การจัดการทรัพยากรกายภาพชุมชนโดยการมีส่วนร่วมในการพัฒนากายภาพ พื้นที่สร้างสรรค์ ชุมชนย่านเมืองเก่า จังหวัดเพชรบุรี (Community facility management by participating in the physical development of creative spaces in the old town community, Phetchaburi province)

Abstract

การยกระดับการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์เพื่อการขับเคลื่อนจังหวัดเพชรบุรีสู่เมืองสร้างสรรค์ การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาแนวทางการจัดการทรัพยากรกายภาพชุมชนโดยการมีส่วนร่วมในย่านเมืองเก่าและออกแบบภาพอนาคตการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์ตามแนวคิดฐานวิถีชีวิตใหม่และออกแบบย่านการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์ ใช้ระเบียบวิธีวิจัยแบบผสมผสานในลักษณะการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วมทั้งเชิงคุณภาพและเชิงปริมาณ งานวิจัยนี้มีความสำคัญต่อการพัฒนาต้นแบบเพื่อสร้างพื้นที่สร้างสรรค์ที่สะท้อนอัตลักษณ์ท้องถิ่นเชื่อมโยงเศรษฐกิจฐานราก ทั้งยังสนับสนุนการขับเคลื่อนจังหวัดสู่การเป็น UNESCO Creative City ผลการวิจัยพบว่า การมีส่วนร่วมของประชาชนสามารถขับเคลื่อนการพัฒนาพื้นที่เชิงกายภาพที่ตอบสนองต่อความต้องการของชุมชนได้อย่างเป็นรูปธรรม โดยผลการประเมินการจัดการเชิงพื้นที่สู่การออกแบบพื้นที่สร้างสรรค์ใน 4 มิติ ได้แก่ 1) การมีส่วนร่วมของชุมชน 2) การออกแบบพื้นที่และกายภาพ 3) ผลลัพธ์ด้านเศรษฐกิจและสังคม และ 4) การบริหารจัดการและการบูรณาการ โดยได้คะแนนรวม 4.40 สะท้อนถึงความสำเร็จที่เกิดจากความร่วมมือของชุมชน การออกแบบพื้นที่ส่งเสริมผลลัพธ์เชิงเศรษฐกิจ สังคมภายใต้การบริหารจัดการแบบบูรณาการ นอกจากนี้ ชุมชนสามารถพัฒนากิจกรรม พื้นที่ท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์ได้อย่างเป็นรูปธรรม ได้แก่ การจัดตั้งศูนย์บริการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์โดยชุมชน การปรับปรุงพื้นที่วัด การสร้างสรรค์งานศิลปะสื่อสารอัตลักษณ์ท้องถิ่น การใช้มาสคอต “น้องโตนด” เป็นสื่อกลางและการพัฒนาของที่ระลึกเพื่อส่งเสริมเศรษฐกิจชุมชน การจัดการทรัพยากรกายภาพชุมชนผ่านกระบวนการมีส่วนร่วมนี้จึงเป็นกลไกสำคัญในการสร้างต้นแบบการพัฒนาชุมชนอย่างยั่งยืนและยกระดับจังหวัดสู่เมืองสร้างสรรค์ที่เชื่อมโยงวัฒนธรรมภูมิปัญญาอย่างแท้จริง

Elevating creative tourism serves as an initiative to drive Phetchaburi province toward becoming a Creative City. This research aims to develop participatory guidelines for community facility management in the old town area, to design future scenarios for creative tourism based on the New Normal concept, and to design a creative tourism district. Utilizing a mixed-methods design, the study conducts Participatory Action Research (PAR) integrating qualitative and quantitative methodologies. This research contributes to establishing a development model for creative spaces that reflect local identity, thereby linking creative tourism with grassroots economic growth and supporting Phetchaburi’s advancement toward becoming a UNESCO Creative City. The findings reveal that public participation effectively drives physical space development to meet community needs. The evaluation of spatial management for creative space design across four dimensions—1) community participation, 2) spatial and physical design, 3) economic and social outcomes, and 4) management and integration—yielded an overall average score of 4.40. This reflects the project's success stemming from community collaboration and integrated management. Furthermore, the community could successfully implement tangible creative tourism initiatives including establishing a community-based creative tourism service center, revitalizing local temple landscape, creating artworks that communicate local identity, utilizing the “Nong Tanod” mascot as a communication medium, and developing local souvenirs to stimulate the community economy. Ultimately, community facility management through participatory processes serves as a crucial mechanism for building sustainable community development models and elevating the province into a true creative city that bridges tourism with cultural heritage.