักดิ์สิทธิ์ของพระพุทธรูป เมื่อถอดความหมายจากแบบแผนที่ซ่อนเร้นของลักษณะคู่ตรงข้ามระหว่างความศักดิ์สิทธิ์และความเป็นธรรมดาสามัญด้วยวิธีการทางสัญวิทยาได้นำไปสู่กระบวนการทางความคิดในเชิงวิพากษ์ที่แสดงให้เห็นถึงมายาคติที่มีต่อสถานะและความหมายของพระพุทธรูป
ที่โยงใยถึงเป้าหมายและอุดมคติทางศาสนา

The use of readymade objects and synthetic materials in contemporary art provides opportunities to create new meanings from familiar materials and forms, particularly when they are combined with religious imagery, leading to new interpretations and questions about established meanings and values. This creative project aims to study how signs communicate meaning and how readymade objects and synthetic materials affects the aesthetics of Buddha image presented as installation art, using a semiotic approach. The study found that readymade objects and synthetic materials used to create balloon-like Buddha images communicate meanings and generate aesthetic impacts in two aspects: sensory perception, which leads to religious meanings and ideals, and deconstruction, which encourages critical reflection. In terms of sensory perception, the imagery and visual elements––including form, color, light, texture, volume, quantity, installation, and spatial arrangement––convey concepts of liberation, detachment, arising, existence, and dissolution, associated with Buddhist ideals. In terms of deconstruction, the balloon form, which signifies mass culture, and the synthetic elastic material, a readymade product of modern industry, challenge and destabilize the sacred status of the Buddha image. Through a semiotic decoding of the underlying binary opposition between the sacred and the ordinary, the work leads to a process of critical reflection that reveals the myths surrounding the status and meaning of the Buddha image and relates them to the aims and ideals of Buddhism.