การศึกษารูปแบบการค้าและวิธีการกระจายสินค้าบนระเบียงเศรษฐกิจตะวันออก-ตะวันตก

Main Article Content

ชลิศา รัตรสาร
สมชาย เบ็ญจวรรณ์

บทคัดย่อ

การค้าชายแดน ในระเบียงเศรษฐกิจตะวันออก-ตะวันตก มีความเฉพาะตัวที่แตกต่างไปจากการค้าชายแดนทั่วไป เพราะมีความเชื่อมโยงถึงกันด้วยทางหลวงระหว่างประเทศ ผ่านพม่า-ไทย-ลาว โดยเฉพาะอย่างยิ่งการกำหนดให้จังหวัดพิษณุโลกเป็นสี่แยกอินโดจีน ซึ่งพบว่า รูปแบบการชำระเงิน และการเคลื่อนย้ายสินค้าในเส้นทางนี้มีความแตกต่างไปจากการค้าชายแดนที่จุดอื่นๆ วัตถุประสงค์การศึกษา เพื่อศึกษาทิศทางและแนวโน้มของธุรกรรมการซื้อขายสินค้าทั้งระบบการค้าขนาดใหญ่และขนาดเล็ก รวมไปถึง การกระจายสินค้าในเส้นตัดขวางของถนนที่เชื่อมโยงไทยเข้ากับการค้าของพม่าและลาวในระเบียงเศรษฐกิจตะวันออก-ตะวันตก ซึ่งเกี่ยวข้องโดยตรงต่อกิจกรรมโลจิสติกส์ด้านการขนส่ง และเพื่อศึกษาการชำระเงินค่าสินค้าฝั่งพม่าและฝั่งลาว ในด้านระเบียบวิธีวิจัย ใช้วิธีการ 2 วิธี ในการศึกษา คือ (1) การสัมภาษณ์เชิงลึกกับบุคคลสำคัญที่เกี่ยวข้อง (In-Depth Interview)   ทั้งฝั่งไทย-พม่า และฝั่งไทย-ลาว ประกอบกับผู้ทำการค้าชายแดน บริษัทชิปปิ้ง ผู้รับจัดการขนส่ง รวมถึง นายด่านศุลกากร ผู้จัดการธนาคารพาณิชย์ รวม 23 คน (2) การใช้แบบสอบถามแบบ(Questionnaire) กับพ่อค้ารายย่อย เจ้าของร้านค้าขนาดเล็กในตลาดเจ้าของ/ผู้แทนบริษัทขนส่ง ที่ใช้สะพานในการเคลื่อนย้ายสินค้า เพื่อศึกษาเพิ่มเติมถึงกิจกรรมโลจิสติกส์ด้านการกระจายสินค้าระหว่างกัน ทั้งนี้ มีการทดสอบการใช้แบบสอบถามในพื้นที่ก่อนหน้านี้ เพื่อนำไปปรับให้เกิดความเหมาะสมมากยิ่งขึ้น รวม 180 ชุด ผลการวิจัยพบว่า (1) การกระจายสินค้าฝั่งไทย-ลาว มีการเคลื่อนย้ายสินค้าจากภาคกลาง ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ เข้าสู่ลาว มากกว่า การเคลื่อนย้ายสินค้าจากลาวเข้าสู่ไทย โดยมูลค่าการค้าทั้งหมดเป็นการส่งออกสุทธิเข้าไปในลาว เช่นเดียวกับรูปแบบการกระจายสินค้าฝั่งไทย-พม่า มีการเคลื่อนย้ายสินค้าจาก อำเภอแม่สอด จังหวัดตาก เข้าสู่พม่า ซึ่งเป็นการส่งออกสุทธิเข้าไปในพม่า (2) รูปแบบการชำระเงิน พบว่า ธุรกรรมการเงินฝั่งพม่า มีการใช้ระบบธนาคารพาณิชย์ มากกว่า ธุรกรรมการเงินทางฝั่งลาว เพราะรูปแบบการค้าของพม่า มีจำนวนน้อยกว่าลาว แต่เป็นการค้าขนาดใหญ่มากกว่าลาวจากการศึกษา พบว่า บทบาทของธนาคารแห่งประเทศไทยมีความสำคัญต่อทิศทางการค้าทั้งที่อำเภอเมือง จังหวัดมุกดาหาร และที่อำเภอแม่สอด จังหวัดตาก แต่ยังขาดความเชื่อมโยงเข้าหากันในการดำเนินธุรกรรมทางการเงินและการรับชำระค่าสินค้าในระเบียงเศรษฐกิจฝั่งตะวันออก-ตะวันตก

Article Details

ประเภทบทความ
บทความวิจัย (Research Articles)

เอกสารอ้างอิง

Sujasilp, S. & Rimwittayakorn, W. (1991). Economics for Developing Countries. (2 nd ed.). Bangkok : Chuanpim Printing House.
Yongsiri, W. (2004). Border trade between Thailand and The Greater Mekong Subregion. Bangkok : Namkang Press.
Wallerstein, I. (1979). The Capitalist World-Economy. Cambridge : Cambridge University.
_______. (1980). Processes of the World-System. USA : Sage Publication Inc.
_______. (1991). Culture as the ideological battleground of the modern world-system In Geopolitics-Geoculture. Cambridge : Cambridge University Press.