วัดบางกุ้ง สมุทรสงคราม : การตรวจสอบอายุการใช้งานของศาสนสถานจากงานศิลปกรรม (Wat Bang Kung, Samut Songkhram province: Examination of the temple’s development from art evidences)

บทคัดย่อ

วัดบางกุ้ง อำเภอบางคนที จังหวัดสมุทรสงคราม เป็นวัดโบราณที่ตั้งอยู่บริเวณปากคลองแควอ้อม เหนือเมืองสมุทรสงครามเล็กน้อย จากประวัติของวัดและการศึกษาที่ผ่านมาเชื่อว่าวัดแห่งนี้อาจสร้างขึ้นในสมัยอยุธยาตอนปลาย กระทั่งสงครามเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่ 2 จึงปล่อยให้ทิ้งร้างนับแต่นั้นเป็นต้นมา ทั้งนี้วัดแห่งนี้ยังหลงเหลือหลักฐานทางศิลปกรรมจำนวนหนึ่งที่อาจสามารถนำมาใช้ศึกษาเปรียบเทียบกับงานศิลปกรรมในแหล่งอื่น ๆ ที่มีลักษณะใกล้เคียงกันและมีความชัดเจนทางด้านอายุสมัย เพื่อนำมากำหนดอายุหลักฐาน และตรวจสอบอายุการใช้งานของวัดบางกุ้งในช่วงเวลาต่าง ๆ โดยจากการตรวจสอบหลักฐานทางศิลปกรรมที่ปรากฏ พบว่ามีหลักฐานทางศิลปกรรมที่มีอายุสมัยเก่าไปถึงสมัยอยุธยาตอนต้น คือ พระพุทธรูปประธานในพระอุโบสถ ซึ่งเป็นพระพุทธรูปหินทรายสีแดงแบบอู่ทองรุ่นที่ 2 จึงสันนิษฐานว่าวัดนี้อาจสร้างขึ้นในสมัยอยุธยาตอนต้น ในราวพุทธศตวรรษที่ 20 และมีการใช้งานต่อเนื่องมา โดยมีการสร้างพระอุโบสถขึ้นใหม่ช่วงต้นราชวงศ์บ้านพลูหลวง ราวกลางพุทธศตวรรษที่ 23 ต่อจากนั้นคงใช้งานเรื่อยมาในสมัยธนบุรีและรัตนโกสินทร์ จนมีการบูรณปฏิสังขรณ์ครั้งใหญ่สมัยรัชกาลที่ 3 ก่อนจะถูกทิ้งร้างลงในสมัยหลังต่อมา

Wat Bang Kung, Samut Songkhram province, is an ancient temple situated near the entrance of the Kwae Om river, slightly north of Samut Songkhram city. Based on the temple’s history and previous studies, it was generally believed that the temple was constructed during the late Ayutthaya period and was left abandoned following the second fall of Ayutthaya. Nevertheless, the temple still retains a number of art-historical remains that can be comparatively studied with similar artworks from other sites with established chronologies. The purpose of this comparison is to date the evidence and examine the different periods during which Wat Bang Kung was actively used. An examination of the existing art-historical evidence reveals remains dating back as far back as the early Ayutthaya period. Most notably, the principal Buddha statue in the ordination hall (Ubosot) is carved from red sandstone in the second-generation U-Thong style. Consequently, it can be hypothesized that this temple may have been established during the early Ayutthaya period, around the 15th century (20th Buddhist century), and remained in continuous use. The ordination hall was later reconstructed during the early Ban Phlu Luang dynasty, around the mid-18th century (23rd Buddhist century). Subsequently, the temple likely continued to be used throughout the Thonburi and Rattanakosin periods, undergoing a major restoration during the reign of King Rama III before eventually being abandoned in later periods.