การสร้างสรรค์รูปแบบการบรรเลงวงเครื่องสีเครื่องห้า (The creation of a performance style for Thai string quintet ensemble)

Abstract

การต่อยอดองค์ความรู้ด้านดนตรีไทยให้เป็นแบบร่วมสมัยโดยสร้างสรรค์การผสมวงและการเรียบเรียงบทเพลงขึ้นใหม่เป็นการพัฒนาดนตรีไทยให้ยั่งยืนและสอดคล้องกับบริบทของดนตรีในยุคปัจจุบัน การวิจัยเรื่อง “การสร้างสรรค์รูปแบบการบรรเลงวงเครื่องสีเครื่องห้า” มีวัตถุประสงค์เพื่อประพันธ์เพลงโหมโรงและสร้างสรรค์รูปแบบการบรรเลงวงเครื่องสีเครื่องห้า ประกอบด้วย ซอด้วง ซออู้ ซอสามสาย ซอสามสายหลีบ และซอสามสายอู้ ซึ่งถูกพัฒนาเป็นเสียงทุ้มฐานของวง ใช้วิธีวิจัยเชิงคุณภาพ โดยศึกษาวรรณกรรมทางดนตรี การสัมภาษณ์ และทดลองบรรเลง จากนั้นวิเคราะห์และสังเคราะห์ข้อมูลเพื่อนำมาสร้างแนวทางในการบรรเลง พบว่า วงเครื่องสีเครื่องห้าเป็นการผสมวงรูปแบบใหม่ที่มีสมดุลระหว่างเสียงสูง กลาง และต่ำ โดยแบ่งกลุ่มเครื่องนำ-เครื่องตาม 2 ชนิด ดังนี้ 1) เครื่องนำ ได้แก่ ซอด้วงกับซอสามสายหลีบ (เสียงสูง) และซอด้วงกับซออู้ (ซอ 2 สาย) ทำหน้าที่ดำเนินทำนองหลัก 2) เครื่องตาม ได้แก่ ซออู้กับซอสามสาย (เสียงต่ำ) และซอสามสายกับซอสามสายหลีบ (ซอ 3 สาย) ทำหน้าที่ประสานเสียงด้วย และซอสามสายอู้บรรเลงจังหวะลูกตก จังหวะยกเพื่อเพิ่มลีลา และรักษาสมดุลของเสียงในวง เน้นการประสานเสียงคู่สี่ การใช้ลูกเหลื่อม การแบ่งวรรคถาม–วรรคตอบ และการบรรเลงเดี่ยวในท่อน 3 งานวิจัยได้เชื่อมโยงภูมิปัญญาดนตรีไทยดั้งเดิมกับร่วมสมัย ก่อให้เกิดองค์ความรู้ด้านการประพันธ์เพลงและการผสมวงเครื่องสี สามารถนำไปจัดการเรียนการสอนและพัฒนาวงดนตรีไทยร่วมสมัยให้สอดคล้องกับบริบทดนตรียุคใหม่

Adapting traditional Thai musical knowledge to contemporary contexts through innovative ensemble formation and new musical arrangements is essential for sustaining Thai music and aligning it with present-day musical contexts. This research, entitled “The creation of a performance style for Thai string quintet ensemble”, aims to compose a Phleng Homrong (overture) and develop a performance style for a Thai string quintet ensemble consisting of Saw Duang, Saw U, Saw Sam Sai, Saw Sam Sai Leep, and Saw Sam Sai U, the last of which was developed to provide the bass foundation for the ensemble. The study employed a qualitative research methodology including a literature review, expert interviews, and performance experimentation, followed by data analysis and synthesis to establish performance guidelines. The findings reveal that the ensemble represents a novel configuration with a balanced distribution of high, middle, and low registers. The instruments are organized into two functional groups: 1) leading instruments, comprising Saw Duang and Saw Sam Sai Leep (high register) and Saw Duang and Saw U (two-string instruments), which carry the main melodic line; and 2) following instruments, comprising Saw U and Saw Sam Sai (low register) and Saw Sam Sai and Saw Sam Sai Leep (three-string instruments), which provide harmonic support. The Saw Sam Sai U provides rhythmic accents, including cadential and upbeat figures, enhancing musical expression and maintaining overall sonic balance. The performance emphasizes parallel fourth harmony, canon techniques, call-and-response phrasing, and solo passages in the third section. This study bridges traditional Thai musical wisdom with contemporary creativity, contributing new knowledge to musical composition and ensemble integration, with potential applications in music education and the development of contemporary Thai music ensembles.