การจัดการความรู้ภูมิปัญญาท้องถิ่น : ศึกษากลุ่มผลิตสินค้า OTOP ผ้าทอบ้านม่วงหอม อำเภอวังทอง จังหวัดพิษณุโลก

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ วิเคราะห์พื้นฐานสภาพทั่วไป องค์ความรู้ รวบรวมองค์ความรู้ การจัดการความรู้และวิธีถ่ายทอดองค์ความรู้ การทำผ้าทอบ้านม่วงหอม เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพที่เก็บรวบรวมข้อมูลโดยวิธีสัมภาษณ์แบบมีส่วนร่วม กับผู้ให้ข้อมูลหลักคือ สมาชิกกลุ่มทอผ้าจำนวน 26 คน วิเคราะห์ข้อมูลโดยวิธีวิทยาเชิงคุณภาพแบบสามเส้า ผลการศึกษาพบว่า องค์ความรู้เกี่ยวกับผ้าทอบ้านม่วงหอม แบ่งออกเป็น 3 กลุ่ม ได้แก่ 1) องค์ความรู้เกี่ยวกับกระบวนการผลิตผ้าทอ 2) องค์ความรู้เกี่ยวกับลายผ้า 3) องค์ความรู้เกี่ยวกับเครื่องมือและอุปกรณ์การทอผ้า มีกระบวนการจัดการความรู้ 5 ขั้นตอน ได้แก่ (1) การกำหนดความรู้โดยผ่านการพิจารณา (2) การแสวงหาความรู้ที่มาจากการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ภายในชุมชนและการส่งเสริมจากหน่วยงานภายนอก (3) การแลกเปลี่ยนความรู้อย่างไม่เป็นทางการ (4) การจัดเก็บความรู้ ส่วนใหญ่เป็นการจัดเก็บความรู้ในตัวบุคคล (5) การถ่ายทอดความรู้ ส่วนใหญ่มีลักษณะอย่างไม่เป็นทางการ ผ่านสมาชิกภายในครัวเรือน แต่ปัจจุบันมีการนำองค์ความรู้ท้องถิ่นเรื่องการทอผ้าลายดอกปีบไปถ่ายทอดแก่เยาวชนผ่านเอกสารเผยแพร่ในสถานศึกษาที่อยู่ในท้องถิ่น และการถ่ายทอดองค์ความรู้การทำผ้าทอมือ มี 2 ลักษณะ ได้แก่ (1) การถ่ายทอดความรู้เกี่ยวกับการทำผ้าทอภายในชุมชน เป็นการถ่ายทอดความรู้ภายในครอบครัวจากแม่สู่ลูกหรือจากเครือญาติ (2) การรับการถ่ายทอดความรู้เกี่ยวกับการทำผ้าทอจากภายนอกชุมชน ได้แก่ การอบรมจากส่วนราชการ