ตึกแถวย่านปากคลองตลาดกับบริบทประวัติศาสตร์ (Shophouses in the Pak Khlong Talat area with historical context)

Abstract

บทความนี้ต้องการนำเสนอการศึกษาตึกแถวและอาคารพาณิชย์ในพื้นที่ปากคลองตลาด โดยมีเหตุสำคัญมาจากที่บริเวณนี้เป็นพื้นที่เก่าแก่ทางประวัติศาสตร์ของกรุงรัตนโกสินทร์ ซึ่งเป็นที่ใช้งานมาอย่างต่อเนื่องตั้งแต่ต้นกรุงรัตนโกสินทร์ พื้นที่แห่งนี้เริ่มจากการเป็นเขตตลาดค้าขาย กลายมาเป็นย่านที่ได้รับการพัฒนาด้านอสังหาริมทรัพย์ด้วยการทำถนนและสร้างตึกแถวและอาคารพาณิชย์ในพื้นที่ตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 5 และมีการปลูกสร้างอาคารเพิ่มเติมเรื่อยมาจนถึงปัจจุบันการศึกษานี้ใช้กรอบแนวคิดการวิเคราะห์สัณฐานอาคารพาณิชย์ในฐานะผลผลิตเชิงพื้นที่จากการจัดการที่ดินและโครงข่ายคมนาคมโดยกลุ่มชนชั้นนำ จากการศึกษาพบว่าอาคารในพื้นที่อาจแบ่งลักษณะโดยทั่วไปได้ 4 แบบ ได้แก่ 1) รูปแบบตึกแถวระยะแรก ที่มีความเรียบง่ายตกแต่งอาคารเพียงเล็กน้อย 2) รูปแบบการตกแต่งแบบตะวันตก ที่เน้นการประดับองค์ประกอบทางสถาปัตยกรรมภายนอกในแรงบันดาลใจแบบตะวันตก 3) รูปแบบช่วงหัวเลี้ยวหัวต่อ ที่แสดงความเปลี่ยนแปลงในแง่รูปลักษณ์และวัสดุก่อสร้าง และ 4) รูปแบบสมัยใหม่ อาคารรูปทรงกล่องเหลี่ยมที่มีความเรียบเกลี้ยงในแบบทันสมัย นอกจากนี้ผู้ศึกษาได้ยกตัวอย่างอาคารในพื้นที่ 6 กลุ่ม ซึ่งแสดงให้เห็นว่ารูปทรงของอาคารได้เปลี่ยนแปลงไปตามบริบทของสังคมและการเปลี่ยนแปลงพื้นที่ทางกายภาพของกรุงรัตนโกสินทร์จนถึงปัจจุบัน

This article presents a study of shophouses and commercial buildings in Pak Khlong Talat area, an old historical area of Rattanakosin continuously used since its inception. Initially a trading market area, it has undergone real estate development, including road construction and the erection of shophouses and commercial buildings, since the reign of King Rama V, with construction continuing to the present day. This research employs a conceptual framework that analyzes shophouse morphology as a spatial product of land management and transportation networks driven by the land-owning elite. The study identified four general architectural styles in the area: 1) the early shophouse style characterized by simplicity and basic decoration; 2) the Western-style decoration emphasizing Western-inspired exterior architectural elements; 3) the transitional style indicating changes in appearance and construction materials; and 4) the modern style features box-shaped buildings characterized by clean and contemporary design elements. Furthermore, the researcher provided examples of buildings in six groups to demonstrate how the architectural forms of these buildings have evolved in response to social contexts and the physical transformation of Rattanakosin up to the present day.